Bài viết được tư vấn bởi Thạc sĩ, Bác sĩ Phan Ngọc Hải - Khoa Nhi - Sơ Sinh - Bệnh viện Quốc Tế Mytour Đà Nẵng.

Các cột mốc phát triển là tiêu chí quan trọng đánh giá sự phát triển về nhận thức, ngôn ngữ, thể chất, xã hội và cảm xúc ở trẻ. Cha mẹ hãy theo dõi kỹ để không bỏ lỡ bất kỳ cột mốc nào của bé.

Xã Hội và Tình Cảm:

• Mỉm cười đầu tiên xuất hiện;
• Giữ bình tĩnh trong khoảng thời gian ngắn;
• Chú ý đến bố mẹ.

Ngôn Ngữ / Giao Tiếp:

• Phát ra âm thanh rúc rích;
• Reo lên khi có tiếng động.

Nhận Thức (Học Tập, Suy Nghĩ, Giải Quyết Vấn Đề):

• Khuôn mặt thể hiện sự chú ý;
• Quan sát môi trường bằng đôi mắt;
• Phản ứng nếu có thay đổi.

Phát Triển Thể Chất:

• Ngẩng đầu và đẩy lên khi nằm sấp;
• Động tác điều động mềm mại và hài hòa.

Mối Liên Kết Xã Hội và Cảm Xúc:

• Bé hiện thể hiện nụ cười tự nhiên, đặc biệt là khi chơi với mọi người;
• Thích thú trong hoạt động chơi đùa và có thể khóc khi không có cơ hội chơi;
• Nắm bắt những hành động và biểu cảm của người khác, như mím cười hoặc nhăn mặt.

Ngôn Ngữ / Giao Tiếp:

• Bắt đầu thực hiện những tiếng động và âm thanh mà bé nghe thấy;
• Thể hiện nhiều cách khóc để bày tỏ đói, đau, hay mệt mỏi.

Nhận Thức (Học Tập, Suy Nghĩ, Giải Quyết Vấn Đề):

• Biểu lộ tâm trạng với cha mẹ;
• Chú ý và phản ứng đối với người xung quanh;
• Đưa tay lên miệng để giữ đồ chơi;
• Kết hợp động tay và đôi mắt, như nhìn thấy đồ chơi và cố gắng lấy chúng;
• Quan sát sự chuyển động của người hoặc vật từ một bên sang bên kia;
• Hiểu biết khi có sự thay đổi trong môi trường;
• Phản ứng nếu có thay đổi.

Phát Triển Thể Chất:

• Có khả năng giữ vững đầu;
• Chạm chân vào mặt đất khi chân chạm vào bề mặt cứng;
• Có khả năng lật người;
• Cầm và lắc đồ chơi, xoay nhanh chóng;
• Mở rộng tay lên miệng;
• Khi nằm sấp, bé có thể tự đứng bằng khuỷu tay.

Mối Liên Kết Xã Hội và Cảm Xúc:

• Nhận ra các khuôn mặt quen thuộc và bắt đầu nhận diện người lạ;
• Thích thú trong việc tương tác với người khác, đặc biệt là bố mẹ;
• Phản ứng theo cảm xúc của người khác và thể hiện sự hạnh phúc;
• Thích nhìn thấy bản thân trong gương.

Ngôn Ngữ / Giao Tiếp:

• Phản ứng với âm thanh bằng cách tạo ra âm thanh;
• Bắt đầu bập bẹ với các nguyên âm để tạo ra tiếng (tiếng “ah”, “eh”, “oh”) và thích thú khi cạnh tranh với bố mẹ để tạo ra tiếng động;
• Đáp ứng khi được gọi bằng tên riêng;
• Thể hiện cảm xúc bằng âm thanh;
• Bắt đầu phát âm các phụ âm để tạo thành từ (thường là âm “m”, “b”).

Nhận Thức (Học Tập, Suy Nghĩ, Giải Quyết Vấn Đề):

• Quan sát mọi thứ xung quanh và tập trung hơn vào những vật ở gần;
• Đưa đồ vật vào miệng;
• Thể hiện sự tò mò và cố gắng với những vật ngoại tầm với của bé;
• Bắt đầu chuyển đồ vật từ tay này sang tay kia một cách mạch lạc;
• Biết cầm nắm bằng ngón cái và ngón trỏ.

Phát Triển Thể Chất:

• Đứng và giữ thăng bằng;
• Có khả năng ngồi mà không cần sự hỗ trợ;
• Ngồi vững mạnh mẽ mà không cần sự hỗ trợ;
• Kéo lên để đứng dậy;
• Bò đi một cách mạch lạc.

Mối Liên Kết Xã Hội và Cảm Xúc:

• Cảm thấy sợ hãi trước người lạ;
• Thường xuyên bám theo cha mẹ và những người quen thuộc;
• Phát triển sự yêu thích đối với một số đồ chơi cụ thể.

Ngôn Ngữ / Giao Tiếp:

• Hiểu ý nghĩa của các câu phủ định;
• Tạo ra nhiều âm thanh khác nhau để gọi cha mẹ, như “mama” và “baba”;
• Bắt chước giọng và cử chỉ của người khác;
• Sử dụng ngón tay để chỉ vào một vật nào đó.

Nhận Thức (Học Tập, Suy Nghĩ, Giải Quyết Vấn Đề):

• Hiểu biết khi có một vật nào đó đang rơi và theo dõi nó;
• Tìm kiếm những thứ cha mẹ giấu một cách có chủ ý;
• Chơi trò chơi trốn tìm đơn giản;
• Đặt đồ vật vào miệng;
• Chuyển đồ vật từ tay này sang tay kia một cách mạch lạc hơn;
• Cầm nắm bằng ngón cái và ngón trỏ.

Phát Triển Thể Chất:

• Đứng và duy trì vị trí đứng;
• Có khả năng ngồi mà không cần sự hỗ trợ;
• Ngồi vững mạnh mẽ mà không cần sự hỗ trợ;
• Kéo đồ vật về phía mình để đứng dậy;
• Bò đi một cách mạch lạc và linh hoạt.

Mối Liên Kết Xã Hội và Cảm Xúc:

• Tính nhút nhát và lo lắng trước người lạ;
• Thể hiện cảm xúc bằng cách khóc khi mẹ hoặc bố rời khỏi;
• Biểu lộ tình cảm với người hoặc đồ vật cụ thể;
• Thể hiện sự sợ hãi trong một số tình huống;
• Chủ động đưa cuốn sách khi muốn nghe kể chuyện;
• Lặp lại âm thanh hoặc hành động để thu hút sự chú ý;
• Mở rộng cánh tay hoặc chân để bố mẹ giúp mặc quần áo;
• Thích thú với các trò chơi như trốn tìm hay vỗ tay.

Ngôn Ngữ / Giao Tiếp:

• Tạo ra những âm thanh đơn giản để phản ứng với người khác;
• Sử dụng các cử chỉ đơn giản như lắc đầu hay vẫy tay chào biệt;
• Phát ra âm thanh với sự thay đổi về điệu (gần giống lời nói);
• Thuần thục hơn trong việc nói “mama” và ”baba” cùng với những câu cảm thán như “uh” “oh”;
• Cố gắng nhại những từ nghe được từ người xung quanh.

Nhận Thức (Học Tập, Suy Nghĩ, Giải Quyết Vấn Đề):

• Khám phá môi trường bằng cách lắc, đập, ném;
• Dễ dàng tìm thấy những đồ vật bị giấu;
• Nhìn vào hình ảnh hoặc đồ vật khi chúng được gọi tên;
• Bắt chước các cử chỉ của người khác;
• Sử dụng mọi thứ một cách chính xác hơn, ví dụ như uống từ cốc nước, chải tóc bằng bàn chải;
• Đập hai vật vào nhau;
• Biết bỏ đồ vào thùng và lấy đồ ra khỏi thùng;
• Chọc, chỉ bằng ngón trỏ;
• Nhận biết một số mệnh lệnh đơn giản, như “Nhặt đồ chơi lên” mà không cần bất kỳ cử chỉ nào khác.

Phát Triển Thể Chất:

• Ngồi xuống mà không cần sự giúp đỡ;
• Sử dụng tay níu giữ đồ đạc để đi và đứng dậy;
• Tự đi được một số bước;
• Đứng một mình được.

Mối Liên Kết Xã Hội và Cảm Xúc:

• Thích tặng đồ chơi cho người khác khi muốn chơi cùng;
• Biểu lộ cơn giận dữ;
• Cảm thấy sợ hãi trước người lạ;
• Chia sẻ tình cảm với những người quen thuộc;
• Chơi những trò mô phỏng đơn giản, như cho búp bê ăn;
• Bám lấy bố mẹ hoặc người chăm sóc khi gặp tình huống mới;
• Sử dụng tay chỉ để làm cho người khác chú ý vào một điều gì đó thú vị;
• Khám phá môi trường gần bố mẹ.

Ngôn Ngữ / Giao Tiếp:

• Nói một số từ đơn giản;
• Vừa nói vừa lắc đầu;
• Sử dụng tay chỉ khi muốn làm hoặc muốn có một thứ gì đó.

Nhận Thức (Học Tập, Suy Nghĩ, Giải Quyết Vấn Đề):

• Nhận biết một số đồ dùng đơn giản và biết chúng được sử dụng để làm gì, ví dụ như điện thoại, bàn chải, muỗng;
• Dùng tay chỉ để thu hút sự chú ý của người khác;
• Thể hiện sự thích thú với búp bê hoặc đồ chơi nhồi bông bằng cách giả vờ cho chúng ăn;
• Chỉ vào một phần của cơ thể và thể hiện sự tò mò;
• Viết ngược nghệch;
• Có khả năng thực hiện theo các hướng dẫn đơn giản mà không cần bất kỳ cử chỉ nào khác, ví dụ như ngồi khi được yêu cầu “ngồi xuống”.

Phát Triển Thể Chất:

• Nhón chân lên;
• Đá bóng;
• Chạy thuần thục hơn;
• Leo lên và leo xuống các đồ vật nội thất mà không cần sự giúp đỡ;
• Vịn để đi lên và xuống cầu thang;
• Có khả năng ném bóng;
• Vẽ hoặc bắt chước vẽ các đường thẳng và vòng tròn.

Mối Liên Kết Xã Hội và Cảm Xúc:

• Bắt chước hành động của người khác, đặc biệt là người lớn và trẻ lớn;
• Trở nên vui vẻ và hào hứng khi ở cùng những đứa trẻ khác;
• Thể hiện sự tự lập mạnh mẽ hơn;
• Thỉnh thoảng có những hành vi thách thức (làm những điều mà bố mẹ không chấp nhận);
• Dành thời gian chơi chủ yếu bên cạnh trẻ khác, nhưng bắt đầu tham gia vào nhóm chơi, chẳng hạn như trò chơi đuổi bắt.

Ngôn Ngữ / Giao Tiếp:

• Chỉ vào đúng đồ vật hoặc hình ảnh khi chúng được gọi tên;
• Biết tên của những người quen thuộc và các bộ phận cơ thể;
• Nói những câu đơn giản từ 2 đến 4 từ;
• Làm theo những hướng dẫn đơn giản;
• Lặp lại các từ nghe được trong một cuộc trò chuyện;
• Chỉ vào những thứ xuất hiện trong sách.

Nhận Thức (Học Tập, Suy Nghĩ, Giải Quyết Vấn Đề):

• Tìm ra những thứ bị giấu kín sau 2 đến 3 lớp vật liệu;
• Phân biệt và nhận biết hình dạng và màu sắc;
• Hoàn thành các câu và vần quen thuộc trong sách;
• Biết mô phỏng một số đồ vật đơn giản và giả định chúng;
• Xếp 4 khối trở lên thành một tháp cao;
• Bắt đầu sử dụng một tay nhiều hơn;
• Thực hiện các yêu cầu hai bước, như “Nhặt đôi giày lên và đặt chúng vào tủ”;
• Gọi tên những vật xuất hiện trong sách, hình ảnh, chẳng hạn như mèo, chim hoặc chó.

Phát Triển Thể Chất:

• Nhón chân lên;
• Đá bóng;
• Chạy thuần thục hơn;
• Leo lên và leo xuống nội thất mà không cần sự giúp đỡ;
• Vịn để đi lên và xuống cầu thang;
• Có khả năng ném bóng;
• Vẽ hoặc bắt chước vẽ các đường thẳng và vòng tròn.

Mối Liên Kết Xã Hội và Cảm Xúc:

• Bắt chước hành động của người lớn và bạn bè;
• Biểu hiện tình cảm với bạn bè một cách tự nhiên;
• Thích tham gia các trò chơi theo lượt;
• Thể hiện sự quan tâm khi thấy ai đó khóc;
• Hiểu rõ ý nghĩa của việc sở hữu, như “của tôi” “của bạn” “của người kia”;
• Biểu lộ đa dạng cảm xúc rõ ràng;
• Tự tin hơn trong việc tự lập khỏi bố mẹ;
• Quản lý được sự thay đổi lớn trong thói quen hàng ngày;
• Hiểu cách tự cởi và mặc quần áo.

Ngôn Ngữ / Giao Tiếp:

• Thực hiện theo hướng dẫn có 2 hoặc 3 bước;
• Gọi tên những điều quen thuộc nhất;
• Hiểu các từ chỉ vị trí như “ở trong”, “ở trên”, “bên dưới”;
• Biết tên, tuổi và giới tính của bản thân;
• Gọi tên một người bạn;
• Nói những từ chỉ danh xưng đơn giản như “con”, “tôi”, “chúng tôi”, “bạn”, và những từ số nhiều như “mấy con mèo”, “mấy chú chó”;
• Nói chuyện một cách rõ ràng đến mức người lạ cũng có thể hiểu phần lớn cuộc trò chuyện;
• Trò chuyện bằng cách sử dụng 2 hoặc 3 câu nói.

Nhận Thức (Học Tập, Suy Nghĩ, Giải Quyết Vấn Đề):

• Thao tác được với nút, đòn bẩy và các bộ phận chuyển động trên đồ chơi;
• Thích chơi mô phỏng với búp bê, động vật và con người;
• Làm ghép hình có 3 hoặc 4 mảnh;
• Hiểu ý nghĩa của số 2;
• Vẽ vòng tròn bằng bút chì hoặc bút màu;
• Lật từng trang sách theo trình tự;
• Sử dụng kéo để mở và đóng nắp bình nước hoặc xoay tay nắm cửa.

Phát Triển Thể Chất:

• Khả năng leo trèo tốt hơn;
• Chạy một cách dễ dàng hơn;
• Biết đạp xe ba bánh;
• Leo lên xuống cầu thang mỗi bậc một bước.

Mối Liên Kết Xã Hội và Cảm Xúc:

• Thích khám phá những điều mới;
• Trò chơi đóng giả về vai trò “bố” hoặc “mẹ”;
• Sáng tạo hơn mỗi ngày trong các trò chơi mô phỏng;
• Muốn tham gia cùng trẻ khác thay vì chơi một mình;
• Hợp tác với các bạn một cách hiệu quả;
• Có lúc nhầm lẫn giữa đồ thật và đồ chơi mô phỏng;
• Kể về những điều mà bé thích và quan tâm.

Ngôn Ngữ / Giao Tiếp:

• Biết một số quy tắc cơ bản về ngữ pháp, chẳng hạn như sử dụng đúng từ “anh ấy” và “cô ấy”;
• Hát một bài hát hoặc đọc một bài thơ nhớ được;
• Kể chuyện cho người khác nghe;
• Có khả năng nói về họ và tên của mình một cách đầy đủ.

Nhận Thức (Học Tập, Suy Nghĩ, Giải Quyết Vấn Đề):

• Gọi tên một số màu sắc và con số;
• Bắt đầu hiểu về đếm số;
• Hiểu về thời gian một cách sơ bộ;
• Nhớ nhiều phần khác nhau của một câu chuyện;
• Hiểu ý nghĩa của “giống nhau” và “khác nhau”;
• Vẽ hình người có từ 2 đến 4 bộ phận cơ thể;
• Biết sử dụng kéo;
• Bắt đầu viết một số chữ in hoa;
• Chơi bài và các trò chơi tương tác phức tạp hơn;
• Định hình ý nghĩa và trình bày về những gì sẽ xảy ra tiếp theo trong một câu chuyện.

Phát Triển Thể Chất:

• Nhảy và đứng trên một chân được tối đa 2 giây;
• Bắt được trái bóng đang nảy;
• Đổ nước, cắt và nghiền thức ăn một cách khéo léo.

Mối Liên Kết Xã Hội và Cảm Xúc:

• Mong muốn làm hài lòng bạn bè;
• Khao khát trở nên giống như bạn bè;
• Tuân thủ các quy tắc một cách có tự chủ;
• Yêu thích hát, nhảy và biểu diễn nghệ thuật;
• Bắt đầu nhận thức về khía cạnh giới tính;
• Phân biệt giữa đồ thật và đồ chơi mô phỏng;
• Tự lập rõ ràng hơn (ví dụ, có thể tự mình đến thăm hàng xóm, nhưng vẫn cần sự giám sát của người lớn);
• Thỉnh thoảng là đòi hỏi và thỉnh thoảng là hợp tác.

Ngôn Ngữ / Giao Tiếp:

• Nói chuyện một cách rõ ràng hơn;
• Kể một câu chuyện đơn giản với câu chuyện được diễn đạt một cách đầy đủ;
• Sử dụng thì tương lai, ví dụ như “bà nội sẽ đến đây”;
• Thông báo tên và địa chỉ.

Nhận Thức (Học Tập, Suy Nghĩ, Giải Quyết Vấn Đề):

• Biết đếm từ 10 trở lên;
• Vẽ một hình người với ít nhất 6 phần cơ thể;
• Viết được một số chữ cái hoặc con số;
• Biết cách bắt chước vẽ một hình tam giác hoặc các hình học khác;
• Hiểu về những vật dụng sử dụng hàng ngày, như tiền và thức ăn.

Phát Triển Thể Chất:

• Đứng một chân trong 10 giây hoặc lâu hơn;
• Biết nhảy lò cò;
• Có thể thực hiện cú lộn nhào;
• Sử dụng đồ ăn với cả nĩa và muỗng, đôi khi thậm chí còn có dao trên bàn ăn;
• Có khả năng tự vệ sinh.
• Biết chơi xích đu và leo trèo một cách thành thạo.

Viện hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ khuyến cáo rằng, nên kiểm tra và đánh giá các mốc phát triển sử dụng các công cụ chuẩn hóa khi trẻ đạt 9, 18 và 24 hoặc 30 tháng tuổi và lúc 18 và 24 tháng tuổi đối với trẻ tự kỷ hoặc khi bố mẹ có bất kỳ lo lắng nào về sự phát triển của con.

Để hỗ trợ trẻ đạt được những bước phát triển quan trọng, ngoài chế độ dinh dưỡng, cha mẹ cần bổ sung cho trẻ các sản phẩm hỗ trợ chứa lysine, các khoáng chất và vitamin quan trọng như kẽm, crom, selen, vitamin nhóm B để đảm bảo cung cấp đầy đủ dưỡng chất cho trẻ. Những vitamin này còn hỗ trợ quá trình tiêu hóa, tăng cường khả năng hấp thụ chất dinh dưỡng, giúp cải thiện tình trạng biếng ăn, đồng thời khuyến khích trẻ ăn ngon miệng và phát triển toàn diện.

Hãy thường xuyên truy cập trang web Mytour.com để cập nhật thông tin hữu ích về chăm sóc sức khỏe cho bé và gia đình.

Nguồn Tham Khảo: cdc.gov