Khám phá những dấu hiệu độc đáo của sự mất mát khứu giác và vị giác trong các tình trạng bệnh khác nhau với nguyên nhân phong phú. Điều này giúp bệnh nhân nắm bắt nguyên nhân để áp dụng liệu pháp và biện pháp phòng ngừa một cách hiệu quả nhất.

Mất khứu giác – giác quan đặc biệt thông qua mũi, đang trở thành một bí ẩn đối với nhiều người. Tình trạng này có thể xuất phát từ gen di truyền hoặc gặp phải trong quá trình sống. Nguyên nhân của mất khứu giác rất đa dạng, và điều trị có thể linh hoạt tùy thuộc vào nguyên nhân cụ thể. Có thể tự phục hồi hoặc yêu cầu điều trị chuyên sâu, mất khứu giác có thể là tình trạng tạm thời hoặc kéo dài suốt cuộc đời.

Mất vị giác không chỉ là việc không cảm nhận được hương vị, mà còn là vấn đề đáng chú ý ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống. Vị giác, một giác quan quan trọng, giúp con người nhận diện các hương vị đặc trưng như chua, cay, mặn, ngọt, đắng… thông qua dây thần kinh truyền tải từ lưỡi đến hệ thần kinh trung ương. Nguyên nhân của sự mất vị giác đa dạng, và điều trị cần phải căn cứ vào nguyên nhân cụ thể.

Trong bối cảnh đại dịch Covid – 19 đang gây ảnh hưởng rộng rãi đến sức khỏe cộng đồng, sự xuất hiện đột ngột của dấu hiệu mất vị giác và khứu giác, kèm theo sốt, ho… cần được quan tâm đặc biệt. Bệnh nhân cần lưu ý và thăm bác sĩ nếu phát hiện các dấu hiệu này.

Có một số yếu tố mà chúng ta cần xem xét khi gặp tình trạng không cảm nhận được mùi vị. Điều này bao gồm:

• Mối quan hệ giữa khứu giác và vị giác: Mũi là nơi kiểm soát khứu giác và khi chúng ta nhai thức ăn, các phân tử mùi sẽ tiến vào phần sau của mũi. Mối quan hệ giữa vị giác và khứu giác giúp chúng ta cảm nhận được vị ngọt hay đắng cũng như mùi thơm của thức ăn. Nhưng nếu ngoáy mũi, khả năng cảm nhận mùi vị sẽ giảm đi, vì lúc đó mũi không thể ngửi mùi thức ăn.
• Tác động của tuổi tác: Khi già đi, cơ thể mất số lượng thần kinh khứu giác trong mũi. Điều này dẫn đến việc cảm nhận vị giác giảm đi, đặc biệt là sau tuổi 60. Tuy nhiên, không nên tăng muối hoặc đường trong bữa ăn để thay thế, vì có thể gây ra những vấn đề sức khỏe nghiêm trọng khác.
• Bệnh và nhiễm trùng: Mọi tác động và viêm nhiễm niêm mạc mũi đều có thể khiến cho khứu giác và vị giác bị ảnh hưởng. Các bệnh như cảm lạnh, viêm xoang, dị ứng, hắt hơi, nghẹt mũi, cúm, Covid-19... đều có thể gây ra tình trạng không cảm nhận được mùi vị. Thông thường, khi bệnh nhân hồi phục, khứu giác và vị giác sẽ trở lại bình thường, nhưng nếu kéo dài quá lâu, cần thăm bác sĩ.
• Tắc nghẽn đường dẫn khí: Nếu không có đủ không khí lưu thông trong mũi, khứu giác và vị giác sẽ bị ảnh hưởng. Tình trạng tắc nghẽn này thường xuyên xảy ra khi có polyp mũi hoặc khi mũi bị lệch. Điều trị có thể bao gồm thuốc xịt mũi, thuốc uống hoặc phẫu thuật nếu cần thiết.
• Chấn thương đầu: Chấn thương đầu, cổ hoặc não có thể gây hủy hoại dây thần kinh khứu giác, cũng như các cấu trúc khác trong mũi và não xử lý việc nhận biết mùi. Một số trường hợp, tình trạng này có thể tự khắc phục, đặc biệt là khi mất khứu giác và vị giác chỉ nhẹ. Bệnh nhân có thể cảm nhận được sự hồi phục khi có thể ngửi và nếm mùi hương mạnh mẽ.
• Một số tình trạng bệnh lý: Mất khứu giác có thể là dấu hiệu sớm của sa sút trí tuệ, Alzheimer và Parkinson. Những bệnh như đái tháo đường, bệnh liệt Bell, Huntington, hội chứng Klinefelter, bệnh đa xơ cứng, Paget, hội chứng Sjogren cũng có thể ảnh hưởng đến khả năng nhận biết mùi.
• Ung thư và điều trị ung thư: Một số loại ung thư và phương pháp điều trị có thể thay đổi tín hiệu giữa mũi, miệng và não. Điều trị bao gồm hóa trị, liệu pháp nhắm trúng đích hay các loại thuốc có thể ảnh hưởng đến vị giác. Những vấn đề này thường biến mất sau khi hoàn thành điều trị.

• Thuốc: Một số loại thuốc kê đơn hoặc không kê đơn có thể thay đổi cảm giác, đặc biệt là thuốc kháng sinh và điều trị tăng huyết áp. Những loại thuốc này có thể làm thay đổi thụ thể vị giác, làm rối loạn tín hiệu từ vị giác đến não và thay đổi nước bọt của bệnh nhân. Hãy thông báo với bác sĩ nếu gặp vấn đề này để có thể ngừng sử dụng thuốc.
• Thiếu vitamin: Mất vị giác và khứu giác có thể là dấu hiệu cơ thể thiếu vitamin. Một số bệnh lý hay thuốc cũng có thể làm giảm lượng vitamin như vitamin A, vitamin B6, vitamin B12 và kẽm liên quan đến khứu giác và vị giác. Tuy nhiên, cũng có thể do người bệnh ăn ít hơn vì không ngửi được mùi thức ăn, dẫn đến thiếu hụt vitamin.
• Hút thuốc lá, ma túy và hóa chất: Ngoài khả năng gây ung thư, thuốc lá còn tạo tổn thương và giết chết tế bào giúp não phân biệt mùi và vị. Hút thuốc lá cũng làm tăng chất nhờn, giảm tế bào vị giác. Cocaine cũng ảnh hưởng tương tự, còn các hóa chất như Clo, dung môi sơn và formaldehyde cũng có tác động tương tự.

Trong tóm tắt, mất khứu giác và vị giác có thể ảnh hưởng đến cuộc sống theo nhiều cách. Nó cũng có thể gây ra những tình huống nguy hiểm như không nhận biết được mùi của khí ga, chất độc... trong các tình huống khẩn cấp, nên bác sĩ cần được thông báo ngay khi có dấu hiệu nghi ngờ.