
Thực ra, nếu nhìn một cách tổng quan và bỏ qua những bước chi tiết quá phức tạp/phụ thuộc vào bối cảnh cụ thể, mình nhận thấy những bạn gặp vấn đề về khả năng tìm việc thường mắc phải 3 sai lầm sau ở giai đoạn đầu:
1- Bỏ qua việc xác định mục tiêu nghề nghiệp
Đầu tiên, cần nói rằng việc (1) KHÔNG có mục tiêu nghề nghiệp hoàn toàn khác với việc (2) đặt mục tiêu nghề nghiệp ngắn-trung-dài hạn và sau đó điều chỉnh. Để tìm ra ngành nghề phù hợp với mình, bạn có thể cần thử và học nhiều lần – người may mắn sẽ biết mục tiêu của mình sớm và có nhiều thời gian hơn để theo đuổi, trong khi người chậm chân có thể mất nhiều thời gian hơn... Tuy nhiên, nếu chỉ lang thang từ nơi này sang nơi khác với tư duy “mục tiêu nghề nghiệp không đổi, chỉ cần có việc làm là được” thì khả năng cao là bạn sẽ gặp vấn đề, trừ khi (1) bạn đã biết mục tiêu từ khi mới ra đời hoặc (2) bạn là một trong số ít có khả năng thích nghi và học hỏi cực kỳ nhanh để có thể thay đổi hướng đi ngay lập tức.
Ví dụ: Một bạn mới ra trường đã có kinh nghiệm phục vụ quán cà phê trong 3 tháng, làm gia sư dạy tiếng Anh trong 3 tháng và làm quảng cáo trong 3 tháng liệu có thể kết hợp các kinh nghiệm đó để tìm được việc làm sản phẩm cấp đầu không?
Nếu có thể, hãy đặt mục tiêu rõ ràng từ bây giờ. Ví dụ: “Tôi muốn trở thành một nhân viên nghiên cứu thị trường ở một công ty FMCG trong vòng 2 năm tới.” Mục tiêu này, by the way, có thể là ngắn, trung, hoặc dài hạn. Câu hỏi về cách liên kết các mục tiêu này có thể được giải đáp... trong bài viết khác, nếu các bạn quan tâm.
2- Không đầu tư nghiêm túc vào việc thu thập các yếu tố cần thiết để làm việc
Cần phải nói rằng các yếu tố cần thiết để làm một công việc có thể là sự kết hợp của kỹ năng, kiến thức và kinh nghiệm. Trong phạm vi bài viết, tập trung vào khía cạnh kỹ năng vì nó thường bị... lạm dụng và đánh giá quá cao bởi nhiều người trong quá trình tìm việc.
Trong số các dấu hiệu ở mục này, có lẽ dấu hiệu nổi bật nhất là tự đánh giá quá nhiều kỹ năng. Cá nhân mình không bao giờ để mục “kỹ năng” trong CV vì mình nghĩ là (1) nó có thể thể hiện qua các kinh nghiệm làm việc của mình và (2) không có chuyện người đọc sẽ tin tưởng vào kỹ năng của bạn chỉ bằng 1 dòng mô tả.
Ví dụ: Bạn nói bạn có kỹ năng “quảng cáo đa nền tảng”. Vậy, hãy chia sẻ 1 dự án bạn đã thực hiện. Bạn có thành thạo quảng cáo trên những nền tảng nào? Bạn đã phân bổ ngân sách như thế nào? Bạn đã tối ưu hóa mẫu quảng cáo như thế nào? Khi thực hiện, bạn gặp phải những vấn đề gì và bạn giải quyết như thế nào? Ngân sách của bạn có đủ lớn không? Hiệu quả của các chiến dịch quảng cáo trả phí bạn đã thực hiện là gì? Thường thì khi được hỏi sâu, người hỏi sẽ biết bạn có kỹ năng thật sự hay chỉ là lời nói.
Khi bạn muốn một công việc, cần hiểu rằng công việc đó có một bộ các vấn đề cụ thể cần bạn giải quyết, và nếu bạn cố gắng chứng minh mình biết nhiều thứ nhưng không biết cụ thể một thứ đủ tốt thì... chúc may mắn. Nếu so sánh với một người khác dành thời gian học sâu một kỹ năng cụ thể, khả năng là người đó có thể không biết nhiều như bạn, nhưng khả năng việc làm của họ vẫn tốt hơn bạn.
Trong quá trình nói chuyện, tôi nhấn mạnh rằng chỉ cần một kỹ năng là chưa đủ. Ngay cả khi bạn mới bắt đầu ở mức đầu vào, bạn cũng cần biết nhiều hơn một kỹ năng. Ví dụ, để nghiên cứu thị trường, bạn cần biết làm khảo sát cơ bản, tìm kiếm thông tin phức tạp, sử dụng PowerPoint, và trình bày kết quả. Công việc đó không chỉ đơn giản là 'tìm kiếm trên Google'. Giống như việc chơi bóng đá, ai cũng có thể làm, nhưng để chơi giỏi và được tuyển chọn lại là một câu chuyện khác.
Tóm lại, khi bạn tìm được đam mê và xác định những gì bạn cần, hãy đầu tư một cách nghiêm túc. Hãy đọc từ trên xuống về những gì bạn cần học, hiểu rõ bản chất của chúng, tự học và trải nghiệm. Tìm kiếm sự tư vấn từ các chuyên gia khác. Tất cả những điều này đều mất thời gian, không thể gấp rút, vì vậy đừng tự tin quá nhiều khi bạn mới bắt đầu. Nếu bạn chỉ đầu tư một phần và cố gắng bán hàng quá mức, bạn chỉ làm mình trở nên dễ bị tấn công hơn trong mắt nhà tuyển dụng.
Đừng coi thường việc mạng lưới quan hệ.
Giả sử bạn biết bạn muốn gì và tin rằng bạn có những yếu tố cần thiết để thành công. Bạn tự hỏi tại sao vẫn khó tìm được việc làm? Đó là do cách bạn tiếp cận với quá trình tuyển dụng. Bạn có thể tìm hiểu về khái niệm 'pyramid tìm kiếm việc làm', nhưng cơ bản thì nguyên tắc là nằm ở đây:
Dĩ nhiên, nhiều người sẽ đặt câu hỏi về cách kết nối với người đúng. Tôi nghĩ rằng việc mạng lưới trong thời đại công nghệ này dễ hơn trước (theo Facebook, mọi người trên thế giới chỉ cách nhau 4 mối quan hệ). Tuy nhiên, cụ thể làm thế nào, tôi sẽ để lại cho một bài viết khác vì bài viết này đã khá dài rồi.
