Buzz
Robert Smalls, một biểu tượng đặc biệt trong lịch sử với cuộc đời đầy biến cố và ý nghĩa.
Con tàu hơi nước lặng lẽ trôi vào cảng, cố gắng giữ cho mọi hoạt động càng im lặng càng tốt, dưới tiếng bánh xe và động cơ vang vọng. Màn sương mù bao quanh giúp họ che giấu, trong khi họ cố gắng thực hiện nhiệm vụ một cách thầm lặng nhất có thể.
Họ đang thực hiện một nhiệm vụ nguy hiểm và bí mật vào một đêm tháng 5 đầy tiềm ẩn - một nhiệm vụ có thể thay đổi hoặc kết thúc cuộc đời của họ.
Trên con tàu, không có sĩ quan nào cả, chỉ có một người đàn ông mặc đồ thuyền trưởng đứng ở đỉnh tàu. Người đó là Robert Smalls, và trên con tàu bị chiếm đoạt này, ông đang dẫn dắt bản thân và những người khác tới tự do, thoát khỏi cuộc sống nô lệ.
Smalls sinh ra trong cảnh nô lệ 23 năm trước, vào ngày 5/4/1839. Mẹ ông là một người hầu tên là Lydia Polite ở Beaufort, Nam Carolina. Robert có một số may mắn hơn so với các đứa trẻ nô lệ khác khi được cho là con của chủ nhân mình - Henry McKee. Dù vậy, mẹ ông vẫn muốn con trai hiểu biết về nỗi đau của những người da đen nô lệ ở Mỹ thế kỷ 19 bằng cách buộc ông làm việc cực nhọc và chứng kiến những trận đòn roi đau đớn.
Hành trình định mệnh
Kế hoạch đánh cắp con tàu hơi nước dài 45m CSS Planter xuất phát từ những trải nghiệm đầy ấn tượng của họ. Robert, một trong những thủy thủ giỏi nhất tại cảng, hiểu biết sâu rộng về dòng nước đến mức có thể điều hành tàu một cách thông minh và linh hoạt, thậm chí phát hiện ra những nguy hiểm ẩn trong bóng tối - một kỹ năng quan trọng không thể thiếu trong cuộc chạy trốn ngày hôm đó.
Mặc dù bị các sĩ quan da trắng coi thường và từ chối công nhận là thủy thủ giỏi vì thân phận nô lệ, Robert đã tự mình đảm nhận vai trò thuyền trưởng trên con tàu định mệnh đó để rời bỏ Charleston.
Robert chỉ mới 12 tuổi khi được gửi vào thị trấn. Sau nhiều năm làm việc khác nhau, từ bồi bàn tại nhà hàng cao cấp nhất, đến làm thủy thủ trên con tàu Planter, Robert có tình yêu đặc biệt với biển cả và sự linh hoạt trong kinh doanh, từ việc nhận lương hàng tuần 1 đô, ông đã tích luỹ được 100 đô bằng cách kinh doanh trên tàu.
Ban đầu, Robert dự định sử dụng số tiền đó để mua tự do cho bản thân. Tuy nhiên, ông sớm có kế hoạch táo bạo hơn, đó là tẩu thoát ngay trên con tàu Planter vào đêm 12-13/5/1862. Mọi chuyện bắt đầu khi 3 sĩ quan quản lý tàu bỏ qua mọi quy định và để thủy thủ đoàn toàn nô lệ trên tàu. Robert đã chờ đợi cơ hội này từ lâu và đã chuẩn bị tinh thần cho những người khác. Trong số thủy thủ đoàn, chỉ có 2 người chấp nhận ở lại với ông.
Khi đến lúc thích hợp, họ đã khởi động nồi hơi và cho tàu chạy tới một điểm hẹn trước - nơi họ sẽ gặp gỡ gia đình của mình, bao gồm cả vợ con Robert, trước khi rời bỏ Charleston.
Ở Charleston, Robert cùng Hannah - nô lệ khác mà anh lấy làm vợ, đã đón chào con gái đầu lòng Elizabeth. Dù được sống bên nhau, bóng ma bị bán rời xa gia đình luôn ám ảnh Robert, khiến anh tính đến chuyện mua tự do cho vợ con từ tay chủ nhân của họ.
Nhưng số tiền cần thiết để giải phóng cả hai lên tới 800 đô, một số tiền lớn không tưởng với Robert. Khi đứa con thứ hai của họ chào đời, cả hai quyết định rằng lựa chọn duy nhất để có thể ở bên nhau là lên kế hoạch trốn thoát.
Planter, mang theo tổng cộng 16 linh hồn từ đàn ông, phụ nữ đến trẻ em, đã quay đầu và bắt đầu hành trình đầy rẫy nguy hiểm. Một khi bị bắt, họ có thể phải đối diện với những hình phạt nghiêm khắc, thậm chí là cái chết, do tiếng ồn và khói từ động cơ tàu dễ dàng bị phát hiện khi qua cảng Charleston.
Do đó, Robert hiểu rằng anh phải khiến Planter trông như một tàu tuần tra bình thường, vượt qua 4 trạm kiểm soát quân sự và các pháo đài ven biển có khả năng phá hủy tàu.
Nguyên nhân của việc trang bị vũ khí nặng nề này là do Cuộc Nội chiến Hoa Kỳ đã kéo dài 13 tháng, với Charleston trở thành cảng chiến lược của miền Nam. Phe Liên bang đã thiết lập một sự bao vây bằng hải quân, cô lập hoàn toàn bờ biển của Liên minh miền Nam. Biết được điều này, Smalls lên kế hoạch sử dụng Planter - một tàu vận tải vũ trang chở theo vũ khí cho quân đội - để thoát thân, biết rằng tàu mang theo 4 khẩu đại bác và 200 pound đạn dược.
Smalls đã quyết định giao Planter cho phe Liên Bang như một phần của kế hoạch giành lại tự do. Ông dành nhiều năm để nắm rõ từng chi tiết của tàu và cách vượt qua các điểm kiểm soát. Đêm đó, anh mặc vào mình bộ đồ của thuyền trưởng và hoàn thiện vai diễn, tự tin lái tàu như một thuyền trưởng thực thụ.
Planter lướt qua ba đồn bảo vệ - Castle Pinckney, Fort Ripley và Fort Johnson mà không hề gặp trở ngại. Thách thức lớn nhất chính là Fort Sumpter, một pháo đài uy nghi trên đảo nhân tạo, với tường cao chót vót và trang bị hỏa lực dữ dội.
Dù có ý định lách qua chốt cuối cùng, Robert quyết định không làm vậy để tránh sự nghi ngờ. Vào lúc 4h15 sáng, ông gửi tín hiệu, và chỉ một thời gian ngắn sau, họ đã an toàn vượt qua mà không gặp sự cản trở.
Một thử thách cuối cùng xuất hiện: Hải quân Liên Bang, sẵn sàng tấn công Planter với lá cờ Liên Minh. Robert kịp thời thay thế bằng một tấm ga trắng, và không lâu sau, họ tiếp cận USS Onward, giải thích tình hình và nhận được sự kinh ngạc từ thủy thủ đoàn Liên Bang.
Trong lúc giao nộp Planter, Robert nhấn mạnh: “Tôi trao lại những vũ khí này, bao gồm cả khẩu đại bác, để Ngài Abraham Lincoln sử dụng hiệu quả.
Anh hùng của tự do
Nhờ hành động dũng cảm, báo chí phía Bắc Liên Bang ca ngợi ông là anh hùng. Giao Planter mang lại cho ông phần thưởng 1.500 đô và danh tiếng, thậm chí được gặp Tổng thống Lincoln, truyền cảm hứng cho quyết định tuyển mộ binh sĩ da đen vào quân đội Liên Bang.
Nhưng đó vẫn chưa phải là kết thúc cho câu chuyện của Robert; thực tế, đó chỉ là sự khởi đầu cho cuộc hành trình của ông tới tự do. Điều đầu tiên ông làm sau khi trở thành công dân tự do là tham gia Hải quân Liên Bang và trở thành thuyền trưởng của USS Planter, trở thành người da đen đầu tiên giữ vị trí này trong quân đội Mỹ.
Sau khi Nội chiến kết thúc, Robert không ở lại miền Bắc mà quay về Nam Carolina để tiếp tục hành trình vì cộng đồng người da đen. Sau khi học đọc và viết, ông trở thành một doanh nhân thành công, xây dựng trường học cho học sinh da đen và thành lập một tờ báo. Sự nghiệp quân sự của Robert cũng không kém phần vĩ đại khi ông giải ngũ với quân hàm thiếu tướng.
Thời kỳ Tái thiết sau Nội chiến mở ra cơ hội chính trị cho người da đen, và Robert là một trong những người đầu tiên khai thác điều này. Từ năm 1868, ông phục vụ trong Hạ viện Nam Carolina, trước khi chuyển sang Thượng viện vào năm 1870.
Đến thời điểm đó, ông đã thể hiện sự quyết tâm trong cuộc đấu tranh cho quyền lợi của người da đen: khi bị loại khỏi một chiếc xe điện chỉ dành cho người da trắng ở Philadelphia vào năm 1864.
Là một chính trị gia, ông đã đóng góp vào việc soạn thảo hiến pháp mới của tiểu bang, thành lập Đảng Cộng hòa Nam Carolina và hoạt động để nâng cao tình hình xã hội và giáo dục.
Năm 1874, Smalls được bầu vào Hạ viện Hoa Kỳ và phục vụ trong một số nhiệm kỳ không liên tục. Tuy nhiên, lời hứa của cuộc Tái thiết rằng người da đen sẽ có quyền công dân tại Hoa Kỳ - được ghi trong Tu chính án 14 và 15 - đã không được thực hiện.
Các quyết định của người da trắng miền Nam đã làm mất đi quyền của người da đen, thông qua các luật hạn chế và các cuộc tấn công chính trị. Smalls phải đối mặt với cáo buộc tham nhũng và hối lộ, trước khi bị kết án 3 năm tù và sau đó được ân xá.
Trước khi rời bỏ vị trí chính trị, Robert đã có một bài phát biểu quan trọng vào năm 1895: “Chủng tộc của tôi không cần sự bảo vệ đặc biệt, lịch sử của họ đã chứng minh họ bình đẳng với bất kỳ người nào ở đâu. Tất cả những gì họ cần là một cơ hội bình đẳng trong cuộc đời.”
Niềm tin vào bình đẳng chủng tộc của Robert kéo dài suốt cuộc đời, phản ánh sự tốt lành của ông. Sau khi mua lại ngôi nhà của Henry McKee, ông chăm sóc một phụ nữ già cả đã mất trí nhớ, người từng là vợ của McKee, mà không màng đến quá khứ.
Robert Smalls qua đời vào năm 1915, ở tuổi 75, để lại di sản về cuộc đấu tranh cho tự do và bình đẳng của người da đen tại Hoa Kỳ.
