Thị trấn Churchill ở Canada được biết đến như là “thủ đô của gấu Bắc Cực”. Đây là thị trấn duy nhất trên thế giới nơi con người và loài gấu này sống gần nhau. Churchill cũng là nơi duy nhất có “nhà giam” cho gấu Bắc Cực, còn được gọi là Trung tâm Giam giữ Gấu Bắc Cực. Tuy nhiên, nhà giam ở đây không phải là để trừng phạt gấu mà mục đích là bảo đảm an toàn cho cả gấu và con người.
Churchill là một căn cứ quân sự cũ nằm ở phía Bắc Cực, với dân số khoảng 900 người, tương đương với số lượng gấu Bắc Cực sống trên băng ở Vịnh Hudson gần đó. Mỗi năm vào cuối tháng 7, các con gấu sẽ rời bỏ lớp băng tan chảy và trải qua mùa hè tại Công viên Quốc gia Wapusk. Và Churchill nằm ở giữa hai điểm này, điều này khiến nơi đây trở thành điểm đến thường xuyên của gấu Bắc Cực. Cho đến tháng 10 và tháng 11, băng bắt đầu hình thành trở lại và chúng lại quay trở về Vịnh Hudson để săn hải cẩu.Vì sao gấu Bắc Cực thường xuất hiện ở thị trấn này?
Mùa thu là thời điểm gấu Bắc Cực đói nhất và sẵn lòng săn săt mọi thứ. Do đó, trong ba tuần đầu tiên của tháng 11, có khả năng cao các con gấu sẽ xuất hiện ở hoặc gần Churchill, trước khi Vịnh bị đóng băng. Để bảo đảm an toàn cho cư dân và du khách khỏi những cuộc xung đột với loài ăn thịt lớn nhất trên Trái đất, thị trấn Churchill triển khai chương trình Cảnh báo Gấu Bắc Cực duy nhất trên thế giới này.
Gấu Bắc Cực có nhiều cơ hội để rời khỏi thị trấn trước khi bị bắt và đưa đến Cơ sở Giam giữ. Khi nhận được cuộc gọi cảnh báo (204-675-BEAR), các nhân viên bảo tồn sẽ nhanh chóng đến và xử lý tình hình. Thường sử dụng còi, thiết bị phát âm thanh, và cả súng ngắn để đe dọa, đuổi chúng ra khỏi Churchill. Các đội trực thăng tuần tra sẽ tiếp cận và đuổi gấu ra xa khỏi thị trấn nếu phát hiện chúng trốn trong các khe đá.
Maclean nêu rõ rằng gấu Bắc Cực rất nhạy cảm với những âm thanh lớn. Do đó, các biện pháp này thường rất hiệu quả, trừ một số trường hợp, các sĩ quan phải áp dụng biện pháp vật lý như sử dụng đạn cao su hoặc súng sơn để đuổi những con gấu cứng đầu. Tuy nhiên, vẫn có một số con gấu không sợ con người và không chịu rời khỏi thị trấn. Những con gấu này đã học cách tìm kiếm thức ăn từ con người, chúng sẽ quay lại thị trấn để lục thùng rác. Đó chính là những con cần phải đưa đến Cơ sở Giam giữ gấu Bắc Cực.
“Chúng tôi đã đối diện trực tiếp với những con gấu bất trị và chúng tôi biết rằng nếu không đưa chúng đến Cơ sở Giam giữ, chúng sẽ gặp hậu quả tiêu cực. Bởi bất kỳ con vật nào chạm trán trực tiếp với con người đều có nguy cơ bị tiêu diệt.” Nhưng nhờ vào Chương trình Cảnh báo Gấu Bắc Cực mà việc giết gấu Bắc Cực hiếm khi xảy ra.Mang gấu Bắc Cực đến Cơ sở Giam giữ
Các nhân viên bảo tồn thường bắt gấu bằng cách sử dụng súng phi tiêu chứa chất Telazol để làm cho chúng mất ý thức hoặc đặt mồi bẫy bằng thịt hải cẩu. Sau đó, họ chuyển gấu đến 1 trong 28 phòng giam của cơ sở. Các phòng này được chia thành các loại, bao gồm cả phòng lớn cho các nhóm gấu mẹ và con. Mỗi phòng đều được trang bị máy điều hòa để làm mát trong mùa ấm.
Mỗi con gấu khi đến cơ sở đều được đo kích thước, cân nặng và đeo vòng tai để theo dõi. Thời gian giam giữ là 30 ngày hoặc cho đến khi băng trên Vịnh Hudson đủ dày để các xe tải có thể đi qua.“Nếu băng đủ dày để xe tải chở gấu qua được, chúng tôi sẽ thả chúng tự do. Nếu không, chúng tôi sẽ dùng trực thăng thả chúng trên bờ biển và xa cách thị trấn.”
Trong cơ sở, gấu sẽ không được cung cấp thức ăn, dù chúng có thể có nước và tuyết. Maclean giải thích rằng việc cho gấu ăn sẽ làm cho chúng liên kết thức ăn với con người, điều này chỉ khiến chúng trở lại thị trấn nhiều hơn. Ông cũng nhấn mạnh rằng việc không cho gấu ăn không gây hại cho chúng vì trong những tháng mùa hè, chúng thường không ăn và sống nhờ vào dự trữ chất béo.
Do gấu có thể xuất hiện ở Churchill bất kỳ lúc nào, chương trình cảnh báo và cơ sở giam giữ hoạt động quanh năm.Mục tiêu của Chương trình Cảnh báo Gấu Bắc Cực
Cơ sở giam giữ không phải là để trừng phạt gấu, bởi chúng chỉ cố gắng để sống sót. Đặc biệt là trong hoàn cảnh khí hậu toàn cầu ấm lên và lượng băng tan giảm nghiêm trọng, gấu có thói quen mạo hiểm đến khu dân cư để tìm kiếm thức ăn. Điều này mang đến nguy hiểm cho cả con người và gấu. Vì vậy, Chương trình Cảnh báo Gấu Bắc Cực nhằm mục đích để hai loài có thể chung sống. Maclean nói rằng nếu không có chương trình này, nhiều con gấu đã chết. Từ khi chương trình bắt đầu vào năm 1983, không có vụ tấn công nào của gấu khiến người tử vong.
Số lượng gấu đến Churchill thay đổi qua từng năm, từ 4 con ban đầu lên đến 378 con vào năm 2003. Điều này phụ thuộc vào tình trạng băng và vị trí của tảng băng cuối cùng. “Gấu sẽ ở trên băng càng lâu càng tốt. Do đó, nếu tảng băng cuối cùng nằm gần Churchill, sẽ có nhiều gấu đến hơn.”Đối mặt với gấu Bắc Cực: Biết làm gì
Nếu bạn là du khách mới đến Churchill, bạn sẽ ngạc nhiên khi thấy nhiều biển cảnh báo, bắt đầu từ một tấm biển lớn ở sân bay có số điện thoại cảnh báo gấu và nhiều biển khác xung quanh thị trấn. Nhiều người dân Churchill còn để cửa nhà và xe hơi mở cửa, sẵn sàng phòng trường hợp gặp gấu và cần phải nhanh chóng tránh xa.
“Nếu bạn gặp gấu trên đường, hãy giữ im lặng, từ từ rút lui vào nhà hoặc xe ngay lập tức, miễn là gấu không chú ý đến bạn. Ngay khi an toàn, hãy gọi đến đường dây nóng để nhân viên bảo tồn đến đuổi gấu đi. Không bao giờ chạy khi gặp gấu, vì điều đó chỉ khiến chúng kích hoạt bản năng săn mồi. Nếu không may bị gấu tấn công, hãy đấm vào những điểm mềm như mũi và mắt, đồng thời hét lớn để được giúp đỡ. Điều này thực sự quan trọng và có thể cứu mạng bạn.” - Maclean chia sẻ.Theo BI