Buzz
Mị là biểu tượng của thành công mà Tô Hoài đạt được trong việc hình dung con người thức tỉnh. Hãy chứng minh điều này?
Bài văn mẫu về Nhân vật Mị - biểu tượng của sự thành công mà Tô Hoài đã đạt được trong việc tạo ra hình ảnh con người tỉnh táo. Hãy làm rõ quan điểm này.
Bài viết
Trong tác phẩm Truyện Tây Bắc (1953), câu chuyện Vợ chồng A Phủ đánh dấu bước đầu thành công của Tô Hoài sau Cách mạng tháng Tám. Qua số phận bi thương của Mị và A Phủ, hai con người bị nô lệ dưới thống trị của Pá Tra ở Hồng Ngài, Tô Hoài đã phản ánh khát khao tự do, hạnh phúc và sự nổi dậy của họ trong cuộc chiến tranh giành lại những quyền lực ấy.
Nhân vật Mị trong truyện Vợ chồng A Phủ là một thành công nổi bật của Tô Hoài trong việc tạo dựng hình ảnh con người thức tỉnh.
Con người thức tỉnh trong văn học là những cá nhân đã trải qua nhiều đau khổ và tủi nhục, sống trong bó shadow của áp bức và đau đớn. Họ từ từ hồi sinh, tự ý thức về quyền sống và làm người, phản kháng bất công để đạt được tự do và hạnh phúc, xây dựng cuộc sống ý nghĩa. Cùng với nhân vật A Phủ, Mị hiện lên như một biểu tượng của sự tỉnh táo, giàu ý nghĩa nhân văn.
Một đời bi kịch chồng chất Mị. Xinh đẹp, tiếng sáo hay, nhiều chàng trai Mèo mê mẩn. Thế nhưng, hạnh phúc tuổi xuân lại tránh xa người con gái thương tâm này. Mẹ Mị mất, nhà nghèo, bố già yếu. Món nợ truyền kiếp và sự thống trị đen tối đã biến cuộc sống của Mị thành chuỗi ngày đau đớn. A Sử, con thống lí Pá Tra, cướp Mị về làm nô lệ, làm 'con ma'. Bố Mị chỉ biết than khóc: 'Thật đau lòng! Tự nhiên cha mẹ mất đồng bạc của nhà giàu kiếp trước, giờ đây lại bán con trai trả nợ. Không còn cách gì khác nữa!'.
Kiếp con dâu gạt nợ mang đến cho Mị bi kịch đau lòng và tủi nhục. Mỗi đêm, Mị khóc lóc, tự thương cho số phận đau khổ. Mị muốn tự tử, bằng lá ngón hái từ rừng - hình ảnh Mị quỳ xuống, hai tròng mắt đỏ nức nở, bố Mị khóc than... tất cả thể hiện một bi kịch đầy nước mắt! Phản kháng của Mị, mặc dù tiêu cực, nhưng là dấu hiệu của ý thức nhân phẩm. Sự phủ định thực tại tối tăm là biểu hiện của sự thức tỉnh con người.
Mị muốn chết nhưng không thể. Mị qua đời nhưng nợ vẫn còn, bố già yếu. Mị chỉ biết khóc và quyết định quay lại nhà thống lí. Mị chấp nhận số phận nô lệ để giữ cho bố được sống. Mị là một tâm hồn hiếu thảo và hy sinh.
Quá trình thức tỉnh là những năm đen tối, những tháng ngày đau đớn. Mị cảm nhận như mình đang ngồi trong cái buồng kín, chỉ có một lỗ vuông bằng bàn tay để thoát ra. Bóng dáng Mị quay sợi bên tảng đá, cạnh tàu ngựa, như một hình ảnh của sự bị ràng buộc. Sợi đay, tảng đá như là xiềng xích đen tối đối với Mị. Mị bị áp đặt và trở nên tê liệt. Không còn ý nghĩ đến việc tự tử nữa, Mị nghĩ mình giống như con trâu, con ngựa. Mị cúi đầu, buồn bã. Mị sống trong sự quen với đau đớn, trở nên như con rùa nuôi trong xó. Thân phận Mị như cô gái Thái bị ép duyên trong truyện thơ Tiễn dặn người yêu.
Ngẫm về bản thân, em như con bọ ngựa
Nhưng để chuộc lấy, chỉ còn đường con chẫu...
Cảm nhận về cuộc sống, số phận giống như con trâu, con ngựa, con rùa, con bọ ngựa, con chẫu chuộc. Đời đầy những thử thách chua cay, sống trong tê liệt, nhẫn nhục và sự cam chịu. Cuộc đời Mị đã tan tác chưa?
Sự thức tỉnh không chỉ đến từ bên ngoại mà còn nằm trong tâm hồn, ý thức của bản thân. Mị đã tỉnh giấc trong những đêm mùa xuân ở Hồng Ngài. Tết đến, mùa xuân làng Mèo tô điểm cho hoa thuốc phiện một sắc đỏ rực rỡ. Cuộc sống nhộn nhịp với những trò chơi của trẻ em, âm nhạc và những điệu nhảy, tất cả làm cho Mị thấy hồi hộp. Tiếng sáo và khèn làm Mị ngẩn ngơ, nhấm nháp hương vị của quê hương.
...Không có hòn ghen tuông con con mắt nào
Ta đi tìm kiếm người yêu...
Tiếng sáo lay động, thức tỉnh tâm hồn Mị. Mị âm thầm nâng chén rượu, 'uống từng hơi ừng ực'. Uống để tan chất ghen tuông! Uống để giải thoát bản thân khỏi đau khổ ẩn sau trái tim! Say 'lả lơi', Mị 'trở lại những ngày xưa'. Hồi tưởng về thời con gái, Mị thổi sáo, làm say đắm bao người. Tiếng sáo kêu gọi tình yêu đã nhập vào tâm hồn Mị, 'tai Mị vang lên âm thanh dễ chịu. Mị thực sự trải qua sự hồi sinh và hồi xuân. Mị tự nhận thức rằng 'Mị còn trẻ, Mị vẫn trẻ'. Mị cảm nhận niềm hạnh phúc, trong lòng 'đột ngột phơi phới', giống như những đêm Tết xưa thời con gái. Mị khao khát được hòa mình trong tình yêu hạnh phúc như ngọn lửa sưởi ấm tâm hồn Mị.
Mị tỉnh giấc giữa hiện thực. Mị nhận ra sự phi lý, bất công, thậm chí là tàn bạo của cuộc sống. Bao người có chồng đều tự do đi chơi ngày Tết. Mị và A Sử vẫn cùng nhau 'trong lòng không có tình cảm!'. Thật là trớ trêu! Mị mong muốn tự tử. Mị lệ rơi như mưa. Tiếng sáo kêu gọi người yêu đang 'phiêu dạt' ngoài kia. Đó là tâm lý của Mị trong đêm tình mùa xuân. Tiếng sáo đánh thức Mị đang 'đấu tranh' để thoát khỏi cảnh đau đớn và nhục nhã!
Mị đứng vững, hành động quyết liệt. Mị cầm lên đèn, ánh sáng rọi bừng. Đẹp và kiêu sa, Mị chỉ muốn 'đi chơi'. Hành động của Mị tự tin diễn ra trước mặt A Sử. Không đáp lại câu hỏi 'Mày muốn đi đâu?', Mị bị A Sử trói vào cột. Mặc dù bị thắt chặt, 'bóp nghẹn từng đợt', nhưng Mị vẫn tỏ ra 'quyết liệt, không quan trọng với việc bị trói'. Mặc cho mê lẫn và tỉnh táo, Mị vẫn nghe thấy tiếng sáo dẫn dắt Mị đến những cuộc chơi, những hạnh phúc. Đêm tình mùa xuân là bức tranh tinh tế, sâu sắc về tâm lý và hành động của Mị, con người thức tỉnh của Tô Hoài.
Mặc cho số phận khó khăn, Mị không gục ngã. Ác mộng thống lí, kẻ ác A Sử, và món nợ truyền kiếp đã trói chặt Mị bằng những sợi dây oan nghiệt. Hậu quả của đêm bị trói ấy, Mị trở nên lạnh lùng, 'chỉ còn biết với lửa'. Mỗi đêm, Mị 'trực chờ lửa sưởi'. Mị và A Phú, cả hai là nô lệ của thống lí, nhưng số phận họ chẳng khác gì con trâu, con ngựa. Mị bị A Sử trói đứng một thúng sợi đay, A Phủ bị trói vào cột mây, cả hai phải chịu những đêm đau khổ. Mị nhìn thấy A Phủ 'lặng im' với đôi mắt đen chưa đục, 'mắt lấp lánh nước mắt'. Mị thương cảnh ngộ của mình, cũng như A Phủ, đang bên bờ vực thẳm, chờ ngày kết thúc. Mị 'đánh giá' thấu đáo khổ đau, nhận ra bản chất độc ác của thống lí, 'nó buộc chặt người khác đến chết, buộc mình cũng phải chết'. Mị tự thương, nhìn A Phủ, và Mị 'trong cơn sợ hãi', nhưng cảm thấy 'không sợ gì cả'.
Nhưng sau bức màn tăm, tình yêu và căm thù đã thức tỉnh tâm hồn kiên cường của Mị. Qua 'lửa bùng cháy', Mị bỗng nhìn thấy 'điều gì đó lấp lánh trên mắt A Phủ', những giọt nước mắt lấp lánh nhưng tỏa sáng từ đôi mắt đen. Mị nhớ về đêm bị trói, A Sử đã làm Mị trải qua cảnh giống như vậy. Mị 'tự thốt lên' trong nỗi đau: 'Quả thật là khốn khổ'. Mị la óa trước tình cảnh của A Phủ, 'chửi rủa thống lí cha con': 'Bọn chúng độc ác quá!'. Bao cảnh đau thương hiện hữu trong trí óc Mị: trói đứng cho người ta đến chết, chạy trốn để không chết. Mị nhìn A Phủ, Mị nhìn nhận bản thân, 'nếu ở lại, là chết trong nỗi đau giống như người đàn bà kia. Chạy trốn có thể giữ sống.' Mị phản kháng, Mị nhìn thấy hơi sáng trong bóng tối, 'trong tình huống này, không còn điều gì làm cho Mị sợ hãi'.
Hành động của con người thức tỉnh là 'hành động tự giác, tự giải thoát' (J.P.Sartre). Mị đã chọn ăn lá ngón, là cách tự chấm dứt: 'Đi ngay!'. Rồi Mị đứng yên, im lặng trong bóng tối. Là 'thời khắc quyết định'. Nếu ở lại, là chết trong nỗi đau. Chạy trốn có thể mang lại sự sống. Mị nói 'hai câu' như là lời van xin và kêu gọi A Phủ: 'A Phủ, cho tôi đi, nếu ở đây, tôi sẽ chết...'. Mị và A Phủ cùng bắt đầu hành trình chạy trốn đến Phiềng Sa, nơi thống lí không thể đụng đến. Dưới ánh sáng tự do, Mị và A Phủ trở thành đồng đội chiến đấu, từ nô lệ trở thành người anh em, và cuối cùng là những chiến binh du kích.
Mị, nhân vật thức tỉnh, trở nên mạnh mẽ và sống động dưới bàn tay tài năng của Tô Hoài. Tác giả đã khám phá sâu sắc tâm trạng và hành động phản kháng của Mị, tạo nên một hình ảnh đậm chất nhân đạo trong truyện Vợ chồng A Phủ.
Càng thấm thía giá trị của tự do, như mùi vị ngọt ngào và tanh đặc trưng, như tác giả Hemingway đã mô tả.
Khám phá thêm về nhân vật Mị và tác phẩm Vợ chồng A Phủ trên trang Mytour
- Đánh giá sự biến động tâm lý của Mị trong đêm tình mùa xuân, khi khao khát đi chơi nhưng bị trói bởi A Sử
- Phân tích tâm trạng của Mị khi cởi trói cho A Phủ
- Hiểu về năng lực sống động của nhân vật Mị
