Người Trung Thành

Người Trung Thành (chữ Hán: 申仁忠, sống vào thế kỷ 15), tên tự là Hậu Phủ (chữ Hán: 厚甫), là một học giả vĩ đại của Việt Nam, giữ chức vụ Phó đô Nguyên súy trong Tao đàn Nhị thập bát Tú dưới triều đại Lê Thánh Tông. Ông là Tiến sĩ và đã phục vụ dưới triều đại của hai vua Lê Thánh Tông và Lê Hiến Tông, nắm giữ các chức vụ quan trọng như Đông các Đại học sĩ kiêm Tế tửu Quốc tử giám, Thượng thư bộ Lễ, trưởng Hàn lâm viện sự, Thượng thư bộ Lại, và phụ chính. Ông nổi tiếng với câu nói: 'Hiền tài là nguyên khí quốc gia.'

Cuộc đời và sự nghiệp

Theo các tài liệu trong sách Đăng khoa lục, Thân Nhân Trung, còn được biết đến với tên Thân Trọng Đức, quê ở làng Yên Ninh, còn gọi là làng Nếnh, phủ Bắc Giang (hiện nay thuộc phường Nếnh, thị xã Việt Yên, tỉnh Bắc Giang). Ông có thể là hậu duệ của Thân Thừa Quý từ Lạng Sơn. Sau khi thi cử muộn, ông đỗ Hội nguyên và Đệ tam giáp Đồng Tiến sĩ xuất thân vào năm Quang Thuận thứ 10 (1469). Ngay sau khi đỗ tiến sĩ, ông được bổ nhiệm làm Hàn lâm viện thị độc, sau đó thăng chức Hàn lâm viện thừa chỉ, kiêm Đông các Đại học sĩ và Quốc tử giám tế tửu. Vua Lê Thánh Tông rất đánh giá cao tài năng của ông, đã cử ông làm độc quyển cho các kỳ thi Đình vào các năm Ất Mùi (1475), Canh Tuất (1490), Quý Sửu (1493), và Bính Thìn (1496), trong các niên hiệu Hồng Đức từ thứ 6 đến thứ 27.

Vào năm Hồng Đức thứ 6 (1475), Thân Nhân Trung cùng với các nhân vật như Lê Niệm, Đào Tuấn, Đỗ Nhuận, và Quách Đình Bảo được cử đi tiễn sứ giả Quách Cảnh của nhà Minh về nước.

Vào năm Hồng Đức thứ 14 (1483), vua Lê Thánh Tông đã giao cho Thân Nhân Trung cùng với Quách Đình Bảo, Đào Cử, và Đàm Văn Lễ bắt tay vào việc biên soạn bộ sách Thiên Nam dư hạ và Thân chinh ký sự.

Năm Hồng Đức thứ 15 (1484), Thân Nhân Trung cùng các quan bộ Lễ đã viết các bài văn bia để khắc vào những bia tiến sĩ đầu tiên của Việt Nam, hiện đang được đặt tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám. Những bia này ghi lại mục đích của các kỳ thi nho học, bối cảnh lịch sử của các kỳ thi, sự ra đời của văn bia, và đặc biệt là danh sách các tiến sĩ đạt thành tích xuất sắc trong các kỳ thi đó. Thân Nhân Trung được giao viết bài văn bia cho bia tiến sĩ đầu tiên của kỳ thi Nhâm Tuất (1442). Trong bài viết, ông đã nhấn mạnh tầm quan trọng của giáo dục nhân tài đối với sự phát triển của đất nước.

Năm Hồng Đức thứ 26 (1495), vua Lê Thánh Tông thành lập hội thơ Tao Đàn, tự xưng là Tao Đàn đô nguyên súy. Thân Nhân Trung và Đỗ Nhuận được bổ nhiệm làm Tao Đàn phó đô nguyên súy. Thân Nhân Trung đã đóng góp quan trọng vào các tập thơ Quỳnh uyển cửu ca và Hồng Đức quốc âm thi tập, những tác phẩm nổi bật của hội Tao Đàn.

Đặc điểm gia đình

• Gia tộc này là một trong những dòng họ khoa bảng nổi bật, có ba thế hệ liên tiếp với bốn thành viên đều đỗ tiến sĩ và phục vụ dưới triều vua Lê Thánh Tông.
• Trong kỳ thi năm Tân Sửu niên hiệu Hồng Đức thứ 12 (1481), con trai thứ của ông, Thân Nhân Vũ (còn gọi là Thân Tông Vũ), 38 tuổi, đã đỗ Tiến sĩ và sau đó cũng tham gia hội Tao đàn Nhị thập bát tú.
• Trong kỳ thi năm Đinh Mùi niên hiệu Hồng Đức thứ 18 (1487), cháu nội ông, Thân Cảnh Vân, 25 tuổi, đã đỗ Thám hoa. Thân Cảnh Vân là con của Thân Nhân Tín, con cả của ông.
• Trong kỳ thi năm Canh Tuất niên hiệu Hồng Đức thứ 21 (1490), con trai trưởng của ông, Thân Nhân Tín, 52 tuổi, đã đỗ Tiến sĩ, và ông đỗ sau con trai mình là Thân Cảnh Vân một kỳ thi (sau 3 năm).

Vua Lê Thánh Tông đã ca ngợi gia tộc này bằng một câu thơ:

Thập Trịnh đệ huynh liên quý hiển,

Nhị Thân phụ tử bội ân vinh. (nhắc đến Thân Nhân Trung và Thân Nhân Vũ)

tức là:

Mười anh em nhà họ Trịnh nối tiếp danh vọng,

Hai cha con nhà họ Thân nhận được ân sủng và vinh quang.

Thời Nguyễn, gia đình họ Thân đã có 10 cử nhân và 1 tiến sĩ.

Hiện tại, nhiều con đường và trường học ở Việt Nam được đặt tên theo ông. Tên của ông còn được dùng để đặt một giải thưởng báo chí tại Việt Nam.

Các tác phẩm

• Thiên Nam dư hạ tập
• Thân chinh ký sự
• Văn bia Chiêu Lăng, viết về vua Lê Thánh Tông, được đặt tại lăng của vua.
• Văn bia tiến sĩ: Đại Bảo tam niên Nhâm Tuất khoa tiến sĩ đề danh ký, Hồng Đức thập bát niên Đinh Mùi khoa tiến sĩ đề danh ký.
• Có hàng chục bài thơ trong:

• Hồng Đức quốc âm thi tập, phê bình và minh họa các bài thơ của vua Lê Thánh Tông.
• Quỳnh uyển cửu ca.

• Đỗ Nhuận (triều đại Hậu Lê)
• Đàm Văn Lễ
• Thân Thừa Quý
• Thân Cảnh Phúc

Ghi chú

Liên kết tham khảo

• Thông tin về Thân Nhân Trung tại Từ điển bách khoa Việt Nam
• Bài viết: Thân Nhân Trung - Cuộc đời và tác phẩm, của tác giả Lâm Giang, đăng trên tạp chí Hán Nôm số 1(4) năm 1988
• Giới thiệu sách: Thân Nhân Trung - Cuộc đời và sự nghiệp