Buzz
Dù nhóm nghiên cứu đã biết rõ nguy cơ của việc phát nổ là có thể đốt cháy toàn bộ bầu khí quyển, dự án Manhattan vẫn tiếp tục thực hiện!
Trong đoạn giới thiệu phim Oppenheimer, tướng Groves, người được giao nhiệm vụ chỉ huy dự án Manhattan đã đặt câu hỏi trực diện với Oppenheimer - người đứng đầu nhóm nghiên cứu: 'Khi ta kích hoạt quả bom, liệu ta đang tạo ra một thảm họa, làm tan biến thế giới không?'
Trong tình hình đó, Oppenheimer đã đáp rằng khả năng đó 'hầu như không có cơ hội!'
Tướng Groves đã đặt lại câu hỏi một cách lo lắng và không an tâm: 'Hầu như không có cơ hội?'
'Nếu không có thì tốt hơn:''Quả bom có thể biến cả bầu khí quyển thành tro tàn, tiêu diệt mọi sinh vật sống trong đó'
Có thể có người nói rằng trong một bộ phim, đạo diễn thêm vào tình tiết 'lo sợ rằng quả bom nguyên tử đầu tiên sẽ kết thúc thế giới' để tăng thêm kịch tính. Nhưng thực tế, nhiều nhà khoa học trong nhóm nghiên cứu đã thực sự lo lắng về điều này. Ví dụ, vào năm 1942, Edward Teller, người sau này phát minh ra bom nhiên liệu thấp, đã công bố nghiên cứu của mình rằng: 'một vụ nổ nguyên tử có thể tạo ra nhiệt độ cao hơn cả mặt trời, và có thể tạo ra điều kiện thích hợp cho phản ứng hạch nhiệt xảy ra (một hiện tượng mới được phát hiện gần đây và ít người hiểu biết về nó).
Nói một cách khác, các nhà khoa học trong nhóm dự án Manhattan đã nhận ra rằng vụ nổ đầu tiên có thể đốt cháy cả bầu khí quyền và tất nhiên, đồng nghĩa với việc tiêu diệt mọi sinh vật trong không khí.
Nghiên cứu của Teller lúc đó đã gây ra nhiều tranh cãi. Một số nhà vật lý cứng rắn từ chối ý kiến này. Trong khi đó, một số người đã bị lôi cuốn bởi giả thuyết của Teller và ủng hộ ông, cho rằng 'Chúng ta vẫn chưa hiểu đầy đủ về phản ứng hạt nhân sẽ diễn ra như thế nào?'
Edward Teller, hình ảnh thật bên trái và hình ảnh nhân vật trong bộ phim
Khi đó, dự án Manhattan tại Los Alamos, New Mexico, đã đưa ra một báo cáo tuyệt mật kết luận rằng điều này 'không thể xảy ra'. Điều này khiến nhiều nhà khoa học trong dự án lo lắng và họ đã liên tục kiểm tra lại các tính toán của mình cho đến ngày thử nghiệm.
Đến gần đây, chúng ta mới thực sự hiểu về năng lượng nguyên tử đủ để biết rằng bom hạt nhân không thể đốt cháy bầu khí quyển. Tuy nhiên, trong cuốn sách The Precipice, nhà nghiên cứu rủi ro Toby Ord lập luận rằng nhóm nghiên cứu thời điểm đó có thể không tin hoàn toàn vào kết luận của mình.
Trong lịch sử, đã có những sai lầm tính toán nghiêm trọng từ phía các nhà khoa học hạt nhân. Ví dụ, trong vụ thử nghiệm hạt nhân Bravo, các nhà khoa học đã tính toán sai lầm, dẫn đến một vụ nổ lớn hơn nhiều so với dự kiến, khiến hàng trăm người bị phơi nhiễm độc tố. Khi đó, họ cho rằng lithium-7 là trơ, nhưng vụ nổ Bravo đã chứng minh rằng điều này không đúng.Vũ khí hạt nhân không đùa được
Bức ảnh bí ẩn ghi lại khoảnh khắc đầu tiên của vụ nổ, đánh dấu sự bắt đầu của kỷ nguyên hạt nhân. Những điểm sáng là dấu vết của sức nóng đốt cháy. 
Nếu Oppenheimer đặt nhiều câu hỏi hơn là đưa ra câu trả lời, thì cuốn sách The Making of the Atomic Bomb của Richard Rhodes có thể giúp chúng ta hiểu sâu hơn về Dự án Manhattan, về những con người độc đáo thúc đẩy dự án và cách họ đưa ra những quyết định cuối cùng đưa vũ khí nguyên tử vào sử dụng. Quyển sách này có thể giải thích một phần nào đó những thắc mắc đã đề cập ở trên, mặc dù không hoàn hảo.
Có thể nguyên nhân là các nhà khoa học trong dự án quá bận rộn suy nghĩ về cách chế tạo bom, không có thời gian để đánh giá xem công việc của họ có phù hợp với tình hình chiến sự mới hay không. Dự án Manhattan, với quy mô và nguồn lực khổng lồ, đã tạo ra áp lực không tưởng, buộc nhà nghiên cứu phải dành nhiều năm cuộc đời để xây dựng một công nghệ mới mẻ và mang tính cách mạng.
Xét từ góc độ tâm lý, ở tình thế đó, những nhà khoa học đơn giản không thể nghĩ đến việc bỏ công việc đã cam kết cả đời mình để làm, dù công việc đã sắp hoàn thành. Dù có những lo ngại về việc quả bom có thể đốt cháy bầu khí quyển hay thay đổi thế giới theo hướng xấu hơn, họ vẫn không lung lay công việc của mình.
Các nhà khoa học kiểm tra tính toán của mình lần nữa, nhưng vẫn quyết định 'chúng tôi sẽ tiếp tục thử nghiệm cho đến khi chúng tôi biết chắc chắn rằng nó không thể đốt cháy bầu khí quyển', chứ không phải 'chúng tôi sẽ dừng thử nghiệm cho đến khi chúng tôi hiểu đủ về phản ứng hạt nhân'. Nên nghĩ rằng 'chúng ta có cần tiếp tục dự án sau khi Đức Quốc xã đã đầu hàng?' không nằm trong tâm trí họ.
Ngay sau khi tổng thống Franklin Roosevelt qua đời vào tháng 4 năm 1945, Tổng thống Harry Truman được thông báo về dự án phát triển quả bom. Theo Truman, Jimmy Byrnes, cố vấn gần gũi của Roosevelt, nói rằng: 'họ đang phát triển một loại vũ khí đủ mạnh để phá hủy thế giới. Và tất nhiên, quả bom cũng có thể đặt chúng ta vào vị trí đàm phán khi chiến tranh kết thúc.'Câu hỏi quan trọng không phải là có hay không, mà là khi nào!
Thường thì, câu hỏi trong vế thứ hai được coi là nghiêm trọng hơn. Trong cuốn The Making of the Atomic Bomb, mô tả tổng thống Truman không kiên nhẫn đọc hết các báo cáo dài về dự án bom, tập trung vào vũ khí laser và ảnh hưởng của nó đối với quan hệ Mỹ - Liên Xô. Và ở thời điểm đó, quyết định thả bom được đưa ra mà không có cuộc họp nghiêm túc để xem xét liệu nên tiếp tục dự án Manhattan hay không. Tất nhiên, có những ý kiến phản đối từ nhà khoa học, như nhà vật lý Leo Szilard đã cảnh báo rằng việc sử dụng bom sẽ khuyến khích Liên Xô nỗ lực hơn.
Đôi khi, ngay cả những trí tuệ xuất sắc nhất cũng chỉ có thể 'mếu máo' rằng 'mong rằng công việc của họ không đặt dấu chấm kết thúc cho cuộc sống trên Trái Đất.'
Không thể phủ nhận, những người tham gia Dự án Manhattan đều là những cá nhân xuất sắc. Và cho đến nay, Trái Đất vẫn tồn tại sau sự phát minh vĩ đại của họ. Tuy nhiên, những gì diễn ra trong quá trình dự án nên được coi như một câu chuyện cảnh báo, không phải là một câu chuyện về chiến thắng hay thành công.
Hoàn toàn có lý lập luận để hiểu tại sao những nhà vật lý chắc chắn rằng việc quả bom làm bùng cháy khí quyển là không có thực, nhưng vẫn tiến hành thử nghiệm. Tuy nhiên, vẫn có những người lo lắng đến phút cuối cùng. Họ có thể đã chấp nhận áp lực từ đồng nghiệp và tiếp tục thử nghiệm mặc dù nghĩ rằng nó có thể giết chết mọi người trên Trái Đất. Các nhà khoa học thiên tài phải đối mặt với quyết định hủy bỏ một dự án mà họ đã làm, nếu lợi ích của nó không còn đáng kể nữa.
Nếu phải nêu một chi tiết không thực tế trong bộ phim Oppenheimer, đó là khoảnh khắc Thiếu tướng Groves không nghiêm túc kiểm tra lại các tính toán của Teller, người đã trăn trở với nỗi lo này.
Về Oppenheimer, câu mình ưa thích là khi Einstein nói với Oppenheimer rằng: 'Họ sẽ tôn vinh cậu, nhưng không phải vì cậu, mà là vì họ.'
