Buzz
1. Thế nào là khó thở?
Hít thở là hoạt động sinh lý bình thường và không thể thiếu đối với sự sống của con người. Khi cơ thể không nhận được lượng oxy cần thiết để hoạt động một cách bình thường sẽ gây nên tình trạng thở hụt hơi, không lấy đủ hơi hoặc thắt ngực nặng, nặng ngực - gọi chung là khó thở.
Khó thở là cảm giác khó khăn khi thở
Vậy khó thở là gì? Để đơn giản, khó thở là cảm giác khó chịu hoặc khó khăn khi hít thở.
Không phải lúc nào khó thở cũng là dấu hiệu của sức khỏe không tốt; nó có thể xuất phát từ việc làm việc hoặc tập thể dục quá sức, leo lên nơi cao hoặc thay đổi độ cao, thay đổi đột ngột về nhiệt độ không khí,... Tuy nhiên, khi khó thở ở mức độ nghiêm trọng và kéo dài, đây có thể là dấu hiệu của vấn đề về hệ hô hấp hoặc bệnh lý tại các cơ quan khác trong cơ thể.
2. Nguyên nhân gây ra triệu chứng khó thở là gì?
Hầu hết chúng ta không thể tự xác định được nguyên nhân gây ra triệu chứng khó thở mà mình gặp phải. Thông thường, những yếu tố sau đây có thể là nguyên nhân mà chúng ta nên nghi ngờ trong trường hợp này: bệnh phổi, bệnh tim, thiếu máu, thể trạng kém,...
- Viêm phổi
Viêm phổi là loại bệnh nhiễm trùng ở dưới đường hô hấp, thường có các triệu chứng như đau ngực, ho, khó thở,... do tác nhân gây hại làm tổn thương niêm mạc đường dẫn khí.
- Hen suyễn
Khi bắt đầu có cơn hen, niêm mạc ống phế quản sẽ sưng, viêm nhiễm và dễ bị kích ứng. Điều này làm cho đường dẫn khí thu hẹp lại, lưu lượng không khí vào phổi giảm xuống. Nếu phù nề nghiêm trọng thì đường dẫn khí sẽ bị thu hẹp và gây ra khó thở.
- Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính
Bệnh nhân mắc bệnh này thường gặp khó khăn trong việc thở vì đường thở bị hẹp hơn bình thường. Nguyên nhân gây ra tình trạng này thường là do cơ thể tiếp xúc lâu dài với các chất kích ứng có hại như khói hóa chất, khói thuốc lá,...
- Ung thư phổi
Người mắc ung thư phổi thường gặp các triệu chứng như: đau tại ngực, khó thở. Tuy nhiên, những triệu chứng này dễ bị nhầm lẫn với các bệnh khác ở phổi, nên ở giai đoạn đầu, việc phát hiện bệnh rất khó khăn.
Viêm màng phổi làm tổn thương màng phổi gây ra triệu chứng khó thở
- Viêm màng phổi
Khi màng phổi bị tổn thương do viêm, người bệnh có thể trải qua cảm giác khó thở, đau nhói ở ngực,... Tình trạng này trở nên nghiêm trọng hơn khi hoặc hít thở sâu.
- Bệnh lao phổi
Lao phổi có những triệu chứng rất dễ nhận biết như: đau ngực, khó thở, ho dai dẳng không giảm, đổ mồ hôi vào ban đêm,... Bệnh do vi khuẩn lao xâm nhập và khiến cơ thể không thể đánh bại được.
- Thiếu máu
Khi lượng hồng cầu giảm và không đủ hemoglobin, sẽ gây thiếu máu với các biểu hiện như da xanh xao, chán ăn, tim đập nhanh, khó thở,...
- Bệnh tim mạch
+ Nhồi máu cơ tim cấp, thông liên nhĩ hoặc giai đoạn đầu của hẹp 2 lá có thể dẫn đến khó thở.
+ Bệnh mạch vành ở bệnh nhân đái tháo đường có thể gây thiếu máu cơ tim, thường có các cơn khó thở ngắn không kèm đau ngực.
+ Suy tim mạn cũng có thể gây ra tình trạng khó thở.
- Một số nguyên nhân khác:
+ Thể trạng kém: đối với những người thể trạng kém, khó thở có thể xảy ra đột ngột và không rõ nguyên nhân khi họ lao động hoặc vận động thể thao quá sức.
+ Dinh dưỡng kém: đây là nguyên nhân khiến người bệnh mệt mỏi và khó thở nhiều hơn. Quá trình chuyển hóa thức ăn cần oxy, tạo ra khí CO2 và năng lượng. Khi cơ thể thở ra, CO2 sẽ được thải ra ngoài. Người thừa cân cần nhiều oxy hơn nên tim, phổi phải hoạt động nhiều hơn, dẫn đến khó thở. Ngược lại, người nhẹ cân thường dễ cảm thấy yếu, mệt mỏi nên cũng hay bị khó thở.
3. Mức độ khó thở và các biến chứng có thể xảy ra
Mặc dù khó thở là hiện tượng phổ biến nhưng nhiều người thường không chú ý đến. Nguyên nhân gây khó thở có thể xuất phát từ nồng độ oxy trong máu giảm. Do không đủ oxy để hoạt động, có thể dẫn đến tình trạng mất ý thức tạm thời.
Nếu tình trạng này kéo dài, có thể gây tổn thương tế bào não, hoại tử não, đột quỵ, thậm chí là mất ý thức hoàn toàn. Khó thở cũng có thể là dấu hiệu hoặc kích thích các bệnh lý khác trở nên nghiêm trọng hơn. Tóm lại, ở mức độ nặng, khó thở có thể gây ra biến chứng nguy hiểm cho tính mạng.
4. Phương pháp chẩn đoán
4.1. Thời điểm cần can thiệp y tế
Khi nhận thức được nguy cơ của khó thở, cần thăm khám bác sĩ ngay trong trường hợp:
- Các cơn khó thở lặp lại, gia tăng, và nghiêm trọng hơn mà không rõ nguyên nhân.
- Khó thở ảnh hưởng đến cuộc sống hàng ngày.
- Đau ngực, chóng mặt, buồn nôn kèm theo khó thở.
4.2. Phương pháp chẩn đoán nguyên nhân khó thở
Thường khi đến cơ sở y tế, sau khi thăm khám và tìm hiểu triệu chứng, tiền sử bệnh,... bác sĩ sẽ đề xuất các phương pháp hỗ trợ chẩn đoán tùy theo từng trường hợp như:
Chụp X-quang phổi thường được sử dụng để tìm nguyên nhân của khó thở.
- Xét nghiệm máu cơ bản.
- Chụp X-quang phổi.
- Điện tâm đồ.
- Siêu âm tim.
- Chụp cắt lớp ngực.
- Đo chức năng hô hấp.
5. Phương pháp phòng ngừa tái phát
Sau khi thăm khám và kiểm tra, người bệnh sẽ biết nguyên nhân và cách điều trị khó thở. Việc quan trọng tiếp theo là tuân thủ phác đồ điều trị và thực hiện các biện pháp phòng ngừa bệnh tái phát:
- Tránh tiếp xúc với các tác nhân gây dị ứng để kiểm soát bệnh tốt hơn và hạn chế tái phát của các cơn hen.
- Cai thuốc lá và tập luyện để cải thiện chức năng hô hấp cho bệnh nhân mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính. Bên cạnh đó, bệnh nhân cũng cần uống đủ 2 lít nước mỗi ngày để dễ dàng đào thải đờm; tiêu thụ nhiều chất xơ để tránh tình trạng táo bón gây ra cần phải gắng sức khi đại tiện.
- Tiêm vắc xin ngừa cúm và vi khuẩn gây viêm phổi cho bệnh nhân mắc bệnh tim phổi mạn hoặc có hệ miễn dịch yếu.
