Nhận định về bài thơ 'Mây và sóng' của nhà thơ Ta-go qua bản dịch thơ của Nguyễn Đình Thi.

    Ta-go (1861 - 1941) là một danh nhân văn học Ấn Độ. Ông được biết đến như một nhà thơ, nhà văn, và họa sĩ... Năm 1913, với tập thơ Gitanjali (Thơ Dâng), ông đã nhận được Giải thưởng Nobel Văn học. Dân tộc Ấn Độ tự hào về Ta-go và tình yêu của ông dành cho trẻ thơ. Với những bài thơ như 'hoa thơm, trái ngọt bên bờ sông Hằng', ông đã làm phong phú tinh thần của dân tộc Ấn Độ.

Ông mang tấm lòng yêu thương vô biên đến với trẻ em. Ông đã viết hàng trăm bài thơ về tuổi thơ, sử dụng những hình ảnh độc đáo để thể hiện lòng nhân ái rộng lớn. Đó là một 'thế giới thơ ngây', một 'thế giới thơ ấu trong lành và dịu dàng'! Ông đã viết:

... Những người đi kiếm ngọc

Thì nhặt những viên ngọc trai.

Còn những người thương gia

Mua những con thuyền.

Trong khi đó thì các em

Các em nhặt những viên sỏi

Rồi lại ném đi…

(Trên bờ biển)

Mây và sóng là một trong những bài thơ nổi tiếng của Ta-go, được trích trong tập thơ Trăng non xuất bản năm 1915. Qua bản dịch của Nguyễn Đình Thi, chúng ta cảm nhận được thế giới tâm hồn kỳ diệu của tuổi thơ, nơi em bé thông minh và hiếu thảo sống hạnh phúc bên mẹ yêu.

Bài thơ này kể về một câu chuyện tình cảm của em bé ngây thơ với mẹ, về những khoảnh khắc thần tiên của em với thiên nhiên, với mây và sóng. Mây và sóng như đang trò chuyện với em. Với mây: Bằng trí tưởng tượng phong phú, em bé đang chơi với mẹ. Đột nhiên, em nhìn lên bầu trời xanh, lắng nghe mây ở trên cao mời gọi. Mây ân cần mời em cùng du ngoạn 'từ sớm tới tối' cùng nhau vui chơi 'đùa cùng bình minh và trăng lên', từ khi bình minh cho đến khi trăng lên. Mây trở thành một nhân vật sống động, có khuôn mặt cười, giọng nói thủ thỉ và tâm trạng. Mây, trăng và bình minh là những hiện tượng thiên nhiên mà con người từ xưa đến nay, từ em bé đến người già, từ dân thường đến các nghệ sĩ, các nhà văn đều thích ngắm nhìn và khám phá vẻ đẹp kỳ diệu và sự vĩnh hằng của chúng.

Tâm hồn tuổi thơ vốn dễ dàng tin tưởng, trong sáng và phong phú. Do đó, em bé 'trò chuyện' với mây và mong muốn được cùng mây đi chơi. Nhưng có tình yêu nào sâu sắc hơn, đậm đà hơn tình yêu mẹ của đứa con ngoan? Từ mong muốn được vui chơi cùng mây, em phân vân, do dự rồi từ chối: 'Nhưng làm thế nào tôi có thể lên được trên đó', và 'Mẹ đang chờ tôi ở nhà, tôi có lòng nào bỏ mẹ'.

Tình yêu mẹ là một tình cảm sâu sắc, rất đẹp của con người, đó là điều mà Ta-go muốn chia sẻ với mọi em bé trên thế giới. Yêu mẹ, yêu cha, yêu anh chị em, yêu ngôi nhà ấm cúng, yêu những kỷ niệm tuổi thơ... là những tình cảm sâu lắng, đầy ý nghĩa trong tâm hồn của em bé ngây thơ đang trò chuyện với mây. Và đó cũng là tâm trạng chính của bài thơ Mây và sóng.

Có gì hạnh phúc hơn khi:

Con làm mây nhé, mẹ làm mặt trăng

Hai tay con ôm mặt mẹ, còn mái nhà ta là bầu trời xanh...

Về sóng, một nhà thơ Việt Nam đã viết:

Sóng bắt đầu từ gió

Gió bắt đầu từ đâu...

(Sóng- Xuân Quỳnh)

Trong bài thơ của Ta-go, sóng như là sứ giả của đại dương vô biên đến với em. Sóng reo rỉ rầm. Sóng vẫy gọi chào mời em. Tuổi thơ nào cũng từng khao khát, mơ ước? Sóng thủ thỉ cùng với em về một cuộc hành trình xa xôi: 'Chúng ta cùng hát suốt ngày, chúng ta cùng đi mãi mãi', và rồi 'đi đến bờ biển... sóng sẽ đưa em đi' đến mọi bờ bến, mọi chân trời xa xôi. Đây là một câu thơ miêu tả hình ảnh con sóng vỗ vào bờ, liếm vào cát, rồi rút ra xa, lại vỗ vào... và cái nhìn lưu luyến, băn khoăn của em theo con sóng xa vời trên biển:

Họ (sóng) mỉm cười, và nhảy nhót, họ dần đi xa

Mong muốn được đi xa, nhưng sau cùng em lại do dự, lo lắng. Em đã không thể đi cùng mây (bay cao) nên cũng không thể đi chơi cùng sóng (đi xa). Đối với em, chỉ có mẹ, nguồn niềm vui cao quý thiêng liêng mà tạo hóa ban tặng: tình mẫu tử. Em không thể để mẹ buồn, mẹ nhớ. Em cũng không thể 'rời mẹ' một giây, một phút. Niềm vui mãi rực rỡ trong tâm hồn em:

Con làm sóng nhé, mẹ làm mặt biển

Con lăn, lăn như con sóng vỗ, tiếng cười em vang vọng vào lòng mẹ.

Và không ai trên thế gian biết được mẹ con ta đang ở đâu..

Câu thơ Con làm sóng nhé, mẹ làm mặt biển là một câu thơ sâu sắc, giàu ý nghĩa triết học. Không có biển thì không có sóng. Có biển mới có sóng, cũng như có mẹ mới có con. Khi sóng vỗ, biển hát. Khi 'con cười vang vọng vào lòng mẹ', mẹ vui sướng biết bao. Vì vậy, con ngoan và hạnh phúc là niềm vui của mẹ. Thông qua đó, nhà thơ lấy sóng và biển để truyền đạt thông điệp tới tuổi thơ.