Buzz
Hơn 1.000 tấn microplastic đã rơi vào 11 khu vực ở Mỹ mỗi năm, tương đương với hơn 120 triệu chai nước bằng nhựa.
Nhiều người thích du lịch đến những vùng đất hoang sơ để hít thở không khí trong lành. Nhưng hiện nay, một mối đe dọa vô hình đang thực sự tồn tại trong không khí và rơi xuống thông qua những giọt mưa. Đó chính là microplastic, những mảnh nhựa nhỏ không đến 5 mm... từ các chai nhựa hoặc từ quần áo. Tất cả chất ô nhiễm này bị cuốn vào bầu khí quyển Trái đất và đang được 'giao hàng' đến những nơi hoang dã.
Và một báo cáo mới trên tạp chí Science tiết lộ một khám phá đáng kinh ngạc. Sau khi thu thập mẫu nước mưa và không khí trong 14 tháng tại các công viên quốc gia ở miền Tây Hoa Kỳ như Joshua Tree, Grand Canyon, Bryce Canyon... các nhà khoa học đã ước lượng rằng có hơn 1.000 tấn microplastic rơi vào 11 khu vực này mỗi năm. Điều này tương đương với hơn 120 triệu chai nước bằng nhựa. Các khu bảo tồn này chỉ chiếm 6% diện tích nước Mỹ và thường được coi là những nơi có không khí trong lành.
'Số lượng lớn đến mức gây sốc', Janice Brahney, nhà khoa học môi trường tại Đại học Utah, tác giả của báo cáo nói.
Các mảnh nhựa nhỏ được thu thập từ các vùng xa xôi của miền Tây nước Mỹ.
Báo cáo này dường như xác nhận một tình huống ngày càng kinh khủng hơn. Đó là microplastic đang được thổi đi khắp thế giới, đổ vào các môi trường sống được coi là thuần khiết nhất, như Bắc Cực và các vùng hoang dã. Chúng rò rỉ vào đại dương qua hệ thống thoát nước và ảnh hưởng đến cả hệ sinh thái dưới biển sâu. Chúng thậm chí còn bị đẩy lên khỏi nước và thổi vào đất liền qua gió biển. Và hiện không chỉ ở miền Tây nước Mỹ, mà có lẽ trên khắp thế giới, trong bầu khí quyền đầy microplastic, sẽ rơi xuống đất qua những cơn mưa. và các nhà khoa học gọi chúng là dạng mưa axit kiểu mới.
Tuy nhiên, mưa nhựa có thể 'xảo quyệt' hơn cả mưa axit. Bởi nó không thể kiểm soát hay ngăn chặn nguồn cơn như mưa axit bằng cách hạn chế khí thải từ các nhà máy điện hay phương tiện xe cộ. Con người không có cách nào để lọc nước hay đất hoặc không khí để loại bỏ các hạt vi nhựa.
Nhựa có ở khắp mọi nơi và thứ gì quanh chúng ta cũng có thể thành nguồn gây ô nhiễm đáng báo động. Và nhựa sẽ không bao giờ thực sự biến mất, thay vào đó chúng bị phá vỡ thành các hạt nhỏ hơn, xâm nhập vào từng góc nhỏ của hành tinh. Tệ hơn nữa, chất thải nhựa dự kiến sẽ tăng vọt từ 260 triệu tấn một năm lên 460 triệu tấn vào năm 2030, theo báo cáo từ McKinsey. Càng nhiều người tham gia tầng lớp trung lưu ở các nước đang phát triển kinh tế có nghĩa là chủ nghĩa tiêu dùng càng nhiều hơn và bao bì nhựa cũng nhiều thêm.
Một trong các thiết bị được dùng để thu thập vi nhựa.
Quay trở lại với báo cáo thì để định lượng các hạt vi nhựa, các nhà nghiên cứu đã lấy mẫu cả nước mưa và không khí. Họ có một xô ướt để thu nước mưa và một xô khô để thu không khí. Một cảm biến sẽ phát hiện trời mưa và mở xô ướt trong khi đóng nắp khô. Và ngược lại khi trời nắng, xô khô sẽ thu thập các hạt vi nhựa bay theo gió trong khi xô ướt bị đóng kín. Sau đó các nhà nghiên cứu xem xét kích thước các hạt vi nhựa mà họ thu được trong xô.
Kết quả vô cùng đáng sợ. 98% mẫu được thu thập trong một năm có chứa các hạt vi nhựa. Trung bình, 4% các hạt trong không khí là các loại polyme tổng hợp. Các hạt trong nước mưa thì lớn hơn. Microfibers, bắt nguồn từ các thú như quần áo polyester, chiếm 66% vật liệu tổng hợp trong các mẫu ướt và 70% trong các mẫu khô.
Và các nhà khoa học cũng dễ dàng nhận ra đường đi của các hạt vi nhựa. Gió thổi chúng lên khỏi mặt đất ở các khu đô thị, mang đi xa trước khi đẩy chúng xuống mặt đất thông qua những cơn mưa. Và các hạt vi nhựa thậm chí có thể đóng vai trò là hạt nhân ngưng tụ, khi các mảnh vụn thu hút hơi nước để tạo thành một đám mây.
Mặt khác, bụi khô, thường di chuyển quãng đường dài hơn. Do kích thước chúng nhỏ hơn và dễ dàng bị gió cuốn đi xa. Ví dụ bụi từ sa mạc Sahara cũng có thể dễ dàng thổi ngang qua Đại Tây Dương và rơi xuống rừng nhiệt đới Amazon.
Và hướng di chuyển của máy bay phản lực cũng ảnh hưởng tới luồng không khí. Ví dụ ở Mỹ các máy bay phản lực thường bay từ tây sang đông và ngược lại. Còn ở châu Âu, các hạt vi nhựa tại đây đang được đẩy tới Bắc cực.
Thang đo ở đây được tính bằng micromet, hoặc một phần triệu mét.
Và một điều khó khăn hơn nữa là hạt vi nhựa cuối cùng sẽ bị phá vỡ thành nhựa nano, nhỏ tới mức các nhà nghiên cứu sẽ không thể phát hiện ra nếu không có thiết bị phù hợp. Nhưng nếu chúng ta không thể nhìn thấy chúng trước mặt, không có nghĩa là chúng ta không hít chúng vào phổi.
Các mảnh nhựa có xu hướng phát tán các hóa chất trong thành phần của chúng theo thời gian và chúng cũng được biết là có thể vận chuyển các loại vi khuẩn hay virus. Và điều này cũng đang dần tác động tới các loài sinh vật. Một nghiên cứu được công bố đầu năm nay cho thấy cua tiếp xúc với hạt vi nhựa gặp khó khăn trong việc tạo vỏ mới khi chúng lớn lên.
Brahney cũng lưu ý rằng các hạt vi nhựa cũng có thể đang thay đổi tính chất nhiệt của đất, ví dụ như thay đổi cách nó hấp thụ và lưu trữ nhiệt. Chúng có thể dẫn đến sự tăng giảm của các loại vi khuẩn sống trong đất, thay đổi cách thức các chất dinh dưỡng được luân chuyển, thậm chí cả cách nước ngấm qua đất.
Dù vẫn còn nhiều điều mà khoa học phải tìm hiểu về chu trình và vòng đời của các hạt vi nhựa, tuy nhiên có một điều đã được xác nhận một cách rõ ràng và không thể thay đổi. Đó là bạn sẽ không thể đưa nhựa trở lại vào trong chai.
Tham khảo Wired
