Buzz
Bài thơ này là những cảm nhận, những rung động sâu sắc của tác giả trước vẻ đẹp và sự thay đổi kỳ diệu của thiên nhiên trong thời kỳ giao mùa. Không phải là hình ảnh mơ hồ hay 'con nai vàng ngơ ngác', mà là hương vị quen thuộc của những cây ổi trong vườn nhà mẹ đã đánh thức những giác quan tinh tế nhất của nhà thơ:
Bỗng nhận ra mùi hương ổi
Trong làn gió nhẹ nhàng,
Câu thơ mang hương vị ấm áp của mùa thu ở một miền quê nhỏ. Đây là dấu hiệu đầu tiên để tác giả nhận ra mùa thu là 'mùi hương ổi'. Mùi hương đặc trưng của quê nhà lan tỏa trong làn gió nhẹ nhàng. Cảm giác bất ngờ đến với nhà thơ: 'bỗng nhận ra' một điều không ngờ, nhưng như đã chờ đợi từ lâu. Câu thơ không chỉ mô tả mà còn gợi lên hình ảnh màu vàng rực rỡ, hương thơm dịu dàng, vị giòn ngọt, chua chua nơi đầu lưỡi từ trái ổi trong vườn quê. Và không chỉ thế, cả cảm giác sương mù thu cũng đong đầy tình cảm, sự thanh bình, và sự lưu luyến bao trùm trên khắp con đường quê:
Sương mờ dày đặc qua con đường
Thấy như mùa thu đã về .
Sương thu đã trở thành hình ảnh thơ mộng, hai từ 'chùng chình' diễn tả sự bước đi chầm chậm của mùa thu một cách dịu dàng. Nếu ở câu thơ đầu tiên nhà thơ 'bỗng nhận ra' mùa thu về khá bất ngờ và đột ngột, thì sau khi cảm nhận sương thu, gió thu, thi sĩ vẫn ngỡ ngàng thốt lên lời thầm như tự hỏi: Thấy như mùa thu đã về? Tâm hồn thi sĩ nắm bắt những biến đổi nhẹ nhàng, mong manh của thiên nhiên trong phút giao mùa cũng êm đềm, bâng khuâng như bước chân nhỏ nhẹ của mùa thu.
Không gian nghệ thuật của bức tranh thu được mở rộng hơn, sự bỡ ngỡ ban đầu vụt tan biến đi nhường chỗ cho những cảm xúc mãnh liệt trước không gian thu rộng lớn:
Dòng sông dịu dàng trôi qua
Chim bắt đầu vội vàng bay đi
Dòng sông lấp lánh dịu dàng khiến cho mọi thứ trở nên chậm lại, những đàn chim bắt đầu vội vàng cất cánh bay về phương Nam... Không gian thu yên bình, đậm chất thi vị, đặc biệt là hình ảnh:
Đám mây của mùa hạ
Chuyển sang thu dịu dàng
Câu thơ giúp ta hình dung về những đám mây mỏng manh, trắng xốp, kéo dài như tấm khăn voan duyên dáng của cô gái thanh lịch, nhẹ nhàng 'chuyển sang thu dịu dàng'. Câu thơ này tạo hình không gian và diễn đạt sự chuyển động của thời gian: mùa thu bắt đầu, mùa hạ vẫn còn, mùa thu vừa mới bắt đầu, rất nhẹ nhàng, rất êm đềm, như là cả trời đất đang thay đổi trang phục mới...
Khổ thơ thứ ba rõ ràng diễn tả sự biến đổi của không gian và cũng là một phút suy tư của nhà thơ trước cảnh vật, thế giới:
Mặc dù nắng vẫn còn
Nhưng cơn mưa dần tan đi
Âm thanh sấm cũng dịu dàng hơn
Trên những hàng cây đã già
Vẫn là nắng, mưa, sấm, chớp của mùa hạ quay về đây, nhưng chỉ là 'vẫn còn', 'dần tan đi', 'cũng dịu dàng hơn' bởi mùa thu đã đến. Ý thơ còn gợi nhớ đến con người khi đã lớn tuổi và đã trải qua những giông bão, thăng trầm của cuộc đời, ít khi làm người ta bất ngờ, hoảng sợ. Những suy tư này của tác giả có lẽ đã làm cho 'Sang thu' trở nên phong phú ý nghĩa hơn.
Hình ảnh thơ tuyệt đẹp, ngôn từ tinh tế, giọng thơ êm dịu và những cảm xúc sâu lắng, bâng khuâng của tác giả trong khoảnh khắc giao mùa đã để lại dấu ấn khó phai trong lòng của nhiều độc giả. Có lẽ vì thế mà sau khi đọc 'Sang thu' của Hữu Thỉnh, ta càng yêu mùa thu thiết tha, nồng ấm của quê hương hơn.
