Buzz
1. Tăng áp lực tĩnh mạch cửa - nguyên nhân và các dấu hiệu cảnh báo
1.1. Đặc điểm của tăng áp lực tĩnh mạch cửa
Động mạch chịu trách nhiệm vận chuyển máu và mang oxy từ trái tim đến các cơ quan khác trong cơ thể. Tĩnh mạch, trong khi đó, làm nhiệm vụ đưa máu từ khắp cơ thể trở lại trái tim. Khác biệt với tĩnh mạch thông thường, tĩnh mạch cửa chịu trách nhiệm vận chuyển máu từ tụy, dạ dày và các cơ quan tiêu hóa khác đến gan.
Xơ gan được coi là nguyên nhân dẫn đến tăng áp lực tĩnh mạch cửa
Gan chịu trách nhiệm lọc và loại bỏ chất độc cùng chất thải từ cơ thể. Nếu áp lực tĩnh mạch cửa cao, sẽ dẫn đến tăng áp lực tĩnh mạch cửa. Do đó, tăng áp lực tĩnh mạch cửa là khi áp lực tĩnh mạch cửa vượt quá 10mmHg (trong khi bình thường là 3 - 6 mmHg).
1.2. Nguyên nhân dẫn đến tăng áp lực tĩnh mạch cửa
Hiện nay, các chuyên gia y tế cho rằng nguyên nhân chính dẫn đến tăng áp tĩnh mạch cửa chính là xơ gan. Cụ thể, sự hình thành vết sẹo trên mô gan khiến chức năng gan giảm sút. Khi gan xơ, bề mặt bên trong của thành tĩnh mạch trở nên gồ ghề, gây cản trở dòng máu, dẫn đến tăng áp lực tĩnh mạch cửa.
Tăng áp lực tĩnh mạch cửa trong xơ gan đặc biệt nguy hiểm đối với những nhóm sau đây:
- Những người có thói quen sử dụng rượu.
- Những người có nguy cơ cao mắc bệnh viêm gan, bao gồm:
+ Sử dụng chung kim tiêm để tiêm thuốc hoặc chích ma túy với người khác.
+ Tiêm phỏng, xăm hình không đảm bảo vệ sinh.
+ Tiếp xúc với máu bị nhiễm bệnh hoặc sử dụng kim tiêm đã qua sử dụng.
+ Có mẹ từng mắc bệnh viêm gan.
+ Quan hệ tình dục không an toàn mà không sử dụng bảo vệ.
1.3. Dấu hiệu cảnh báo tăng áp lực tĩnh mạch cửa
Những trường hợp có tăng áp lực tĩnh mạch cửa trong xơ gan thường xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo như:
Xuất huyết tiêu hóa là một trong những dấu hiệu cảnh báo tăng áp lực tĩnh mạch cửa
- Xuất huyết trong quá trình tiêu hóa: phân màu đen hoặc có máu.
- Phồng bụng (bướu cổ) do nước tích tụ gây khó thở, đầy bụng, buồn nôn.
- Suy giảm trí nhớ không rõ nguyên nhân.
1.3. Các biến chứng có thể xuất hiện do tăng áp lực tĩnh mạch cửa
Tăng áp lực tĩnh mạch cửa trong xơ gan có thể gây ra tình trạng tăng huyết áp, dẫn đến giãn tĩnh mạch dạ dày hoặc thực quản và gây ra nhiều biến chứng nguy hại cho sức khỏe như:
- Bị vàng da, vàng mắt.
- Sưng phù ở chân tay.
- Sưng to ở cổ.
- Trí nhớ suy giảm, lú lẫn, thay đổi tính cách do bị bệnh nao gan.
- Mắc phải nhiễm trùng kéo dài.
3. Chẩn đoán và điều trị tăng áp lực tĩnh mạch cửa trong xơ gan
3.1. Phương pháp chẩn đoán
Các dấu hiệu của tăng áp lực tĩnh mạch cửa trong xơ gan thường xuất hiện đơn lẻ, do đó việc chẩn đoán chỉ dựa vào chúng là khó khăn. Thông thường, bác sĩ sẽ kiểm tra bụng để xem lá lách có bị mở rộng hay không, hoặc gõ vào bụng để nghe âm thanh để xác định có chất lỏng trong bụng hay không.
Bác sĩ cũng có thể yêu cầu bệnh nhân thực hiện một số kiểm tra khác nhau để xác định tình trạng tăng áp lực tĩnh mạch cửa.
Siêu âm là một trong những kỹ thuật thường được sử dụng để xác định tăng áp lực tĩnh mạch cửa ở bệnh nhân mắc bệnh xơ gan.
Siêu âm được sử dụng để đo lường lưu lượng máu trong tĩnh mạch cửa và kiểm tra sự hiện diện của chất lỏng trong bụng đồng thời.
Chụp CT hoặc MRI được sử dụng để đánh giá tình trạng của hệ thống tĩnh mạch cửa.
Sinh thiết gan được thực hiện khi các phương pháp khác không thể đưa ra kết luận về bệnh, nhằm kiểm tra sự tồn tại của viêm và sẹo do xơ gan.
Phương pháp điều trị tăng áp lực tĩnh mạch cửa trong xơ gan thường bao gồm:
Để điều trị tăng áp lực tĩnh mạch cửa trong xơ gan, các biện pháp thường được áp dụng như sau:
Kiểm soát chảy máu bằng sử dụng thuốc là một phương pháp chính.
Việc giãn tĩnh mạch cửa để kiểm soát chảy máu được coi là một biện pháp cấp cứu. Trong trường hợp này, việc tiêm tĩnh mạch với thuốc vasopressin hoặc octreotide để co bó máu, làm chậm quá trình chảy máu. Ngoài ra, việc truyền máu cũng được thực hiện để thay thế lượng máu đã mất.
Thường thường, bác sĩ sẽ sử dụng ống nội soi để đi qua miệng và vào thực quản để xác định xem chảy máu có phải do giãn tĩnh mạch không. Nếu giãn tĩnh mạch thực quản gây ra chảy máu, bác sĩ sẽ cố gắng giảm áp lực trong tĩnh mạch cửa bằng thuốc ức chế beta.
- Phẫu thuật là một phương pháp khác được sử dụng.
Phẫu thuật được thực hiện trong những trường hợp chảy máu tái phát liên tục hoặc kéo dài. Trong đó, shunt hệ thống được sử dụng để kết nối tĩnh mạch cửa hoặc nhánh của nó với tĩnh mạch. Thủ thuật này giúp giảm áp lực trong tĩnh mạch cửa.
Có nhiều loại shunt hệ thống:
+ TIPS (Shunting hệ thống nội sọ qua khớp) sử dụng tia X để hướng dẫn và đặt ống thông có kim vào trong tĩnh mạch ở cổ rồi luồn nó vào tĩnh mạch gan.
+ Shunt được thiết lập trực tiếp kết nối với tĩnh mạch cửa hoặc một nhánh của nó với tĩnh mạch gan.
+ Shunt hệ thống thực hiện thông qua phẫu thuật.
- Thực hiện ghép gan là một phương pháp khác.
Quy trình phẫu thuật ghép gan thường được thực hiện khi cần phải điều trị triệt để tăng áp lực tĩnh mạch cửa do xơ gan. Trong đó, gan bị tổn thương sẽ được thay thế bằng gan từ người hiến tặng khỏe mạnh. Phương pháp này phụ thuộc vào nhiều yếu tố như sinh học, miễn dịch, nguồn gan hiến tặng,...
Tăng áp lực tĩnh mạch cửa trong xơ gan cần được điều trị càng sớm càng tốt để ngăn ngừa các biến chứng có hại cho sức khỏe. Người bệnh cũng cần ngừng uống rượu nếu không muốn tình trạng bệnh trở nên nghiêm trọng hơn. Để có kết quả điều trị tốt nhất, người bệnh cần tuân thủ mọi hướng dẫn từ bác sĩ. Sau điều trị, cần thăm khám định kỳ để theo dõi sức khỏe của gan.
