Buzz
Nghiên cứu gần đây đã cố gắng làm rõ xem nụ hôn có xuất phát từ một hình thức chải chuốt của loài vượn hay không. Mặc dù các hành vi xã hội của loài vượn có nhiều nét tương đồng với nụ hôn, vẫn còn nhiều tranh cãi về việc liệu con người có kế thừa cách thể hiện tình cảm này từ tổ tiên hay không.
Nụ hôn trong đời sống xã hội của con người
Trong xã hội loài người, nụ hôn không chỉ là cách thể hiện tình cảm mà còn mang tính nghi thức và quy tắc văn hóa sâu sắc. Người La Mã cổ đại đã phân loại các kiểu hôn khác nhau tùy thuộc vào bối cảnh và mức độ thân mật, như: osculum là nụ hôn trên má thể hiện tình cảm xã hội; basium là nụ hôn trên môi giữa các thành viên trong gia đình; và savium mang ý nghĩa tình dục rõ ràng. Các nghi thức hôn cũng rất phong phú trên toàn cầu, từ hai nụ hôn trên má như ở châu Âu cho đến những nghi lễ như hôn nhẫn hay hôn tay.
Nguồn gốc của nụ hôn
Một nghiên cứu do Adriano R. Lameira từ Đại học Warwick thực hiện đã xem xét cách thức hành vi chải chuốt của loài vượn có thể là nền tảng tiến hóa cho hành vi hôn ở con người. Theo Lameira, những hành vi này, đặc biệt là chải chuốt với môi nhô ra và động tác mút nhẹ để loại bỏ ký sinh, có thể là dạng “nụ hôn” sơ khai. Điều này dẫn đến giả thuyết về “nụ hôn thực” – cho rằng hôn miệng đối miệng là một hành vi tiến hóa nhằm củng cố các mối liên kết xã hội trong loài vượn.
Với việc môi và miệng là những bộ phận nhạy cảm trên cơ thể, hành vi chải chuốt qua tiếp xúc miệng có thể đã trở thành một trải nghiệm dễ chịu, giúp tăng cường mối quan hệ giữa các cá thể.
Hôn có phải là hành vi mang tính văn hóa?
Tuy nhiên, việc xác định nụ hôn có phải là một hành vi mang nguồn gốc sinh học hay chỉ là một phát minh văn hóa vẫn là một chủ đề gây tranh cãi. Một nghiên cứu năm 2015 trên 168 nền văn hóa cho thấy chỉ 46% trong số đó thực hiện hành vi hôn lãng mạn. Nhiều xã hội săn bắn hái lượm không có thói quen hôn và thậm chí có những nền văn hóa xem hành động này là điều đáng ghê tởm. Điều này gợi ý rằng nụ hôn có thể mang tính chất chủ nghĩa trung tâm phương Tây hơn là một nhu cầu phổ quát của con người.
Tương lai của nghiên cứu về nụ hôn
Lameira cho rằng việc nghiên cứu sâu hơn về hành vi chải chuốt của loài vượn có thể làm sáng tỏ vai trò của nụ hôn trong việc củng cố các mối quan hệ xã hội và gợi mở những đặc điểm còn sót lại từ tổ tiên chung của con người và loài vượn. Tuy nhiên, để hiểu rõ hơn liệu hôn có phải là hành vi tự nhiên hay văn hóa, cần có nhiều nghiên cứu so sánh hành vi hôn và chải chuốt trên quy mô lớn giữa các loài linh trưởng và trong các nền văn hóa khác nhau.
Kết quả nghiên cứu của Lameira đã được công bố trên Evolutionary Anthropology, mở ra một hướng tiếp cận mới trong việc tìm hiểu một trong những hành vi xã hội lâu đời nhất của loài người từ góc nhìn tiến hóa và văn hóa.
