Nhật Bản 'bỏ lỡ cơ hội', các hãng sản xuất ô tô Trung Quốc nhanh chóng tiến vào Đông Nam Á - Việt Nam sẵn lòng đón nhận

Liệu những 'người chơi mới' tại quốc gia có dân số đông nhất có thể thâm nhập vào thị trường ô tô nơi mà các thương hiệu Nhật Bản đang dẫn đầu?

Một cuộc cạnh tranh gay gắt mới đang hình thành trên thị trường xe điện tại khu vực Đông Nam Á, giữa các nhà sản xuất ô tô Nhật Bản với các công ty mới gia nhập từ Trung Quốc, Hàn Quốc và các công ty trong nước.

Các nhà sản xuất ô tô Nhật Bản tạm thời 'bỏ lỡ cơ hội' trong cuộc đua xe điện

Với dân số khoảng 675 triệu người, đây là một thị trường tiềm năng đáng để đầu tư phát triển. Doanh số bán hàng hàng năm tại đây dự kiến sẽ tăng hơn 2 lần vào năm 2040 lên khoảng 5 triệu xe khi dân số và nền kinh tế trong khu vực phát triển mạnh mẽ.

Hiện nay, những dòng xe có giá cả phải chăng từ các thương hiệu Nhật Bản như Toyota, Honda, Mitsubishi, Daihatsu và Mazda đang chiếm lĩnh thị trường xe hơi. Khoảng 78% tổng số ô tô và SUV bán ra trong năm 2019 tại thị trường ô tô lớn nhất trong khu vực Indonesia có giá dưới 20.000 USD.

Thị trường xe điện ở Đông Nam Á vẫn khá nhỏ. Khoảng 16.000 chiếc EV đã được bán tại đây trong năm trước, trong tổng số 6,6 triệu chiếc được giao trên toàn thế giới.

Tuy nhiên, sự lan rộng của xe điện đang tạo ra cơ hội cho các công ty như SAIC, Wuling, Great Wall, BYD, Hyundai và VinFast mở rộng quy mô ở khu vực này. Đặc biệt khi các đối tác Nhật Bản vẫn hạn chế cung cấp nhiều xe chạy bằng pin hơn cho người tiêu dùng.

Cho đến năm trước, chính phủ nhiều nước trong khu vực chưa có các khoản hỗ trợ hấp dẫn hoặc các quy định nghiêm ngặt về tiết kiệm nhiên liệu, điều này đã hỗ trợ việc áp dụng xe điện ở châu Âu và những nơi khác.

Điều này có nghĩa là các công ty lớn như Toyota và Honda không mấy hứng thú với việc phát triển xe điện ở khu vực này. Thật vậy, gần như không có nhà sản xuất ô tô toàn cầu nào hiện nay cung cấp xe điện ở mức giá có thể thu hút thị trường đại chúng và đạt được quy mô kinh tế đủ lớn trong khu vực.

Cơ hội cho các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc 'nhảy vào'?

Nhiều nhà sản xuất ô tô ở nước tỉ dân đã sản xuất và bán một số mẫu xe điện giá cả phải chăng. Họ bắt đầu đưa những mẫu này đến khu vực Đông Nam Á. Great Wall Motor và MG Motor của SAIC đã giới thiệu 3 mẫu xe điện tại Thái Lan có giá từ 20.000 USD đến 30.000 USD.

Wuling, một nhà sản xuất ô tô khác của Trung Quốc nổi tiếng với mẫu xe Hongguang Mini EV, đã ra mắt một chiếc xe điện nhỏ có giá từ 16.000 USD tại Indonesia. Nhiều mẫu xe này đã được người tiêu dùng ưa chuộng và phải chờ đợi để được giao hàng.

Căng thẳng giữa Trung Quốc và một số quốc gia phương Tây cũng đã khiến Đông Nam Á trở thành trung tâm sản xuất rất hấp dẫn đối với các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc muốn mở rộng ra thị trường quốc tế.

Các ưu đãi từ chính phủ Đông Nam Á dành cho các công ty đầu tư vào sản xuất xe điện và pin lithium trong nước đã thúc đẩy một loạt các khoản đầu tư từ Trung Quốc và Hàn Quốc vào khu vực này. Các nhà sản xuất ô tô từ các quốc gia này bao gồm BYD, Great Wall Motor, Hyundai, MG Motor và Wuling đã chọn Indonesia hoặc Thái Lan làm cơ sở sản xuất xe điện trong khu vực.

Quá trình chuyển đổi công nghệ cũng tạo điều kiện cho một loạt các công ty mới trong khu vực tham gia vào ngành. VinFast, được sự hỗ trợ từ tập đoàn tư nhân lớn nhất Việt Nam là VinGroup, đã bắt đầu bán xe điện sản xuất trong nước từ năm ngoái. Công ty đặt mục tiêu vận chuyển lô xe điện đầu tiên đến châu Âu vào cuối năm nay và bắt đầu sản xuất tại nhà máy Mỹ vào năm 2024.

Các chính phủ ở Indonesia và Thái Lan cũng đang hỗ trợ các công ty năng lượng nhà nước đầu tư vào chuỗi giá trị xe điện để nâng cao khả năng sản xuất địa phương và có thể tạo ra sức cạnh tranh toàn cầu trong ngành công nghiệp mới này.

Bloomberg dự báo doanh số bán xe điện hàng năm trong khu vực sẽ tăng từ 16.000 chiếc vào năm 2021 lên gần 81.000 chiếc vào năm 2025. Dù con số này vẫn nhỏ so với quy mô toàn cầu, nhưng hiện nay, các công ty xe Nhật Bản sẽ mất phần lớn tăng trưởng này trừ khi họ đẩy mạnh tiến độ phát triển tất cả các mẫu xe điện mới tại Đông Nam Á.

Tuy nhiên, việc gia nhập thị trường không dễ dàng cho các công ty mới. Điều này có thể là một thách thức lớn với họ khi người tiêu dùng vẫn tin tưởng vào các thương hiệu xe hiện có của Nhật Bản. Các hãng xe Nhật cũng có mạng lưới bán hàng và dịch vụ được thiết lập chặt chẽ để tiếp cận nhiều thị trường và người tiêu dùng hơn nếu họ quyết định mở rộng quy mô.

Mặc dù chưa đạt được quy mô lớn như vậy nhưng các 'người chơi' mới đang cung cấp nhiều tính năng hiện đại, thông minh hơn cho sản phẩm như trợ lý kỹ thuật số tương tác, tính năng kết nối dựa trên ứng dụng và cập nhật qua mạng. Điều này có thể giúp họ thu hút đối tượng khách hàng trẻ tuổi và thu hẹp khoảng cách về giá trị thương hiệu trong tầm nhìn dài hạn tại thị trường Đông Nam Á.

Thị trường Việt Nam có sẵn lòng đón nhận không?

Tóm lại, trong hai thập kỷ đầu của thế kỷ 21, xe ô tô Trung Quốc đã trải qua hai đợt xâm nhập vào thị trường Việt Nam, từ năm 2005 đến 2010 và từ năm 2015 đến nay. Mặc dù cùng giai đoạn với xe Hàn Quốc nhưng ô tô Trung Quốc dường như tiến triển chậm chạp và gặp khó khăn trong việc chiếm được lòng tin của người tiêu dùng Việt.

Các chuyên gia ô tô cho rằng, từ năm 2014 trở về trước, xe Trung Quốc gần như không cạnh tranh được vì chất lượng không xứng đáng với giá bán. Các thương hiệu mới thường chỉ tồn tại trong vài năm, như Lifan, BYD, Haima, Geely, MG.

Sau năm 2015, xe Trung Quốc mới có phần thành công với các thương hiệu như Zotye, BAIC, Brilliance V7, Beijing, Dongfeng nhờ cải thiện về mẫu mã, công nghệ, vẫn giữ nguyên giá rẻ. Tuy nhiên, khác biệt với xe Nhật, Hàn, Mỹ đã phổ biến ở mọi phân khúc giá, xe Trung Quốc vẫn hạn chế ở tầm giá dưới 800 triệu đồng.

Xe Trung Quốc khó thuyết phục khách hàng cao cấp hơn vì giá ban đầu thấp, và không thể cải thiện nhanh chóng theo thời gian dù có những mẫu xe đắt không kém xe Châu Âu hoặc Nhật. Để chiếm chỗ đứng ở Việt Nam, xe Trung Quốc cần đầu tư vào hệ thống bảo hành, bảo dưỡng và dịch vụ khách hàng chất lượng.