Những cơn lốc xoáy khổng lồ trên Sao Mộc, hình thành hình dạng kỳ lạ, đã khiến cộng đồng khoa học ngạc nhiên

(Tổ Quốc) - Các nhà khoa học cho rằng đây có thể là dấu hiệu của sự tồn tại của những yếu tố vật lý mới mà chúng ta chưa từng biết tới trên Sao Mộc.

Ở cực của Sao Mộc, những cơn lốc xoáy khổng lồ được sắp xếp thành các hình thái đặc biệt, giữ vững vị trí trong nhiều năm trước khi tan ra. Hiện vẫn chưa có giải thích chính xác cho hiện tượng này, và một số nhà khoa học tin rằng chúng ta có thể đang chứng kiến những đặc điểm vật lý hoàn toàn mới.

Thông tin về sự tồn tại của những cơn lốc xoáy này được thu thập từ sứ mệnh Juno của NASA vào năm 2016. Tại bán cầu bắc của Sao Mộc, có một cơn lốc xoáy ở gần trung tâm cực, bao quanh nó là 8 cơn lốc xoáy khác tạo thành một hình bát giác đặc biệt. Ở bán cầu nam, một nhóm lốc xoáy khác hình thành một hình ngũ giác.

Để giải thích hiện tượng này, một nhóm nhà khoa học dẫn đầu bởi giáo sư Andrew Ingersoll đã sử dụng dữ liệu từ tàu thăm dò Juno. Kết quả nghiên cứu cho thấy những cơn lốc này có kích cỡ lớn, tạo ra bởi các vòng gió xoáy ngược chiều, tạo nên sự ổn định cho hình dạng đa giác của chúng. Mặc dù vậy, nghiên cứu cũng chỉ ra rằng vẫn còn nhiều câu hỏi cần được trả lời.

“Từ năm 2017, tàu Juno đã ghi nhận một cơn bão ở cực Bắc Sao Mộc, được bao quanh bởi tám cơn lốc xoáy khác và tạo thành hình bát giác. Lý do tại sao cấu trúc này lại ổn định đến vậy vẫn còn bí ẩn, cũng như cách nó duy trì được trong suốt bốn năm qua”, các nhà nghiên cứu viết trong báo cáo.

“Cấu trúc đa giác và các cơn lốc xoáy đơn lẻ tạo thành cấu trúc này đã duy trì ổn định trong bốn năm kể từ khi Juno phát hiện chúng”, nhóm các nhà khoa học viết. “Cấu trúc đa giác xoay rất chậm, gần như không xoay... Trong khi đó, Sao Mộc sở hữu [hai cơn lốc xoáy] ở mỗi cực”.

Để hiểu rõ hơn về việc hình thành và duy trì cấu trúc đa giác, giáo sư Ingersoll và đồng nghiệp đã nghiên cứu về các luồng gió trên Sao Mộc và các yếu tố tạo ra cơn bão bằng thiết bị trên tàu Juno. Họ phát hiện ra các luồng gió đặc biệt tạo ra một “giàn giáo” giữ vị trí cho các cơn lốc xoáy. Tuy nhiên, nhóm nghiên cứu không thấy dấu hiệu của sự tương tác giữa gió trên Sao Thổ, điều đó khác biệt so với các nghiên cứu trước đó về lốc xoáy Sao Thổ.

Nhóm kết luận cần thêm nghiên cứu để giải thích sự khác biệt trong các báo cáo khoa học. Giáo sư Ingersoll cũng nói rằng nghiên cứu của họ tập trung vào tính chất xoáy và ổn định của các cơn lốc xoáy Sao Mộc, cho thấy đó là một hướng nghiên cứu chính xác

Những cơn bão tạo thành cấu trúc hình thái đẹp mắt chỉ là một trong số nhiều hiện tượng kỳ thú trên Sao Mộc. Với vai trò là hành tinh lớn nhất trong Hệ Mặt Trời, Sao Mộc là một mô hình nghiên cứu lý tưởng; từ đó, chúng ta có thể suy luận về các hiện tượng kỳ lạ trên các hành tinh khác.

Trong một tuyên bố của NASA vào năm 2019, nhà nghiên cứu Li Cheng từ dự án Juno và cũng là một trong những tác giả của nghiên cứu mới, đã phát biểu: “Các cơn lốc xoáy này là hiện tượng thời tiết kỳ lạ, chưa từng xuất hiện hoặc được dự đoán trước đó. Thiên nhiên đang giới thiệu các khái niệm vật lý mới liên quan đến chuyển động của [vật chất] và hoạt động của khí hậu trên các hành tinh lớn. Chúng ta chỉ mới bắt đầu hiểu chúng thông qua quan sát và mô phỏng. Các sứ mệnh Juno trong tương lai sẽ giúp chúng ta hiểu rõ hơn, để có thể tìm ra cách các cơn lốc xoáy hình thành theo thời gian”.

Tham khảo từ Vice, NASA và Nature