Buzz
Theo các chuyên gia, hầu hết các vụ tai nạn xe hơi thường xảy ra do tài xế không chú ý quan sát. Tuy nhiên, những tình huống này hoàn toàn có thể tránh và ngăn chặn nếu loại bỏ các thói quen xấu kịp thời.
Làm thế nào để tránh mất tập trung khi lái xe?
Hầu hết các vụ tai nạn do mất tập trung khi lái xe có thể tránh được, với các hình thức xao nhãng bao gồm:
Xao nhãng tâm trí: Bất kỳ hành động nào làm mất tập trung khỏi đường như nói chuyện với hành khách hoặc nghe nhạc.
Xao nhãng thị giác: Khi tài xế không tập trung vào đường mà chú ý vào điện thoại, con cái hoặc sự kiện bên ngoài.
Xao nhãng do thao tác tay: Khi tài xế phải rời mắt khỏi đường để làm việc khác như trang điểm hoặc điều chỉnh GPS. Nhắn tin trong khi lái xe là một hình thức xao nhãng đặc biệt nguy hiểm.
Xao nhãng khắp mọi nơi: Ngay cả khi bạn luôn cảnh giác và không bao giờ sử dụng điện thoại khi đang lái xe, bạn vẫn có thể bị mất tập trung. Có những hành động mà mọi người vẫn thường làm trong khi lái xe hàng ngày mà họ không nhận ra đó là nguyên nhân gây xao nhãng.
Nguyên nhân gây mất tập trung khi lái xe
Có rất nhiều lý do khiến người lái xe mất tập trung và dễ gây ra tai nạn. Vì vậy, trong mọi tình huống, bạn nên tập trung lái xe một cách tuyệt đối để đảm bảo an toàn cho bản thân và những người đi cùng.
Nghe điện thoại khi lái xe
Không chỉ với ô tô mà còn với mọi phương tiện giao thông, việc nói chuyện điện thoại khi lái xe tiềm ẩn nguy cơ tai nạn rất cao. Điều này phổ biến hơn khi điều khiển ô tô, vì khi đó việc buông tay lái sẽ dễ dàng hơn so với xe máy. Trong quá trình điều khiển ô tô và nghe điện thoại, tài xế sẽ phản ứng chậm hơn bình thường do tập trung vào cuộc gọi. Nghiên cứu đã chỉ ra rằng nói chuyện điện thoại khi lái xe làm tăng nguy cơ tai nạn lên 4 lần so với bình thường.
Nhắn tin, lướt mạng xã hội
Đây không còn là hiện tượng hiếm gặp trong thời đại số hóa ngày nay. Nhắn tin, lướt mạng xã hội khi lái xe đã trở thành nguyên nhân khiến tài xế mất tập trung. Thói quen này có thể làm tăng nguy cơ tai nạn giao thông lên đến 23 lần - một con số đáng chú ý.
Tập trung vào điện thoại và chỉ thoáng nhìn lên đường là thói quen của nhiều tài xế ô tô. Khi có tình huống bất ngờ xảy ra, họ thường không kịp phản ứng. Mặc dù thói quen này có nguy hiểm nhưng khi được hỏi, khoảng 77% chủ xe thừa nhận có thói quen này.
Suy nghĩ mất tập trung
Dường như suy nghĩ mất tập trung không có vấn đề gì, nhưng thực tế lại rất nguy hiểm. Khi tâm trí chìm sâu vào suy nghĩ, người lái dễ lơ là, không chú ý đến những gì xảy ra trên đường.
Một nghiên cứu ở Mỹ cho thấy, trong số các tai nạn do mất tập trung khi lái xe, có đến 62% là do suy nghĩ vụn vặt khác. Tỷ lệ này cao hơn 5 lần so với việc nói điện thoại hoặc nhắn tin khi lái xe.
Mệt mỏi và buồn ngủ
Đối với những người phải lái xe xa vào ban đêm, ngủ gật là điều không tránh khỏi. Một nghiên cứu của AAA cho thấy hơn 40% chủ xe thừa nhận họ đã ngủ gật khi lái xe. Thói quen này gây ra khoảng 100.000 vụ tai nạn mỗi năm ở Mỹ. Khi cảm thấy buồn ngủ, hãy dừng lại để nghỉ ngơi hoặc chợp mắt một chút để tiếp tục lái xe an toàn.
Sử dụng chất kích thích
Rượu bia khiến nguy cơ tai nạn tăng cao. Sự hưng phấn và tinh thần không tỉnh táo khi sử dụng chất kích thích không chỉ làm mất tập trung mà còn dễ gây tai nạn. Người lái cần phải giữ tinh thần tỉnh táo để tránh gặp rắc rối và hậu quả khôn lường.
Chú ý phân tâm
Khi lái xe, sự xuất hiện bất ngờ của đám đông có thể gây xao lạc tâm trí, dẫn đến mất tập trung vào việc điều khiển xe. Những tình huống không mong muốn như tai nạn, hỏa hoạn, hay thậm chí những người thu hút sự chú ý có thể làm mất tập trung. Điều này tạo ra nguy cơ tai nạn cao.
Trang điểm hoặc chăm sóc con
Phụ nữ thường trang điểm hoặc quan tâm đến con khi lái xe. Một phút bất cẩn có thể dẫn đến hậu quả nguy hiểm. Trẻ em quấy khóc hoặc gây rối cũng làm mất tập trung. Cha mẹ cần dừng xe và giải quyết tình huống trước khi tiếp tục điều khiển xe để tránh tai nạn.
Tâm trạng không ổn định
Lái xe trong tâm trạng tức giận, bực bội có thể gây ra tai nạn. Đặc biệt ở những nơi có giao thông phức tạp và thời tiết nắng nóng như Việt Nam, tâm trạng của người lái xe dễ bị ảnh hưởng và gây nguy cơ tai nạn lớn.
Biện pháp tránh mất tập trung khi lái xe
Để khắc phục tình trạng mất tập trung khi lái xe và ngăn ngừa các hậu quả tiềm ẩn, các nhà sản xuất ô tô ngày nay liên tục phát triển và trang bị nhiều công nghệ an toàn tiên tiến như: hệ thống cảnh báo mất tập trung (Attention Assist), hệ thống cảnh báo chệch làn đường, hệ thống hỗ trợ giữ làn đường, hệ thống cảnh báo va chạm phía trước…
Tuy nhiên, bất kể ô tô có hiện đại đến đâu, người lái vẫn là yếu tố chính quan trọng. Vì vậy, để tự bảo vệ bản thân, người lái cần phát triển thói quen tập trung khi lái xe, hạn chế sử dụng điện thoại, và không nên cầm bấm điện thoại. Nếu buồn ngủ, tâm trạng không tốt hoặc đang đói thì nên tạm dừng hành trình. Chỉ khi cảm thấy tỉnh táo, tinh thần minh mẫn, người lái mới nên tiếp tục lái xe.
Để tránh xao lạc, mất tập trung khi lái xe, có thể áp dụng 5 nguyên tắc lái xe an toàn của Hệ thống Smith là A.G.K.L.M
A – Nhìn xa trước – Không chỉ nhìn xuống đường phía trước: Nhìn xa hơn để dễ dàng dự đoán và xử lý tình huống bất ngờ.
G – Quan sát toàn cảnh – Có cái nhìn tổng thể: Quan sát bao quát giúp nhận biết nguy cơ tiềm ẩn và phản ứng kịp thời.
K – Liên tục quan sát – Không chỉ nhìn phía trước: Theo dõi cả hai bên hông xe để kiểm soát tốt hơn không gian xung quanh.
L – Dự phòng cho bản thân – Để lại lối thoát: Giữ khoảng cách an toàn với xe phía trước và hai bên. Luôn chừa lại một lối thoát để xử lý tình huống bất ngờ.
M – Đảm bảo họ nhìn thấy bạn – Luôn đảm bảo tài xế khác nhìn thấy bạn: Khi muốn vượt, chuyển hướng, rẽ, hoặc nhập làn đường, hãy bật đèn tín hiệu và còi xe để tài xế khác nhận biết bạn và nhường đường. Đặc biệt, trước khi vượt hoặc chạy song song cạnh xe lớn, hãy chắc chắn rằng họ nhìn thấy bạn, tránh vào vùng mù của xe khác.
Ngăn chặn sự xao lạc khi lái xe thông qua đào tạo
Mặc dù sự xao lạc khi lái xe ngày càng phổ biến hơn chúng ta nghĩ, nhưng vấn đề này không không thể giải quyết. Sự xao lạc khi lái xe có thể được ngăn chặn thông qua việc tăng cường nhận thức và đào tạo.
Đồng thời, tài xế cần phát triển thói quen: Không sử dụng điện thoại, không ăn uống, không quá tập trung vào nghe nhạc hoặc xem video khi lái xe. Đồng thời, cần có chế độ nghỉ ngơi, làm việc hợp lý để tránh mệt mỏi và căng thẳng khi cầm vô lăng.
Các nhà sản xuất ô tô đang nỗ lực chống lại vấn đề ngày càng trở nên phổ biến này. Ngoài việc phát triển các công nghệ an toàn tiên tiến, như Hệ thống thông tin giải trí kích hoạt bằng giọng nói để tài xế có thể thực hiện cuộc gọi và gửi tin nhắn mà không cần chạm vào điện thoại.
Bên cạnh đó, nhiều hãng cũng giải quyết vấn đề từ gốc rễ bằng cách đào tạo tài xế mới qua các khóa học trong chương trình “Hướng dẫn lái xe an toàn”, với hy vọng thay đổi hành vi của tài xế và ngăn chặn sự xao lạc khi lái xe từ những bước đầu tiên.
Việc lái xe không đơn giản chỉ là bước lên xe và lái. Lái xe đồng nghĩa với việc bạn đang chịu trách nhiệm về sự an toàn của bản thân cũng như của nhiều người khác. Hãy luôn là người lái xe có trách nhiệm.
