Nguyên tắc giao tiếp sandwich của người thông minh: Chứa chỉ trích giữa lời khen và kỳ vọng, không ai dám từ chối bạn.

Giao tiếp đúng lúc và đúng cách, một lời nói có thể hơn cả triệu hành động, nhưng ngược lại, cách đặt vấn đề sai lầm có thể gây ra tâm trạng phản đối và kết quả ngược lại không ngờ.

Trong cuộc sống, chúng ta không thể tránh khỏi những xung đột, khó chịu, nhưng phần lớn vấn đề có thể được giải quyết bằng lời nói mà không cần đến những biện pháp tiêu cực như bạo lực. Để làm được điều đó, hãy trang bị cho mình những kỹ năng giao tiếp hiệu quả.

1. Không sử dụng bạo lực bằng lời nói

Chương trình “Nói chuyện với người lạ” tại Trung Quốc từng phát sóng phần phỏng vấn một nữ sinh bị bạo lực học đường, tên là Vương Tinh Tinh.

Mặc dù rất xinh đẹp nhưng suốt thời kỳ trung học, cô phải chịu đựng bạo lực bằng lời nói nhiều lần. Các bạn cùng trường đồn rằng Vương Tinh Tinh đã phẫu thuật thẩm mỹ, thay đổi bạn trai như thay áo… Tin đồn ngày càng trở nên xấu đi, cô cũng bị cô lập, không ai muốn nói chuyện với cô nữa.

Vương Tinh Tinh phát biểu: “Tôi không còn là một cá nhân, mà chỉ là một tấm bảng để họ đổ hết sự tức giận, không ai quan tâm đến cảm xúc của tôi.”

Bạo lực bằng lời nói đang trở thành một vấn đề đáng lo ngại phổ biến trong xã hội. Nữ sinh này chỉ là một trong số nhiều nạn nhân.

Theo Tuân Tử: “Những lời nói tốt giống như tấm chăn ấm hơn cả lụa. Những lời nói xấu giống như gươm sắc”.

Nếu không hiểu rõ bản chất của giao tiếp, nếu để cảm xúc tiêu cực chi phối tư duy, chúng ta dễ gây ra tổn thương cho người khác bằng những lời nói của mình.

Ví dụ, khi tức giận vì người yêu không liên lạc, bạn nói: “Tại sao không trả lời tin nhắn của em mấy ngày nay hả?”. Những lời này kết hợp cảm xúc tiêu cực với tình huống thực tế, làm giảm hiệu quả của giao tiếp.

Ngược lại, nếu bạn bình tĩnh nói rằng: “Tuần trước em đã gửi tin nhắn muốn thảo luận về việc mua đồ với anh nhưng chưa thấy anh trả lời. Em buồn lắm nhưng em hiểu rằng có lẽ lúc đó anh bận. Nếu hôm nay anh rảnh, chúng ta có thể trò chuyện cùng nhau được không?”

Bằng cách này, đối tác sẽ hiểu rõ hơn về tình hình hiện tại của bạn, cảm xúc bạn đang trải qua, và nhu cầu của bạn, từ đó họ có thể phản ứng một cách hợp lý hơn.

Điểm quan trọng của phương pháp giao tiếp này là làm sáng tỏ suy nghĩ, cảm xúc và mong muốn của chính bạn thông qua một cách thể hiện rõ ràng, bình tĩnh và tôn trọng đối phương.

2. Thụt lùi để tiến bộ

Trong thời nhà Hán, có một tướng tên là Kình Bố. Ban đầu, ông phục tùng Hạng Vũ nhưng sau đó ông bắt đầu cảm thấy không hài lòng và chuyển sang ủng hộ Lưu Bang. Khi Kình Bố vừa thay đổi phe, để thu hút sự ủng hộ của tướng tài này, Lưu Bang đã có một chiến lược.

Khi gặp nhau lần đầu, Lưu Bang giả vờ say rượu và tỏ ra kiêu căng, phê phán Kình Bố. Dĩ nhiên Kình Bố rất tức giận.

Ngày hôm sau, Lưu Bang tổ chức một bữa tiệc lễ để xin lỗi và thể hiện sự ăn năn, thừa nhận hành vi không lịch sự của mình do say rượu. Sau khi thấy sự tức giận của Kình Bố dịu đi, Lưu Bang đã bổ nhiệm ông làm Cửu Giang vương và ban nhiều ưu đãi cho ông.

Từ lúc ban đầu, Lưu Bang đã thể hiện một phong cách khiến mọi người khó chấp nhận, khiến Kình Bố tự hạ thấp tiêu chuẩn của mình và dễ dàng nhận ra những đặc ân sau đó nhiều hơn.

Được biết đến là một phương pháp hiệu quả trong giao tiếp, khi muốn đạt được một yêu cầu, chúng ta nên đưa ra một yêu cầu ban đầu quá khích, sau đó khi bị từ chối, thương lượng một yêu cầu tương đối hợp lý hơn. Như vậy, khả năng thành công sẽ cao hơn đáng kể.

Giống như George O’Neill đã nói: “Muốn thay đổi điều gì đó, trước hết phải lùi một bước, sau đó mới có thể tiến hai bước”.

3. Giải quyết tranh chấp tích cực

Trong cuộc sống, các cuộc tranh chấp thường xảy ra. Mặc dù chúng được coi là một phần của giao tiếp, nhưng khi chúng trở nên quá khích và dẫn đến cãi vã tiêu cực, thì điều đó là không mong muốn và có thể gây ra hậu quả bi kịch.

Sự khác biệt giữa tranh chấp tích cực và tiêu cực nằm ở việc trong quá trình tranh luận, hai bên có cố gắng giảm bớt mức độ xung đột hay không. Nếu cuộc tranh chấp kết thúc bằng việc chỉ trích lẫn nhau mà không ai muốn nhường bước, sau đó trở thành một cuộc chiến lạnh, không ai muốn thừa nhận lỗi, và không có phương án giải quyết vấn đề ban đầu mang tính xây dựng nào, thì đó là một cuộc tranh chấp tiêu cực.

Ngược lại, người có trí hiểu biết sẽ nhận thấy rằng, tranh chấp thực chất là một cách để thúc đẩy giao tiếp, hiểu biết và giải quyết vấn đề. Do đó, tranh chấp tích cực là khi cả hai bên có thể áp dụng nguyên tắc phản hồi của nhà tâm lý học Haim Ginott: Khi bạn làm X, tôi cảm thấy Y và tôi mong bạn chuyển sang Z.

Ví dụ: Hôm qua bạn đến muộn mà không thông báo trước, tôi cảm thấy không được tôn trọng nên có chút tức giận, hy vọng rằng lần sau bạn có thể gọi điện thoại trước cho tôi để thông báo.

Cách nói chuyện rõ ràng, trực tiếp và tích cực như vậy có thể khiến đối phương hiểu rõ nguyên tắc và giới hạn của bạn mà không cần phải công kích cá nhân như “Bạn là một người ích kỷ chỉ biết đặt mình lên trên hết.”

4. Quy tắc bánh sandwich

Bạn sẽ làm gì khi muốn nhận xét hoặc chỉ trích ai đó?

Vào những năm 1920, Tổng thống Hoa Kỳ Calvin Coolidge phát hiện rằng, mặc dù thư ký của ông rất xinh đẹp nhưng lại có năng lực làm việc chưa hoàn hảo và thường xuyên phạm sai lầm.

Một buổi sáng, khi thư ký bước vào văn phòng, ông nói: “Hôm nay cô mặc đẹp quá, thật phản ánh được vẻ trẻ trung và xinh đẹp của cô.”

Nghe những lời đó, nữ thư ký cảm thấy rất vui.

Calvin Coolidge tiếp tục: “Tôi tin rằng cách cô xử lý công việc cũng sẽ gây ấn tượng như vẻ đẹp của cô.”

Từ ngày đó, nữ thư ký đã làm việc hiệu quả hơn nhiều.

Phương pháp này được gọi là “Quy tắc sandwich”: Khi chúng ta đặt nội dung phê bình vào giữa sự khẳng định và kỳ vọng, người nhận phê bình sẽ dễ chấp nhận và sẵn lòng thay đổi hơn.

Luật Sandwich nhấn mạnh việc sắp xếp phê bình, thường bao gồm ba tầng:

1. Tầng đầu tiên là sự khích lệ, đánh giá tích cực và sự quan tâm.
2. Tầng thứ hai là những lời đề xuất, nhận xét hoặc quan điểm khác biệt.
3. Tầng thứ ba là sự động viên, hy vọng, tin tưởng và ủng hộ.

Nếu không đặt vấn đề đúng cách và đúng thời điểm, có thể dẫn đến tình trạng lo lắng, kỳ vọng không được đáp ứng, thậm chí tạo ra hậu quả phụ lớn hơn nữa. Đó là lý do tại sao giao tiếp là một kỹ năng thiết yếu phải có để trở thành một người thông thái.