Buzz
Luôn bị ảnh hưởng bởi câu chuyện mà nhà văn Mỹ Toni Morison kể trong bài diễn thuyết khi nhận giải Nobel văn học năm 1993. Trong diễn thuyết quan trọng này, bà kể về một nhà tiên tri mù.
Một lần, một nhóm trẻ em đưa một con chim đến trước bà. Họ nhìn bà với ánh mắt lạnh lùng và đầy thách thức, và hỏi: 'Bà tiên tri, dù bà là một người mù nhưng bà có thể nhìn thấy tương lai. Hãy nói cho chúng tôi biết: con chim này có sống hay chết'.
Nhà tiên tri mù không đáp lại câu hỏi của trẻ em. Bà nhìn xa về phía trước. Bà thấy tương lai của những đứa trẻ và thấy một phần tương lai của thế giới qua họ, một tương lai của sợ hãi và đe dọa. Bà đau đớn vô cùng. Bà biết rằng: nếu bà nói con chim trong tay trẻ em vẫn sống, chúng sẽ lập tức bóp chết con chim đang thổn thức trong tay chúng. Số phận của con chim phụ thuộc vào tình thương của trẻ em. Như số phận của thế giới này phụ thuộc vào lòng yêu thương của con người. Câu hỏi của trẻ em bắt nguồn từ sự lạnh lùng và thú vị.
Câu hỏi tàn ác từ những đứa trẻ đã minh chứng một cách rõ ràng về một thế giới mà con người không còn xây dựng bằng tình thương mà thay vào đó là bằng bạo lực để kiểm soát. Sức mạnh để thống trị thế giới này không còn là nhân đạo mà là bạo lực. Bạo lực từ những kẻ mạnh (những đứa trẻ) đối với những kẻ yếu (con chim) giống như bạo lực từ một quốc gia đối với quốc gia khác hoặc từ một nhóm quyền lực mạnh đối với nhóm quyền lực yếu hơn.
Sự hiện diện của những đứa trẻ trước nhà tiên tri mù là biểu hiện của sự độc ác trước một giá trị tinh thần của thế giới. Nhà tiên tri mù đó, trong quan điểm và suy nghĩ của tôi, là hi vọng, là trí tưởng tượng đầy kỳ diệu và tràn đầy tính nhân văn, và đó cũng là vẻ đẹp thần tiên của cuộc sống trên trái đất. Và tất cả những điều tốt đẹp này đang dần bị đe dọa, thách thức và chế nhạo một cách rõ ràng.
Sự xuất hiện của những đứa trẻ với câu hỏi xấc xược và độc ác đã gửi cho chúng ta một thông điệp cấp bách: thời đại của bạo lực đã trở nên rõ ràng và đang trở thành bộ điều khiển xã hội của loài người. Bạo lực đó, cho đến ngày nay, chúng ta có thể hiểu sâu hơn các khía cạnh của nó. Một phía của nó được thể hiện thông qua vũ khí và phía khác được thể hiện thông qua sự áp đặt xã hội và đe dọa xã hội phải tuân theo các quy tắc có lợi cho một nhóm người hoặc quốc gia nào đó.
Bây giờ, nếu chúng ta áp dụng sự lý giải của chúng ta vào những đứa trẻ đã đặt câu hỏi xấc xược và độc ác đó, chúng ta nhận ra rằng, nền giáo dục của xã hội loài người của chúng ta đã và đang tan rã một cách thảm hại. Có một điều khác biệt giữa những đứa trẻ của thế kỷ 21 này và những đứa trẻ của mấy chục năm trước. Đó là sự mất đi tuổi thơ của những đứa trẻ ngày nay quá sớm. Chúng không được sống đủ và trải qua đầy đủ tuổi thơ. Điều này làm tăng nguy cơ khi những đứa trẻ này trưởng thành và trở thành những người chi phối thế giới.
Đứa trẻ ngày nay gặp bao nhiêu điều tốt đẹp so với cuộc sống bạo lực? Ít ỏi. Thông tin về xung đột lấn át mọi thông tin văn hóa và nhân văn.
Mọi hành động của chúng ta cướp đi sự trong sáng và tưởng tượng của trẻ em, buộc họ phải lớn nhanh và đối diện với những thách thức của xã hội.
Trẻ em trở thành công cụ không ý thức cho các cuộc cá cược tài chính và chính trị của người lớn, thay vì ngắm nhìn những điều tuyệt vời và tưởng tượng.
Khi đợi câu trả lời từ bà tiên tri mù, những ngón tay bé bỏng nhưng lạnh lùng như những kẹp sắt của các đứa trẻ đang từ từ xiết chặt. Chỉ cần câu trả lời của bà tiên tri mù chạm vào sự thách thức độc ác của chúng, các đứa trẻ sẽ cắt chặt những ngón tay đó để nghiền nát trái tim bé nhỏ như hạt đậu đang run rẩy và sợ hãi của con chim một cách tàn nhẫn. Nhưng thực tế, những bàn tay độc ác trong tâm hồn đã giết chết con chim nhỏ từ khi chúng còn trước cửa nhà bà tiên tri mù để thách thức bà. Đó là sự kiêu ngạo và đe dọa của một xã hội bạo lực, khiến chủ nghĩa nhân văn của loài người bị thách thức.
Hình ảnh của những đứa trẻ không chỉ là hình ảnh của sự sáng tạo mang tính cảnh báo từ một nhà văn, cũng không chỉ là một hình ảnh đơn lẻ trong xã hội nữa. Đó là một hiện thực trong cuộc sống của chúng ta. Hiện thực này là về cưỡng dâm trẻ em, cướp giật, bắn súng vào đám đông như một trò chơi, tấn công và giết người ngoại quốc, lạm dụng phụ nữ, trêu chọc cảnh sát giao thông, hành hạ bạn bè và quay clip để đăng lên mạng xã hội như một trò đùa.
Tất cả những hành động này là biểu hiện của cái ác, thách thức chủ nghĩa nhân văn của loài người, như Toni Morison đã nói. Chúng cho thấy xã hội đang quá sợ hãi cái ác và có nhiều dấu hiệu của sự nhụt trí trong cuộc chiến chống lại cái ác. Nó cho thấy những giá trị nhân văn bị lấn át và đẩy vào những góc hẹp. Chúng ta đã mắc quá nhiều sai lầm trong việc nhận thức giá trị của cuộc sống và lan tỏa cái đẹp.
Nếu chúng ta nhìn sâu hơn vào cuộc sống gia đình, chúng ta sẽ nghe thấy lời nói của con cái chúng ta. Những lời này dường như đơn giản nhưng là dấu hiệu đầu tiên cho thấy trẻ em lớn lên trong một môi trường thiếu trách nhiệm và vô trách nhiệm.
- Mẹ phải trả 100.000 đồng cho con mới quét nhà.
- Con đã trông bà nội cả sáng nay ở bệnh viện, bố phải trả công cho con.
- Bố phải chi tiền cho con hàng ngày để đi học.
- Nếu không có Vespa thì con ngày nào cũng đi học muộn.
- Nếu bố mẹ tiếp tục la mắng con, con sẽ không về nhà nữa.
Và không ít phụ huynh đã vui vẻ tuân theo những yêu cầu không hợp lý đó của con cái. Họ đã và đang khuất phục trước những yêu cầu hoặc có thể nói là những thách thức đầu tiên của những đứa trẻ này. Rồi đến một ngày, những đứa trẻ này có thể đứng trước mặt cha mẹ hoặc những người khác trong xã hội và đưa ra những yêu cầu không hợp lý, láo xược và ép mọi người phải tuân theo chúng. Nếu không, chúng sẽ thực hiện hành động trừng phạt như đã trừng phạt cha mẹ chúng bằng cách từ bỏ ăn, từ bỏ học, rời nhà và thực hiện những việc mà cha mẹ chúng sợ hãi. Rồi đến một ngày, chúng sẽ đứng trước xã hội một cách kiêu căng, kiêu ngạo và tàn bạo cất tiếng đòi hỏi và đe dọa xã hội bằng bạo lực. Và nếu không được xã hội thỏa mãn những dục vọng của mình, chúng sẽ phá hủy xã hội một cách tàn nhẫn như những đứa trẻ nắm giữ con chim đang sống kia...
Nhà văn - Cố vấn của Mytour
Nguyễn Quang Thiều
