Nguyên nhân và phương pháp nhận biết hội chứng ngưng thở khi ngủ

1. Tổng quan về hội chứng ngưng thở khi ngủ

Ngưng thở khi ngủ là một vấn đề về hô hấp xảy ra trong giấc ngủ. Do đó, nhiều người mắc bệnh không nhận ra triệu chứng này và không được chẩn đoán hoặc điều trị kịp thời.

Một người được cho là mắc hội chứng ngưng thở khi ngủ khi trong một giấc ngủ họ trải qua ít nhất 10 lần ngưng thở và tình trạng này tái diễn nhiều lần trong đêm.

Có 3 loại ngưng thở khi ngủ bao gồm:

• Ngưng thở trung ương (CSA);

• Ngưng thở tắc nghẽn (OSA);

• Ngưng thở hỗn hợp (MSA).

Trong số đó, ngưng thở tắc nghẽn là phổ biến nhất, tuy nhiên, hầu hết bệnh nhân không được chẩn đoán kịp thời. Tình trạng này xảy ra khi đường hô hấp trên gặp phải tắc nghẽn một phần hoặc toàn bộ khi ngủ. Trong giấc ngủ, các cơ họng nghỉ ngơi, nhưng mô mềm xung quanh họng và lưỡi lại chùng ra, gây cản trở cho đường thở.

Hiện tượng ngưng thở gây ra việc hạn chế không khí đi qua vùng tắc nghẽn, d导致血液中氧气含量下降。身体缺氧会发出信号，指示大脑唤醒呼吸反射。为了迫使空气通过阻塞区域，胸部肌肉和横膈肌必须用力运动，导致患者鼻塞，呼吸急促并发出鼾声。当身体恢复正常状态时，大脑再次进入“睡眠”状态，而窒息现象再次发生。这个过程在一个晚上内重复发生多次，而窒息的次数会随着病情加重而增加。

2. Hội chứng ngưng thở do nguyên nhân nào gây ra?

Chúng ta đã biết cơ chế hình thành hội chứng ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn, còn đối với hội chứng ngưng thở trung ương thì là do não không nhận được các tín hiệu cảnh báo tình trạng ngưng thở nên không điều khiển được cơ hô hấp. Phần lớn các trường hợp này là do bệnh nhân đang gặp tổn thương não, bệnh về thần kinh, huyết áp cao, mắc bệnh đái tháo đường, suy tim, nhược giáp, bệnh mạch máu não...

Có thể thấy rằng đây đều là những bệnh lý có sẵn từ trước gây nên hội chứng ngưng thở khi ngủ trung ương, làm mất cân bằng chức năng điều khiển hô hấp của não khi đang ngủ.

Ngoài các nguyên nhân nêu trên, hội chứng ngưng thở khi ngủ còn dễ phát triển ở những bệnh nhân lạm dụng thuốc an thần, nghiện rượu hoặc sử dụng chất gây nghiện, trong gia đình có người thân bị mắc hội chứng này.

3. Các dấu hiệu nhận biết của hội chứng ngưng thở khi ngủ

Dưới đây là cách nhận diện bệnh nhân có dấu hiệu ngưng thở khi ngủ:

• Buồn ngủ nhiều vào ban ngày;

• Trong đêm bị thức giấc và đi tiểu nhiều lần;

• Ngủ ngáy kèm biểu hiện ngạt thở, ngưng thở;

• Buổi sáng thức dậy hay bị đau đầu;

• Tăng huyết áp kháng trị;

• Bất thường vùng hàm mặt;

• Béo phì, thừa cân.

Bệnh nhân thường bị ngủ ngáy và thức giấc vào ban đêm

Nếu có những triệu chứng đã nêu trên, bệnh nhân cần phải đến khám để được chẩn đoán và điều trị ngay từ sớm. Hội chứng ngưng thở khi ngủ nếu không được điều trị kịp thời có thể gây ra các biến chứng nguy hiểm như đau thắt ngực, tai nạn lao động và giao thông, nhồi máu cơ tim, mất tập trung, giảm trí nhớ, đột tử,...

Đối với trẻ em khi mắc phải hội chứng này còn có nguy cơ bị tăng động, đái dầm vào ban đêm, không kiểm soát được cảm xúc, hay gây gỗ, kém hiệu suất học tập,...

4. Phương pháp chẩn đoán hội chứng ngưng thở khi ngủ là gì?

Nếu bạn gặp vấn đề về giấc ngủ, các chuyên gia y tế khuyến nghị bạn nên đi khám chuyên khoa hô hấp để được chẩn đoán và tư vấn. Bác sĩ có thể yêu cầu bạn thực hiện đo đa ký giấc ngủ để tìm hiểu sâu hơn về giấc ngủ của bạn. Đây là một thử nghiệm giúp xác định liệu bạn có bị ngưng thở khi ngủ hay không, đồng thời phân loại loại ngưng thở khi ngủ mà bạn gặp phải.

Ngoài ra, các thử nghiệm khác cũng sẽ được chỉ định để giúp chẩn đoán các bệnh lý gây ra ngưng thở khi ngủ, như các bệnh về thần kinh, bệnh về não, suy tim, rối loạn hormone, bệnh hô hấp mạn tính,... Các phương pháp chẩn đoán thường bao gồm:

• Kiểm tra lâm sàng về Tai - Mũi - Họng;

• Kiểm tra hệ thống hô hấp;

• Đo nhịp tim;

• Thực hiện đo đa ký hô hấp: chuyên gia về giấc ngủ sẽ tiến hành tại bệnh viện hoặc tại nhà, giúp ghi lại các chỉ số quan trọng về giấc ngủ.

5. Phương pháp điều trị và phòng ngừa

Có nhiều phương pháp điều trị hội chứng ngưng thở khi ngủ và sẽ được áp dụng tùy thuộc vào từng trường hợp cụ thể của bệnh nhân. Kế hoạch điều trị có thể bao gồm:

• Giảm cân;

• Sử dụng nẹp hàm;

• Thực hiện liệu pháp áp lực dương liên tục đường thở;

• Áp dụng lối sống lành mạnh;

• Phẫu thuật.

Để phòng ngừa hội chứng ngưng thở khi ngủ, những bệnh nhân có nguy cơ thừa cân, béo phì nên tích cực giảm cân. Điều này không chỉ giúp giảm nguy cơ ngưng thở khi ngủ mà còn giảm thiểu nguy cơ mắc các bệnh khác như huyết áp cao, mỡ máu, rối loạn chuyển hóa, bệnh tim mạch,... 

Bệnh nhân mắc hội chứng ngưng thở khi ngủ cần phải nhận được sự can thiệp điều trị kịp thời từ bác sĩ chuyên khoa

Đối với những bệnh nhân gặp phải các vấn đề về cấu trúc của đường hô hấp như lưỡi gà rụt, hàm mặt không bình thường, thì việc can thiệp chuyên môn là hết sức cần thiết. Hơn nữa, việc thay đổi lối sống lành mạnh cũng góp phần giảm nguy cơ phát sinh hội chứng ngưng thở khi ngủ, bằng cách thực hiện một chế độ ăn uống cân đối, tránh uống rượu bia và chất kích thích, cũng như điều chỉnh tư thế khi ngủ (nâng đầu giường lên cao hơn khoảng 10cm, không sử dụng gối cao quá, nghiêng cơ thể khi nằm sẽ giúp tránh các vấn đề về hô hấp hoặc ngáy to).

Do đó, hội chứng ngưng thở khi ngủ là một vấn đề về đường hô hấp diễn ra một cách âm thầm nhưng lại có mức độ nguy hiểm cao. Việc phát hiện và điều trị kịp thời có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với sức khỏe của bệnh nhân, giúp tránh được các biến chứng tiềm ẩn và nguy cơ tử vong trong tương lai.