Buzz
374 trang báo cáo của VinFast đã tiết lộ nhiều thông tin quan trọng đối với các doanh nghiệp tại Việt Nam.
Sự kiện VinFast đệ trình hồ sơ IPO và niêm yết tại Mỹ đã thu hút nhiều sự quan tâm của dư luận trong và ngoài nước. Ngoài những quan điểm tích cực, hoặc nghi ngờ, và những cảm xúc khác, hai chuyên gia của John&Partners là Tiến sĩ Ngô Công Trường và Thạc sĩ Nguyễn Thế Trung đã đưa ra các phân tích để nhà đầu tư, doanh nghiệp có thể hiểu đúng và rút ra được những bài học từ sự kiện này.
So sánh với IPO của Alibaba - điều gì giống nhau giữa IPO của VinFast?
Trước khi nói về IPO của VinFast, hãy nhìn về ''người hàng xóm'' Trung Quốc. Vào cuối năm 2022, Trung Quốc đã có hơn 250 doanh nghiệp đang niêm yết trên các sàn chứng khoán Mỹ (theo S&P Global), trong đó nổi bật là Alibaba - được đánh giá là một trong những IPO lớn nhất trong lịch sử.
Ngoài việc thành công với việc gọi vốn kỷ lục vào thời điểm đó, Alibaba của Jack Ma còn truyền cảm hứng rất lớn tới các doanh nghiệp khác tại Trung Quốc với việc “đem chuông đi đánh xứ người” bằng cách ghi hình quá trình thực hiện IPO và sau đó sản xuất thành một bộ phim tài liệu đầy cảm xúc.
Sau Alibaba, nhiều doanh nghiệp Trung Quốc đã thực hiện các thương vụ IPO tỷ đô tại thị trường Mỹ như Pinduoduo, JD.com, KE holding, Li Auto…
Giống như Alibaba, VinFast không phải là doanh nghiệp Việt Nam đầu tiên suy tính đến việc IPO tại Mỹ, nhưng nếu thành công, sẽ là thương vụ IPO tỷ đô đầu tiên của Việt Nam tại Mỹ. Vậy bài học gì cho các doanh nghiệp Việt Nam từ sự kiện này? 374 trang báo cáo của VinFast đã tiết lộ nhiều thông tin có giá trị cho các doanh nghiệp Việt Nam. Và theo đó, các chuyên gia John&Partners đưa ra 3 bài học sau.
Kế hoạch và thực thi phải đi đôi với nhau mới thực sự thuyết phục
Bài học đầu tiên chúng ta có thể nhận ra là xây dựng kế hoạch (định hướng) và tính thực thi của VinFast và Vingroup rất cao. Phải thẳng thắn thừa nhận rằng các doanh nghiệp Việt Nam rất giỏi trong việc xây dựng kế hoạch, nhưng không nhiều doanh nghiệp có tính thực thi cao, vì nhiều lí do. Kế hoạch của VinFast để IPO sau gần 6 năm hoạt động đã được hoạch định cẩn thận. Điều này được thể hiện rõ trong bản báo cáo với 3 điểm chính:
Thứ nhất: Chuẩn bị đủ vốn hoạt động cần thiết cho tới lúc có thể IPO: số lỗ lũy kế lớn (hơn 32 nghìn tỷ đồng năm 2021, hơn 33 nghìn tỷ đồng đến 9 tháng 2022) không thể tránh khỏi trong những năm đầu hoạt động.
Thứ hai: Giảm sự phụ thuộc vào sự hỗ trợ từ Vingroup (khoảng 7,5 tỷ USD từ 2017 đến hết tháng 9 năm 2022): nguồn hỗ trợ này có thể gặp khó khăn trong thời gian tới do việc huy động vốn trong nước đang trở nên khó khăn hơn.
Thứ ba: Có cấu trúc doanh nghiệp phù hợp để IPO với pháp nhân tại Singapore đã được hoạch định sẵn sàng.
Vì vậy, việc huy động thêm vốn ở thị trường quốc tế là điều cần thiết và đã được chuẩn bị sẵn. Việc chọn thời điểm nộp hồ sơ là khá hợp lý:
Ngay khi đạt được sự công nhận: VinFast đã chứng minh khả năng thực thi qua việc xuất khẩu 999 chiếc xe điện vào Mỹ và còn khoảng gần 10.000 đơn hàng đã được đặt cọc và không bị hủy.
Thời điểm kỳ vọng phục hồi: Thị trường IPO tại Mỹ bị ảm đạm trong năm 2022 vì các vấn đề kinh tế và lãi suất, sau một năm 2021 có số lượng IPO kỷ lục. Do đó, theo Reuters, dự kiến IPO sẽ phục hồi vào năm 2023. Ngoài ra, việc khó khăn hơn đối với các công ty Trung Quốc tham gia IPO tại Mỹ cũng mở ra cơ hội cho các công ty từ các quốc gia khác tham gia IPO.
Qua bài học đầu tiên, chúng ta sẽ thấy không phải là ngẫu nhiên mà Vingroup trở thành tập đoàn lớn nhất. Họ thật sự có khả năng thực thi mạnh mẽ và quyết liệt.
Lựa chọn đối tác phù hợp
Việc VinFast lên sàn tại Việt Nam khó có thể xảy ra, ngay cả khi giả sử thị trường chứng khoán Việt Nam có thể thu hút được số tiền huy động khổng lồ này. Rào cản lớn nhất đối với VinFast nếu IPO tại Việt Nam là quy định cần thoát khỏi lỗ lũy kế theo Luật Chứng Khoán 2019. Tương tự như VinFast, trước đó Tiki cũng đã cố gắng IPO ở nước ngoài thông qua một thực thể trung gian nhưng cho đến nay vẫn chưa có nhiều thông tin. Có thể việc chưa có sẵn kế hoạch ban đầu cho việc IPO ở nước ngoài dẫn đến việc doanh nghiệp này cần thời gian để tổ chức lại cấu trúc.
Với việc chọn niêm yết trên NASDAQ, VinFast không cần phải thoát khỏi lỗ lũy kế mà chỉ cần đáp ứng các yêu cầu khác như quy mô vốn hoá, giá cổ phiếu… So sánh tương đương, Sàn giao dịch chứng khoán New York NYSE sẽ là sàn có điều kiện niêm yết cao nhất (tương tự như tại Việt Nam thì sàn HOSE có yêu cầu cao nhất), còn NASDAQ sẽ có điều kiện thấp hơn và dễ hơn để doanh nghiệp có thể IPO và niêm yết.
Nếu ai đã từng theo dõi phóng sự về IPO của Alibaba có thể dễ dàng nhận ra gần như tất cả các ngân hàng đầu tư lớn nhất đều tham gia trong đoạn phóng sự đó. Tương tự, một điểm mà John&Partners đánh giá cao và là một yếu tố quan trọng góp phần vào thành công của đợt IPO đó là sự tham gia đầy đủ của các ngân hàng đầu tư hàng đầu như: Citigroup, Morgan Stanley, Credit Suisse, J.P. Morgan, BNP PARIBAS, HSBC, RBC Capital Markets, Nomura.
Bên cạnh đó, nếu ai quan tâm có thể đọc trong bản báo cáo sẽ thấy danh sách các đối tác về sản xuất, cung ứng, phần mềm, giải pháp… đều là những tên tuổi lớn trong ngành mà chúng ta có thể dễ dàng nhận ra.
Chỉ với danh sách đối tác và các ngân hàng tham gia trong bản báo cáo này, cũng là một bằng chứng cho thấy sự chuyên nghiệp và nghiêm túc của VinFast.
Tất nhiên, không có gì đảm bảo cho thành công. Tuy nhiên, chia sẻ ngoài lề với John&Partners , một số chuyên gia tài chính cũng cho rằng, với đội ngũ banker tham gia vào thương vụ IPO VinFast có nhiều tay chơi lớn, khả năng thành công sẽ khá cao, tuy nhiên, điều này cũng đi kèm với chi phí cao cho thương vụ này (Ghi chú ngoài lề, theo bản báo cáo: các đơn vị tham gia đã đồng ý mua toàn bộ số cổ phần này, nhưng giá và tỷ lệ chưa được công bố và còn phụ thuộc vào một số điều khoản).
Tóm lại, bài học ở đây là cần hợp tác với các đối tác hàng đầu ngay cả khi chi phí có thể cao. Điều này thể hiện đẳng cấp của một công ty sản xuất xe hơi mới nổi đến từ Việt Nam đang nhắm đến phân khúc cao cấp trên thị trường toàn cầu.
Hãy trực tiếp và minh bạch với nhà đầu tư
Có thể nói, tranh luận về một sản phẩm mới, đặc biệt là sản phẩm công nghệ về tính năng, tính năng tốt hay xấu, lỗi nhiều hay ít là một vấn đề kéo dài gần như vô hạn từ iPhone, Samsung đến Tesla và VinFast. Tương tự, câu chuyện đầu tư cũng vậy, sẽ có người ủng hộ, người phản đối, nhưng điểm quan trọng là doanh nghiệp cần cung cấp đầy đủ thông tin (cả tốt và xấu) để nhà đầu tư có thể ra quyết định.
Một điều ít người biết là các nhà đầu tư chuyên nghiệp có thể không đầu tư vào một doanh nghiệp ở một thời điểm nhưng hoàn toàn có thể đầu tư vào sau này nếu thấy phù hợp. Điều quan trọng là doanh nghiệp không được vi phạm những “đường kẻ đỏ” mà nhà đầu tư đề ra. Và một trong những điều nhà đầu tư chuyên nghiệp không thích là sự mập mờ hoặc việc làm quá nhiều tô vẽ. Dường như điều này dễ hiểu, nhưng trong thực tế đã bị hiểu sai rất nhiều và trong quá trình tư vấn và đào tạo, John&Partners đã phải sửa đổi suy nghĩ này cho rất nhiều doanh nghiệp.
Các khó khăn mà VinFast sẽ đối mặt đã được trình bày rõ trong hơn 300 trang thông tin công bố của họ như sau:
Hệ thống ADAS của VinFast (Hệ thống hỗ trợ lái tự động tiên tiến) hiện chỉ dự định đạt ADAS cấp 2 cho các mẫu xe sắp tới. (Lưu ý rằng, thậm chí khi đã đạt được cấp 2, cần thời gian thực tế để chứng minh).
Mô hình cho thuê pin của VinFast có thể gây phản đối từ khách hàng, dù chính sách này dự kiến sẽ giúp giảm giá xe VinFast từ 15% đến 35%.
VinFast sẽ tiếp tục cần huy động số vốn lớn và nhà đầu tư cần xem xét kỹ việc bị pha loãng vốn.
VinFast đặt quá nhiều phụ thuộc vào nhà cung cấp và điều này có thể ảnh hưởng đến kế hoạch sản xuất của họ.
VinFast có thể không kiểm soát được chi phí vận hành.
VinFast có thể gặp khó khăn khi mở rộng ra ngoài Việt Nam do thiếu thương hiệu và sự tin tưởng tại các thị trường khác.
Còn nhiều yếu tố rủi ro khác mà VinFast sẽ phải đối mặt như được liệt kê.
Bài học ở đây không mới nhưng cần được nhấn mạnh: Tập đoàn Vingroup đã có sự hiểu biết sâu sắc về các nhà đầu tư sau nhiều năm hoạt động trong lĩnh vực quan hệ nhà đầu tư. Nhà đầu tư hiểu rằng đầu tư luôn đi kèm với rủi ro. Do đó, công bố thông tin của doanh nghiệp cần phải đầy đủ để nhà đầu tư có thể đưa ra quyết định. Khi nhà đầu tư nhận thức được rủi ro, họ sẵn sàng đầu tư. Ngược lại, nếu doanh nghiệp che giấu thông tin và chỉ tập trung vào những điểm tích cực, các nhà đầu tư chuyên nghiệp sẽ không quan tâm vì họ không thể đánh giá được các rủi ro ẩn trong đó và doanh nghiệp có thể bị xếp vào 'danh sách đen'.
Tóm lại, theo John&Partners, qua sự kiện này, từ góc nhìn của người quan sát, chúng ta nên đặt câu hỏi 'Việc này đem lại lợi ích gì cho tôi?'. Hai chuyên gia TS Ngô Công Trường và Thạc sĩ Nguyễn Thế Trung đã rút ra ba bài học quý giá từ sự kiện này: chứng tỏ năng lực bằng cả khả năng lập kế hoạch và thực hiện, chọn đối tác phù hợp khi muốn mở rộng quy mô kinh doanh, và cởi mở với nhà đầu tư vì đó là hoạt động Quan hệ nhà đầu tư chuyên nghiệp và có chuẩn mực.
