Làng cổ Dispilio ở Bắc Hy Lạp từng là thách thức lớn đối với các nhà nghiên cứu về nguồn gốc của nó.
Các nhà nghiên cứu tại Đại học Bern đã thành công trong việc xác định thời kỳ của một khu định cư nông nghiệp thời tiền sử ở miền bắc Hy Lạp vào khoảng từ 5328 đến 5140 trước Công nguyên.
Nhóm nghiên cứu đã sử dụng kỹ thuật niên đại học và sự gia tăng đáng kể của carbon phóng xạ vào năm 5259 trước Công nguyên từ một sự kiện vũ trụ được biết đến với tên sự kiện Miyake để khám phá bí mật của ngôi làng cổ đại.
Công nghệ tia vũ trụ đã đem lại tài liệu tham khảo chính xác về niên đại cho các địa điểm khảo cổ ở Đông Nam Âu, đồng thời làm thay đổi cách xác định tuổi của thời tiền sử, đặc biệt là ở những vùng không có niên đại từ vòng cây nhất quán.

Làng cổ ở miền Bắc Hy Lạp thời tiền sử.
Thực tế, việc xác định tuổi của các phát hiện thời tiền sử chỉ mới được thực hiện trong vài thập kỷ gần đây.
Có hai phương pháp được áp dụng trong việc này: phương pháp xác định niên đại bằng vòng tuổi cây và phương pháp xác định niên đại bằng carbon phóng xạ, cho phép ước lượng tuổi gần đúng bằng tốc độ phân rã của carbon 14 C trong vân gỗ.
Cụ thể, nhóm nghiên cứu đã sử dụng năng lượng từ không gian cao để xác định niên đại một cách đáng tin cậy vào năm 5259 trước Công nguyên.
Phương pháp xác định niên đại bằng vòng tuổi cây là phương pháp khoa học để đo tuổi của các cây gỗ bằng cách phân tích các vòng bên trong thân cây, còn được gọi là 'vòng tuổi' (growth rings).
Đây là một trong những phương pháp phổ biến nhất để đo tuổi của các cây gỗ và được ứng dụng rộng rãi trong nghiên cứu về khí hậu và địa chất.
Mỗi năm, cây gỗ thường phát triển một lớp mới, được gọi là 'vòng tuổi'. Sự khác biệt trong điều kiện môi trường như nhiệt độ, lượng mưa và nguồn nước có thể ảnh hưởng đến sự phát triển này và tạo ra biểu đồ phản ánh các biến đổi trong môi trường sống của cây.
Các vòng tuổi không chỉ cung cấp thông tin về tuổi của cây gỗ mà còn lưu giữ thông tin về điều kiện môi trường trong quá khứ. Ví dụ, các vòng tuổi rộng hơn thường chỉ ra điều kiện môi trường tốt trong khi các vòng tuổi nhỏ hơn có thể chỉ ra sự căng thẳng môi trường.
Bằng cách so sánh các chuỗi vòng tuổi từ các cây gỗ khác nhau, nhà nghiên cứu có thể xác định tuổi của các mẫu gỗ mà không cần đo lường trực tiếp.
Vì mỗi vùng địa lý có môi trường riêng biệt, nên phương pháp Dendro thường được kết hợp với phương pháp carbon đồng vị để đạt được độ chính xác cao hơn.
Trong quá trình cây vẫn còn sống, nó tiếp tục hấp thụ carbon phóng xạ 14 C từ không khí qua quá trình quang hợp. Khi cây chết, việc hấp thụ này ngừng lại. Carbon phóng xạ này có chu kỳ phân rã là 5730 năm.
Sau đó, phương pháp đo lường trong phòng thí nghiệm được áp dụng để xác định lượng carbon phóng xạ còn lại trong thân cây. Từ đó, chúng ta có thể ước lượng được tuổi của cây trong chu kỳ phân rã đã biết.
