Bác sĩ Đỗ Văn Mạnh - Chuyên gia Hồi sức cấp cứu - Mytour Hạ Long

Máu đông dựa vào nhiều chất khác nhau, chủ yếu được chia thành hai nhóm: chất khích lệ đông máu - kích thích quá trình đông máu, và chất chống đông - ức chế sự đông máu. Hãy cùng tìm hiểu sâu hơn về những yếu tố quan trọng tham gia vào quá trình này.

Xét nghiệm yếu tố đông máu giúp đánh giá khả năng đông máu của cơ thể và thời gian cần thiết cho quá trình này diễn ra. Quá trình đông máu là cơ chế tự nhiên bảo vệ cơ thể trước nguy cơ chảy máu. Việc này quan trọng để đảm bảo rằng máu đông đúng mức, tránh tình trạng cục máu đông nguy hiểm.

Nếu cục máu đông hình thành trong mạch máu, có thể gây nguy hiểm bằng cách ngăn chặn dòng máu đến các bộ phận quan trọng như tim, não và phổi.

Xét nghiệm sẽ cung cấp thông tin về rủi ro chảy máu quá mức hoặc nguy cơ đột quỵ.

Dưới đây là những yếu tố ảnh hưởng đến quá trình đông máu:

• I - Fibrinogen: Fibrinogen là chất có trọng lượng phân tử 340.000, tan trong máu. Nồng độ Fibrinogen từ 100-700mg/ 100mL. Chủ yếu được gan sản xuất, vì vậy bệnh nhân gan yếu thường có đông máu kém.
• II- Prothrombin: Prothrombin là protein huyết tương có trọng lượng phân tử 68.700, có nồng độ là 15mg/100mL. Gan liên tục sản xuất Prothrombin, khi gan suy giảm, đông máu bị chậm lại.
• III- Thromboplastin mô: Tham gia vào cơ chế đông máu ngoại sinh, thay thế phospholipid tiểu cầu và các yếu tố huyết tương. Còn có tác dụng chống nhiễm khuẩn.
• IV- Ca++: Quá trình đông máu không thể thiếu ion này.
• V- Proaccelerin: Mất hoạt tính khi nồng độ Ca++ cao. Thiếu Proaccelerin, huyết tương được điều chế từ máu không có chất chống đông với oxalat.
• VII- Proconvertin: Trọng lượng phân tử 60.000. Hoạt tính giữ lại trên màng lọc amiang.
• VIII- Antihemophilic A: Tổng hợp chủ yếu từ gan, lá lách và võng nội mô. Khi thiếu ion Ca++, mất hoạt tính. Chống huyết hữu B.
• IX- Antihemophilic B: Chống huyết hữu A.
• X- Stuart: Có trong huyết tương, không hoạt động. Tham gia vào quá trình đông máu ngoại sinh khi thêm thromboplastin mô, không còn yếu tố stuart.
• XI- Plasma Thromboplastin Antecedent (PTA): Không thể thiếu trong con đường đông máu nội sinh.
• XII- Hageman: Hoạt động trên màng lọc amiang. Tham gia vào nhiều hệ thống trong cơ thể.
• XIII - Fibrin Stabilizing Factor ( FSF): Hoạt động ổn định fibrin trong huyết tương.

Những yếu tố trên được chia thành 2 nhóm theo chức năng:

• Nhóm 1: Enzym và tiền enzyme tổng hợp chủ yếu từ gan. Prothrombin, Proconvertin, Antihemophilic B, Stuart cần vitamin K để tổng hợp.
• Nhóm 2: Thúc đẩy enzyme phát triển, bao gồm Proaccelerin (từ gan), Antihemophilic A và Fibrinogen đóng vai trò bề mặt cục máu đông.

Theo con đường đông máu, chúng có thể chia thành 3 nhóm:

• Nhóm 1: Các yếu tố chung cho cả đông máu nội sinh và ngoại sinh, gồm Fibrinogen, Prothrombin, Ca++, Proaccelerin, Stuart, Fibrin Stabilizing Factor ( FSF).
• Nhóm 2: Đông máu nội sinh, gồm Antihemophilic A, Antihemophilic B, Plasma Thromboplastin Antecedent (PTA), Hageman.
• Nhóm 3: Đông máu ngoại sinh, gồm Proconvertin và Thromboplastin mô.

Xét nghiệm sẽ giúp đánh giá tình trạng đông máu, giúp tránh nguy cơ bệnh lý.