Những căn bệnh về phổi và lưu ý quan trọng

1. Các căn bệnh về phổi và ảnh hưởng tiêu cực đến hệ thống hô hấp

Hệ thống khí quản phân nhánh thành ống phế quản và sau đó là các tuyến nhỏ hơn trong phổi. Phế quản đóng vai trò quan trọng trong việc lọc và vận chuyển khí đến phế nang để trao đổi khí. Bất kỳ vấn đề gì xảy ra với phế quản đều ảnh hưởng đến toàn bộ cơ thể. Dưới đây là một số căn bệnh phổ biến liên quan đến phế quản:

• Bệnh tắc nghẽn mạn tính (COPD): Làm giảm lưu lượng khí vào và ra khỏi phổi, gây khó thở, thở khò khè và tăng tiết dịch nhầy. Nguyên nhân chính là do tiếp xúc lâu dài với khí độc hại từ hóa chất hoặc khói thuốc lá. Bệnh có thể phát triển thành ung thư phổi và gây ra nhiều biến chứng khác;

• Hen suyễn: Viêm dài hạn của đường hô hấp. Trong các cơn hen cấp tính, có thể xảy ra co thắt, sưng nề, tiết dịch dày đặc trong đường hô hấp gây khó thở, đòi hỏi điều trị ngay lập tức để giảm triệu chứng vì nguy cơ biến chứng và tử vong là rất cao;

• Viêm phế quản cấp: Xảy ra khi đường hô hấp bị nhiễm trùng đột ngột, thường do virus;

• Viêm phế quản mạn tính: Một trong những căn bệnh gây tắc nghẽn phế quản mạn tính, thường đi kèm với ho có đàm kéo dài;

• Khí phế thũng: Một dạng bệnh mạn tính làm phổi căng tràn khí, giới hạn sự di chuyển của khí vào phổi. Người bệnh thường gặp khó khăn trong việc thở ra;

• Xơ nang: Một bệnh di truyền làm giảm chức năng tự làm sạch của phế quản. Khi dịch nhầy tích tụ, có thể dẫn đến nhiễm trùng phổi.

Túi phổi trong trạng thái bình thường và tác động của khí phế thũng lên túi phổi

Từ phế quản chính, các tiểu phế quản tách ra, ở cuối các nhánh này là các túi khí được gọi là phế nang. Chúng là một phần không thể thiếu của cấu trúc phổi và tham gia vào việc trao đổi khí. Một số bệnh ảnh hưởng đến phế nang bao gồm:

• Viêm phổi: Khi phế nang bị vi khuẩn viêm nhiễm, gây tổn thương cho mô phổi, dẫn đến viêm phổi; 

• Phù phổi: Sự rò rỉ dịch từ các mạch máu nhỏ trong phổi vào phế nang và các cấu trúc xung quanh. Nguyên nhân có thể là do tổn thương trực tiếp trong phổi hoặc suy tim của bệnh nhân;

• Bệnh bụi phổi: Hậu quả của tiếp xúc lâu dài với các chất độc hại như amiăng, bụi than, hoặc bụi silic. Bệnh thường không có triệu chứng rõ ràng ban đầu, nhưng sau một thời gian dài có thể gây ra các biến chứng nghiêm trọng như viêm phổi, COPD, viêm phế quản mạn tính, ung thư phổi,...;

• Bệnh lao: Do vi khuẩn lao Mycobacterium tuberculosis xâm nhập vào cơ thể, có thể lây lan từ người này sang người khác. Triệu chứng bao gồm ho có đàm, ho máu, suy nhược, gầy gò, đau ngực;

• Ung thư phổi: Có thể phát sinh ở bất kỳ vị trí nào trong phổi, nhưng thường là ở phế nang. Bệnh thường tiến triển nhanh chóng và nguy hiểm hơn so với lao phổi;

• Khí phế thũng cũng có thể gây tổn thương cho các phế nang;

• Hội chứng suy hô hấp cấp: Bắt nguồn từ tổn thương đột ngột và nghiêm trọng ở phổi do các bệnh khác. Bệnh nhân cần hỗ trợ hô hấp và liên kết với máy thở cho đến khi phục hồi.

2. Các bệnh ảnh hưởng đến mạch máu trong phổi

Tĩnh mạch và động mạch của phổi đóng vai trò quan trọng trong việc nhận máu từ tim. Dưới đây là một số bệnh về phổi có thể ảnh hưởng đến hai loại mạch này:

• Tăng áp động mạch phổi: Biểu hiện phổ biến của tình trạng này là đau ngực, khó thở, nhịp tim không đều, chóng mặt hoặc ngất xỉu,... Bệnh có nguyên nhân đa dạng và có thể gây ra biến chứng suy tim, thậm chí là tử vong;  

• Thuyên tắc phổi: Khi có cục máu đông hình thành trong tĩnh mạch sâu và di chuyển đến tim, nó có thể tắc nghẽn động mạch phổi, gây thiếu oxy máu và khó thở cho bệnh nhân.

Cục máu đông có thể gây ra thuyên tắc phổi  một cách nguy hiểm

3. Các bệnh liên quan đến màng phổi

Màng phổi có cấu trúc giống như một lớp màng mỏng bao bọc bên trong lồng ngực và phủ lên phổi. Màng phổi bao gồm hai lớp: màng phổi nội và màng phổi ngoại. Dưới đây là một số bệnh phổ biến ở màng phổi:

• Tràn khí màng phổi: Khi có khí xuất hiện giữa hai lớp màng phổi, có thể gây phồng phổi;

• Tràn dịch màng phổi: Tình trạng chất lỏng tích tụ giữa hai lớp màng phổi, lượng dịch càng nhiều thì bệnh nhân càng khó thở. Thường là kết quả của suy tim, viêm phổi hoặc chấn thương trực tiếp tại phổi;

• U trung biểu mô: Một loại ung thư hiếm gặp, thường phát triển sau nhiều năm tiếp xúc với khí amiang.

Để ngăn ngừa nguy cơ mắc các bệnh về phổi đã đề cập, mọi người cần có một chế độ ăn uống lành mạnh, cân đối và đầy đủ dưỡng chất cần thiết. Ngoài ra, cần duy trì việc uống đủ nước mỗi ngày (khoảng từ 1,5 - 2 lít nước), bổ sung thêm hoa quả và rau xanh để tăng cường hệ miễn dịch. 

Ngoài ra, vệ sinh răng miệng và họng là rất quan trọng. Hãy đánh răng và súc miệng sau khi ăn, trước khi đi ngủ và sau khi thức dậy để ngăn chặn sự phát triển của vi khuẩn gây bệnh về đường hô hấp. Đặc biệt vào mùa lạnh, hãy giữ ấm cơ thể để tránh bị các bệnh về phổi. Tập thể dục thường xuyên giúp củng cố hệ miễn dịch và giảm nguy cơ mắc các bệnh về phổi.

Hiểu biết về các bệnh về phổi  sẽ giúp chúng ta ngăn ngừa các bệnh này tốt hơn

Đối với các bệnh lây truyền qua đường hô hấp, việc tuân thủ lịch tiêm phòng là rất quan trọng, đặc biệt là đối với trẻ em nhỏ. Khi có bất kỳ triệu chứng bất thường nào, người bệnh nên đi khám ngay để tránh nguy cơ biến chứng sau này.