Cháo là món ăn quen thuộc ở Việt Nam, được biến tấu theo điều kiện địa lý và sở thích. Cháo thịt băm, cháo đậu, cháo sườn... là những lựa chọn đơn giản. Người có điều kiện hơn thường ưa chuộng cháo bồ câu, cháo gà, cháo cá... Tại Sa Pa, người Tày nổi tiếng với ba món cháo độc đáo là cháo nhộng ong, cháo lươn và cháo tắc kè.
Cháo nhộng ong hấp dẫn
Người Tày ở Sa Pa biết sử dụng nhiều loại ong khác nhau, từ lấy mật, thuốc quý đến sáp ong. Người trẻ thường dùng nhộng ong làm mồi câu cá.
Loài ong vò vẽ, nếu gần tổ chúng có thể là nỗi ám ảnh cho con người và gia súc. Tuy nhiên, từ loài ong hung dữ này lại xuất hiện những nhộng ong ngon và bổ dưỡng. Nhộng ong trắng nõn, to bằng ngón tay út, hấp dẫn với những người sành ăn.
Ngay cả trẻ nhỏ địa phương cũng thưởng thức món đặc sản Sa Pa này khi lấy tổ ong. Tổ nhỏ ít nhộng dùng để câu cá hoặc ăn sống. Những tổ ong lớn chỉ những người lấy ong có kinh nghiệm mới dám động vào.

Cháo nhộng ong, món ăn đặc sản Sa Pa, được chế biến đơn giản. Nhấn nhộng tươi vào nồi, phần còn lại rang thơm với hành, mỡ và đưa vào nồi cháo. Ai thích thưởng thức có thể nhâm nhi một ít nhộng ong rang này cùng rượu, sẽ trải qua trạng thái say bất ngờ.
Khi hỏi về hương vị của cháo nhộng ong, người Tày ở Sa Pa trả lời: Ai đã trải qua cảm giác bị ong vò vẽ đốt sẽ hiểu. Nhưng vị ngon của cháo nhộng ong mạnh mẽ hơn nhiều. Hương vị độc đáo này khiến nhiều người đánh đổi mọi hiểm nguy để tìm tổ ong và nhộng ong.

Không chỉ nấu cháo, nhộng ong rang hoặc gỏi nhộng ong cũng là những món ăn thơm ngon và dinh dưỡng.
Cháo lươn đặc sắc
Khi nhắc đến ẩm thực Sa Pa của người Tày, không thể bỏ qua cháo lươn. Ở những vùng có ruộng lầy, lươn là nguyên liệu quen thuộc và người Tày giỏi bắt lươn, bắt ếch.
Theo người dân địa phương, chỉ cần bắt được khoảng một cân lươn, họ đã có đủ nồi cháo cho 5 – 6 người. Nếu có gạo mới và gặp người nấu “thạo nghề”, thực khách sẽ được thưởng thức một nồi cháo lươn thơm ngon, đúng vị đặc trưng.

Gạo được tẩm sạch cho vào nồi, đổ đủ nước và đun nhỏ lửa. Lươn được chọn từ những con to, màu vàng sáng. Đầu bếp sử dụng lá mướp hoặc lá bí đỏ để vuốt nhẹ làm sạch nhớt trên lươn. Sau đó, dùng dao sắc chặt đuôi lươn và thả lươn vào nồi cháo, đậy vung lại. Chờ cho lươn chín vừa đủ, vớt ra, gỡ bỏ lòng và xương. Thịt lươn được băm nhỏ, một nửa cho vào nồi cháo để nấu cho nhừ, nửa còn lại được rang thơm với mỡ, muối, và gia vị. Đầu bếp không quên thêm chút rượu và rau răm.
Nồi cháo lươn không cần thêm bột ngọt, bởi gia vị này sẽ làm giảm đi vị ngon ngọt tự nhiên của cháo. Khi ăn, múc cháo ra bát to và thêm thịt lươn rang. Người Tày thường nói: có đủ lươn thì mọi ngày đều có thể thưởng thức một bát cháo.

Lươn không chỉ là món ngon mà còn là thực phẩm giúp tăng cường sức khỏe và lợi sữa. Phụ nữ thiếu sữa chỉ cần sử dụng thịt lươn om nghệ để nhanh chóng thấy hiệu quả của món ăn này.
Cháo tắc kè hấp dẫn
Một món ngon tại Sa Pa khác không thể bỏ qua là cháo tắc kè. Loài vật này quen thuộc trong núi rừng Sa Pa, tiếng kêu của tắc kè làm cho bản làng không còn cảm giác hiu quạnh. Đặc biệt, theo người dân địa phương, tắc kè còn được xem như một “điềm báo thời tiết” đáng tin cậy, kêu lẻ là trời nắng, kêu chẵn là trời mưa.
Tắc kè không chỉ là loại thực phẩm ngon mà còn là vị thuốc quý với công dụng tăng cường sinh lực. Những trẻ con gầy yếu, suy dinh dưỡng hoặc người mới ôm dậy muốn phục hồi sức khỏe chỉ cần ăn cháo tắc kè. Món ăn này không chỉ ngon miệng mà còn bổ dưỡng.

Người dân Sa Pa chọn những con tắc kè to, khỏe mạnh, đuôi lành lặn, lột da, loại bỏ ruột gan, sau đó rửa sạch bằng rượu và băm nhỏ cả xương. Khi nấu, họ đặt tắc kè vào chảo phi hành mỡ, nêm muối, tiêu để tạo độ giòn. Sau đó, thịt tắc kè được thêm vào nồi cháo để ăn nóng. Món ăn có vẻ giản dị nhưng không hề dễ kiếm, mang đến hương vị mộc mạc và thơm ngon.
Trong mỗi chuyến du lịch tới Sa Pa, ngoài việc khám phá các danh lam thắng cảnh và hiểu về nền văn hóa của các dân tộc thiểu số, du khách nên trải nghiệm bản thân hương vị của những đặc sản địa phương. Điều này hứa hẹn sẽ là một trải nghiệm thú vị và đáng nhớ.
