Nhận biết các dấu hiệu bất thường của bệnh ho gà là quan trọng

1. Nguyên nhân gây ra bệnh ho gà

Vi khuẩn Bordetella pertussis là nguyên nhân gây ra bệnh ho gà. Chúng xâm nhập vào cơ thể thông qua đường hô hấp và lưu trú tại đây bằng cách bám chặt vào hệ thống lông mao và niêm mạc của các cơ quan hô hấp. Sau đó, chúng tiết ra độc tố gây viêm phổi, làm tắc nghẽn đường thở và gây ra các cơn ho gà.

Ho gà thường đi kèm với các triệu chứng như ho dữ dội, khó kiểm soát và gây khó khăn trong việc thở. Sau cơn ho, bệnh nhân thường hít thở sâu, tạo ra tiếng rít kéo dài. Mọi đối tượng đều có nguy cơ mắc ho gà, nhưng trẻ nhỏ, đặc biệt là những em bé dưới 1 tuổi chưa được tiêm chủng đầy đủ, là nhóm nguy cơ cao nhất.

Ho gà là một trong những vấn đề phổ biến trong hệ thống hô hấp khi thời tiết chuyển mùa

Trong giai đoạn mắc bệnh ho gà có thể lây từ người này sang người khác qua giọt bắn do người bệnh tiết ra khi ho, hắt hơi, tiếp xúc với dịch tiết niêm mạc mũi họng. Điều này khiến ho gà lan truyền dễ dàng khi ở các nơi đông người như khu công nghiệp, trường học, ký túc xá, nhà ở đông dân,...

Theo thống kê của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), mỗi năm có từ 30 - 50 triệu người mắc bệnh ho gà trên toàn cầu, với tỷ lệ tử vong hàng năm khoảng 300.000 người, đặc biệt là ở trẻ nhỏ. Tuy nhiên, nhờ tiêm vắc xin phòng bệnh, tỷ lệ này đã giảm đáng kể.

2. Triệu chứng nhận biết bệnh ho gà 

Theo đánh giá của Cục Y tế dự phòng, dưới đây là các giai đoạn phát triển của bệnh ho gà:

• Giai đoạn ủ bệnh: diễn ra trong khoảng 6 - 20 ngày (trung bình là 9 - 10 ngày).

• Giai đoạn viêm phổi: kéo dài từ 1 - 2 tuần, xuất hiện các dấu hiệu như hắt hơi, sốt nhẹ, húng hắng ho, chảy nước mũi và cơn ho trở nên nặng hơn vào cuối giai đoạn này.

• Giai đoạn khởi phát: tiếp tục kéo dài từ 1 - 6 tuần, đôi khi lên đến 10 tuần. Trong giai đoạn này, cơn ho thường xuất hiện đột ngột, đặc biệt là vào ban đêm. Các dấu hiệu điển hình của ho gà ở giai đoạn này:

• Ho: trở thành cơn ho dữ dội, mỗi cơn kéo dài từ 15 - 20 tiếng liên tục, sau đó suy giảm dần. Do ho nhiều và mạnh mẽ, trẻ sẽ gặp khó khăn trong việc thở, thậm chí có thể ngưng thở do thiếu oxy, mắt đỏ, mặt tái tím, chảy nước mũi và nước mắt, tĩnh mạch cổ nổi, mệt mỏi, đổ mồ hôi, thở nhanh, nhịp tim nhanh,... Các triệu chứng khác có thể gồm sốt nhẹ, loét họng, viêm mắt và mệt mỏi. Trong hai tuần đầu khi cơn ho xuất hiện thì nó sẽ diễn ra nhiều (trung bình 15 cơn/ngày) rồi sẽ giảm dần. Nếu không được điều trị, bệnh có thể kéo dài hơn. Ở trẻ dưới 6 tháng tuổi, có thể không nghe thấy tiếng rít khi ho;

• Khạc đờm: sau khi cơn ho kết thúc, trẻ có thể khạc ra đờm màu trong, trắng, dính giống như lòng trắng trứng. Xét nghiệm đờm có thể phát hiện vi khuẩn ho gà;

• Tiếng rít: xuất hiện xen kẽ trong mỗi cơn ho hoặc ở cuối mỗi cơn ho. Tiếng thở giống như tiếng gà kêu.

• Giai đoạn phục hồi: kéo dài từ 2 - 3 tuần, tần suất cơn ho dần giảm, người bệnh hạ sốt nhưng vẫn còn cảm giác ho nhiều trong nhiều tháng sau đó, có thể dẫn đến viêm phổi.

Dấu hiệu của bệnh ho gà 

Ở đối tượng thanh thiếu niên và người lớn, dấu hiệu của ho gà thường nhẹ nhàng hơn, cơn ho ít xảy ra, đôi khi khó phát hiện triệu chứng. Thời gian cơn ho thường kéo dài hơn 1 tuần. Mặc dù đã được tiêm phòng, nhưng vẫn có trường hợp trẻ nhỏ mắc bệnh, tuy nhiên triệu chứng thường nhẹ và hồi phục nhanh chóng.

3. Biến chứng của bệnh ho gà

3.1. Đối với trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ

Ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, biến chứng của ho gà có thể rất nghiêm trọng, thậm chí gây tử vong, đặc biệt là ở những trẻ chưa được tiêm phòng.

Vì dấu hiệu của bệnh khi bắt đầu khá giống với cảm lạnh thông thường nên nhiều phụ huynh thường chủ quan, tự mua thuốc và tự điều trị cho trẻ tại nhà. Điều này có thể khiến trẻ phải đối mặt với những biến chứng nguy hiểm sau:

• Biến chứng tại hệ hô hấp: bùng phát viêm phổi, viêm phế quản, ho gây ngưng thở có thể gây tử vong ở trẻ;

• Trẻ có thể bị thoát vị, trục ruột, sa ruột. Những trẻ nặng hơn còn có thể bị tràn khí ở trung thất, tràn khí màng phổi, vỡ phổi,...;

• Mất nước, xuất huyết kết mạc;

• Viêm não có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng và tử vong cao.

3.2. Đối với thanh thiếu niên và người lớn

So với trẻ nhỏ, thanh thiếu niên và người lớn khi mắc ho gà gặp biến chứng nhưng ít nghiêm trọng hơn, đặc biệt là đối với những người đã được tiêm vắc xin phòng bệnh. Các biến chứng của ho gà ở thanh thiếu niên và người lớn có thể bao gồm:

• Viêm phổi;

• Mất cân nặng;

• Ho nặng có thể gây gãy xương sườn;

• Mất kiểm soát bàng quang;

• Hôn mê, khó thở, da tái nhợt.

4. Bệnh ho gà và các biện pháp điều trị, phòng ngừa 

Trẻ nhỏ bị ho gà cần được cách ly và điều trị tại nhà dưới sự hướng dẫn của nhân viên y tế. Gia đình cần tái khám cho trẻ nếu có các triệu chứng nặng như cơn ho kéo dài, ho dữ dội và biểu hiện suy hô hấp,...

Để ngăn chặn sự lây lan của ho gà cho những người xung quanh, bạn có thể thực hiện những biện pháp sau:

• Nếu phát hiện trẻ bị ho gà, cần cách ly trẻ khỏi các khu vực đông người như trường học, nơi công cộng, ký túc xá,...;

• Tháo gỡ và tiêu hủy các chất thải y tế đúng cách;

• Đảm bảo trẻ đeo khẩu trang, sử dụng khăn giấy khi hoặc hắt hơi;

• Hướng dẫn trẻ thường xuyên rửa tay bằng xà phòng chống khuẩn;

• Các thành viên khác trong gia đình cũng cần cách ly với trẻ và tiêm vắc xin phòng bệnh để ngăn ngừa lây nhiễm;

• Nếu trẻ mắc ho gà nặng, cần đưa trẻ đến bệnh viện để được điều trị sớm. Phương pháp điều trị thường bao gồm: chăm sóc suy hô hấp, điều trị biến chứng (nếu có), sử dụng kháng sinh, chăm sóc hỗ trợ và các biện pháp chăm sóc khác.

Hãy cách ly trẻ khi trẻ có các dấu hiệu của bệnh ho gà

Hy vọng rằng những thông tin trên sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về nguyên nhân, dấu hiệu và biến chứng của bệnh ho gà. Đừng quên đưa trẻ đi tiêm phòng đầy đủ để tránh nguy cơ mắc bệnh nhé.

Nếu trẻ bị ho gà hoặc có những dấu hiệu nghi ngờ, các phụ huynh có thể đưa trẻ đến Chuyên khoa Hô hấp của Bệnh viện Đa khoa Mytour để được các bác sĩ chẩn đoán và tư vấn điều trị.