Buzz
Tuy nhiên, Bob vẫn rơi vào những sai lầm mà anh ta thường chê bai ở những người “phi lý trí”: Bob chỉ tập trung vào những dữ kiện ủng hộ niềm tin của mình và bỏ qua tất cả những dữ kiện khác. Anh ta mỉa mai những người không đồng tình với mình. Anh ta tập trung vào điểm yếu của lập luận của họ thay vì những điểm mạnh. Anh ta không bao giờ thay đổi quan điểm, ít nhất là những quan điểm mà anh ta coi là quan trọng. Nhìn chung, Bob không phải là người khách quan, mà anh ta tự xem mình là khách quan và sử dụng điều đó như một vũ khí để đối đầu với đối thủ của mình.
Bob là một ví dụ hoàn hảo cho thấy ý kiến của bạn sẽ bị mất tính khách quan nếu bạn tự tin rằng mình là 'người lý trí', 'khách quan' hoặc 'không thiên vị'.
Có vẻ như điều này xảy ra vì hai lý do sau đây:
Lý do thứ nhất, khi bạn tự nhìn nhận mình là người “khách quan”, điều này có thể tạo ra một loại tự đánh giá tự gợi mở. Càng tin vào việc mình là khách quan, bạn càng tin rằng trực giác và ý kiến của mình đúng với thực tế, và bạn sẽ ít nghi ngờ vào chúng. Bạn có thể nghĩ: “Mình là người khách quan nên quan điểm của mình về việc kiểm soát vũ khí chắc chắn là đúng, còn quan điểm của những người phi lý không đồng tình với mình là sai”, hoặc “Mình không thiên vị, nên nếu mình thấy ứng viên này tốt hơn thì chắc chắn anh ta tốt hơn.”
Đây là hiện tượng mà các nhà nghiên cứu thường gọi là “hiện thực ngây thơ” - một loại tưởng tượng mà theo đó, bạn cho rằng những gì bạn nhận thức về thế giới là sự thật. “Nếu tôi cho rằng pizza này dở tệ thì nó thực sự dở tệ; mọi người không đồng ý với tôi đều sai.”
Việc tự cho mình là người “lý trí” hoặc “khách quan” có thể khiến bạn mắc phải hiện tượng hiện thực ngây thơ; đây là một nguy hiểm. Nhưng cũng có một nguy hiểm khác - cũng là lý do thứ hai - đó là bạn sẽ cảm thấy tồi tệ nếu có bất kỳ dấu hiệu nào cho thấy bạn không đạt được tiêu chuẩn lý tưởng mà bạn đã gán với bản thân. Nếu bạn tự hào rằng mình là người khách quan hoặc là một thành viên của phe lý trí, thì bản sắc cá nhân của bạn sẽ bị đe dọa nếu bạn có bất kỳ nhận thức nào sai.
Trích từ cuốn sách Tư duy và Tìm kiếm Sự thật của Julia Galef
