| Vương cung thánh đường Đền thánh Quốc gia Đức Mẹ La Vang | |
|---|---|
Phế tích tháp chuông | |
| Tôn giáo | |
| Giáo phái | Công giáo Rôma |
| Quận | Hải Lăng |
| Tỉnh | Quảng Trị |
| Nghi thức | Latinh |
| Giáo hội hoặc trạng thái tổ chức | Tiểu vương cung thánh đường |
| Thánh bảo hộ | Đức Mẹ La Vang |
| Năm thánh hiến | 1928 |
| Vị trí | |
| Vị trí | Quảng Trị |
| Tọa độ địa lý | |
| Kiến trúc | |
| Kiến trúc sư | Carpentier |
| Thể loại | Nhà thờ giáo xứ La Vang |
| Phong cách | Kiến trúc Gothic (ban đầu) Kiến trúc Việt Nam (đang xây dựng) |
| Hoàn thành | 15 tháng 8, 2024 |
| Đặc điểm kỹ thuật | |
| Hướng mặt tiền | Đông |
| Chiều dài | 00 mét (0 ft) |
| Chiều rộng | 00 mét (0 ft) |
| Chiều rộng (gian giữa) | 00 mét (0 ft) |
| Chiều cao (tối đa) | 00 mét (0 ft) |
| Trang chính | |
| denthanhlavang.org | |
Nhà thờ La Vang (hay còn được gọi là Vương cung thánh đường Đức Mẹ La Vang) là một đền thờ Công giáo thuộc Tổng giáo phận Huế, nằm tại xã Hải Phú, Hải Lăng, Quảng Trị, Việt Nam. Đây là trung tâm hành hương lớn của người Công giáo Việt Nam. Giáo hoàng Gioan XXIII đã tôn phong nhà thờ làm vương cung thánh đường qua Sắc chỉ Magnonos vào ngày 22 tháng 8 năm 1961.
Thời kỳ lịch sử
Chùa Ba Làng
Vào thời Minh Mạng (1820-1840), người dân ba làng Thạch Hãn, Cổ Thành và Ba Trừ đã cùng nhau xây dựng một ngôi chùa lớn, thờ phượng tự tượng với đầy đủ nghi lễ tại vùng đất La Vang (nơi có nhiều cây lá vằng mọc hoang, dân gian thường sử dụng lá này phơi khô để làm thuốc Nam) cách tỉnh thành Quảng Trị khoảng 6km.
Sau Hiệp ước Nhâm Tuất (1862), vua Tự Đức ban hành chỉ thị tha đạo Công giáo. Giám mục Sohier Bình dự định mở rộng giáo phận La Vang, nhưng không thành vì vấn đề chuyển nhượng đất không có kết quả. Tuy nhiên, có thể ở đây đã có những nhà thờ nhỏ bằng gỗ, lá tồn tại.
Theo báo cáo năm 1894, linh mục Patinier Kinh làm giáo xứ Cổ Vưu và phụ trách hạt Quảng Trị cho biết sau thời kỳ nổi loạn đã nhanh chóng xây dựng lại một ngôi nhà thờ nhỏ, tạm thời bằng gỗ để chờ đợi nguồn kinh phí cũng như tình hình dịu bớt.
Nhà thờ lợp ngói
Có giả thuyết cho rằng nhà thờ La Vang có thể được xây trên nền của một mái chùa Phật giáo hoặc là một miếu thờ Bà (có thể là Phật Bà Quan Âm hoặc bà chúa Liễu Hạnh) dành cho những người đi rừng, ban đầu chỉ là một mái nhà tranh dưới gốc cây đa và rào sơ bốn mặt, sau khi Mẹ Maria hiện ra năm 1798 thì được nhượng lại cho cộng đoàn Công giáo để xây dựng một đền thờ dành riêng cho Mẹ Maria. Tuy nhiên, cũng có quan điểm khác cho rằng trước đây La Vang chỉ là một vùng hoang vắng, là một khu rừng núi hoang sơ.
* Từ 1886 đến 1901: Giám mục Gaspar xây dựng một ngôi nhà thờ lớn từ năm 1886 đến ngày 06/08/1901 để tổ chức lễ khánh thành.
* Từ 1924 đến 1928: Giám mục Allýs tạo dựng quy mô lớn hơn và nâng cấp thành linh địa La Vang, được khánh thành vào ngày 20/08/1928.
Năm 1885, Giám mục Caspar Lộc quyết định xây dựng một nhà thờ lớn bằng ngói tại La Vang. Mọi vật liệu xây dựng đã được chuẩn bị sẵn, nhưng việc khởi công chỉ diễn ra từ năm 1894 và hoàn thành vào năm 1901, dưới sự lãnh đạo của ba linh mục chính xứ Bonnard, Patinin và Bonin. Giám mục Caspar Lộc chính là người xức dầu cung hiến nhà thờ và khánh thành nó trong Đại hội La Vang lần thứ nhất (từ ngày 6 đến 8 tháng 8 năm 1901) với danh hiệu Đức Bà Phù Hộ Các Giáo Dân.
Nội thất của ngôi nhà thờ này được thiết kế theo phong cách kiến trúc truyền thống Việt Nam, có thể chứa hàng trăm người nhưng mặt trước lại mang đậm phong cách phương Tây. Có hai tháp chuông nổi bật hai bên mặt tiền. Trên bàn thờ có các tượng Chúa Giêsu, Đức Mẹ Mân Côi, thánh Dominic và thánh Catherine. Trên cửa chính, in nổi năm chữ nôm: LA VANG CUNG CHỦ MẪU (tức là: ĐỀN THỜ ĐỨC MẸ LA VANG). Trong Đại hội La Vang lần thứ 8 (năm 1923), Giám mục Allys Lý nhận thấy số lượng hành hương ngày càng tăng, nhà thờ ngói trở nên quá chật chội và đã xuống cấp, có nguy cơ sụp đổ bất cứ lúc nào nên quyết định xây dựng một ngôi nhà thờ lớn hơn tại La Vang.
Vào Lễ Đức Mẹ Lộ Đức (ngày 11 tháng 2 năm 1924), linh mục Morineau, trung tâm giáo xứ Cổ Vưu, ra lệnh khởi công xây dựng nhà thờ La Vang theo bản thiết kế của kiến trúc sư Carpentier. Sau bốn năm, công trình hoàn thành. Nhà thờ có hai tầng mái và hai cánh thánh giá. Tháp chuông hình vuông hai tầng nổi bật giữa cảnh đồi cát và núi rừng xung quanh. Ngày 20 tháng 8 năm 1928, Giám mục Allys Lý đã cử hành lễ xức dầu cung hiến cho ngôi nhà thờ mới và làm lễ chuông vào ngày 30 tháng 9 năm 1928. Sau nhiều năm, nhà thờ La Vang bị hư hại nặng. Giữa năm 1955, linh mục sở tại Giuse Trần Văn Tường tại La Vang đã tiến hành tu sửa, thay toàn bộ các cột gỗ bằng sắt.
Nhà thờ nhỏ La Vang

Năm 1961, trong cuộc họp tại Đà Lạt, Hội đồng Giám mục Việt Nam (miền Nam) dưới sự chủ toạ của Tổng Giám mục Phêrô Máctinô Ngô Đình Thục đã đưa ra những quyết định sau đây:
- Xin Toà Thánh thăng đền thờ Đức Mẹ tại La Vang lên vị trí vương cung thánh đường.
- Mở rộng diện tích đền thờ La Vang và xây thêm các công trình mới: Một bàn thờ dành riêng cho Giáo hội và Tổ quốc Việt Nam với lòng vô nhiễm của Đức Mẹ và một bàn thờ dành cho các thánh tử đạo Việt Nam; xây dựng một công trường rộng theo kiểu đàn Nam Giao; xây một toà nhà lớn để đón tiếp các du khách đến thăm viếng; thành lập một tu viện.
- Công việc xây dựng được tiến hành ngay bằng nguồn kinh phí từ giáo dân và sự đóng góp của tất cả các quan chức trong chính quyền của Ngô Đình Diệm.
Vào sáng ngày 22 tháng 8 năm 1961, Đức ông De Nitris, thư ký Tòa Khâm Sứ, đại diện Tòa Thánh, đã đọc sắc chỉ của Giáo hoàng Gioan XXIII công nhận Đền Thờ La Vang là vương cung thánh đường.
Nội dung của sắc chỉ:
| “ | ‘’Bởi thế, sau khi đã bàn hỏi Bộ Phụng Tự, tìm biết chắc chắn và cân nhắc kỹ lưỡng, Chúng Tôi lấy toàn quyền Giáo hoàng của Chúng tôi, viết Sắc Chỉ này, có hiệu lực vĩnh viễn, để ban cho Đền Thánh Đức Mẹ La Vang ở Giáo phận Huế, được tước hiệu và phẩm vị Tiểu vương cung thánh đường, với tất cả các quyền lợi, đặc ân thường ban cho những Thánh Đường như thế, không gì trái ngược có thể chống lại Sắc Chỉ nầy. Chúng tôi truyền cho những ai liên quan, hoặc có thể liên quan với Sắc Chỉ nầy, từ nay về sau, phải hoàn toàn vâng phục và đoán định như thế; từ nay, bất cứ ai, bất cứ quyền lực nào vi phạm Sắc Chỉ của Chúng Tôi, vô tình hay hữu ý, đều kể là bất thành, vô hiệu. | ” |
Trong khoảng thời gian từ 1961 đến 1962, nhiều công trình kiến trúc như Công trường Mân Côi với 15 tượng bằng đá cẩm thạch, hồ Tịnh Tâm và ba cây đa cao 20m với tượng Đức Mẹ bồng con do kiến trúc sư Ngô Viết Thụ thiết kế. Tuy nhiên, vào cuối năm 1963, khi chính quyền của Ngô Đình Diệm sụp đổ và Giám mục Ngô Đình Thục phải lưu vong nước ngoài, nhiều phần công trình xây dựng tại đền thờ La Vang bị đình chỉ.
Vương cung thánh đường La Vang đã bị tàn phá hoàn toàn trong cuộc chiến Mùa Hè Đỏ Lửa năm 1972. Hiện nay chỉ còn lại di tích của tháp chuông.
Giai đoạn từ 1972 đến 2012
Từ năm 1995, các công trình như tháp chuông và các công trình liên quan như Nhà nguyện Đức Mẹ (một mái nhà tôn sau tháp cổ), Nhà nguyện Thánh Thể (xây dựng từ năm 2002), Công trường Mân Côi, Lễ đài, Nhà hành hương (xây từ năm 2004), 3 cây đa (nơi Đức Mẹ hiện ra)... đã được tu sửa hoặc xây dựng mới. Năm 1998, tượng Đức Mẹ La Vang do nhà điêu khắc và họa sĩ Văn Nhân tạo ra đã được thay thế tượng cũ. Tượng này mang phong cách dân tộc từ trang phục đến nét mặt, được Giáo hoàng Gioan Phaolô II tôn phong ngày 1 tháng 7 năm 1998 tại Roma, sau đó chuyển về Việt Nam nhân dịp kỷ niệm 200 năm biến cố Đức Mẹ La Vang.
Năm 2008, chính quyền tỉnh Quảng Trị cấp lại 21 ha đất cho mục đích tín ngưỡng, Hội đồng Giám mục Việt Nam quyết định xây dựng lại nhà thờ La Vang phù hợp với Trung tâm hành hương quốc gia. Cuộc thi thiết kế năm 2010 đã chọn 5 đề án giải nhì để hoàn thiện.
Ngày 6 tháng 1 năm 2011, Hồng y Ivan Dias và các giám mục Việt Nam cử hành nghi thức làm phép viên đá đầu tiên, đánh dấu bế mạc Năm Thánh 50 năm hàng giáo phẩm Việt Nam (1960-2010). Chi phí xây dựng nhà thờ mới dự kiến là 25 triệu đôla.
Xây dựng Vương cung thánh đường mới
Ngày 15 tháng 8 năm 2012, lễ đặt viên đá đầu tiên xây dựng Vương cung Thánh đường mới đã diễn ra. Công trình dự kiến được xây trên diện tích 13.464 m², dài 132m theo hướng bắc nam và ngang 102m theo hướng đông tây, có sức chứa 5.000 người. Vương cung thánh đường thể hiện phong cách kiến trúc Việt, với tấm mái ngói, kiểu dáng nhà ở và đình Việt, cùng họa tiết diễn tả những ân huệ của Thiên Chúa...
Công trình Vương cung thánh đường mới dự kiến sẽ khánh thành vào năm 2023.
