Mỗi người đều nuôi ước mơ trở thành triệu phú qua đêm. Nhưng ít ai nhớ rằng thay đổi cuộc sống không phải là thành công học, mà là những thói quen nhỏ nhặt, mỗi ngày kiên nhẫn luyện tập.
James Clear đã nói trong sách “Hábitat nguyên tử” rằng chất lượng cuộc sống phản ánh từ chất lượng của thói quen. Bạn trồng gì sẽ hái đó. Bài viết này sẽ phân tích đặc điểm của những người trẻ thành công.
1. Sức mạnh khủng khiếp của những thói quen vi mô
James Clear đã đề cập một ví dụ thú vị trong cuốn sách của mình:
Đội đua xe đạp chuyên nghiệp của Anh trước đây chỉ là một đội hạng ba. Trong suốt hơn 110 năm qua, không có tay đua Anh nào giành được huy chương ở giải đua xe đạp lớn nhất thế giới - Tour de France.
Cho đến khi huấn luyện viên David John Brailsford xuất hiện.
Chỉ trong vòng 5 năm sau khi ông đảm nhận, đội tuyển Anh đã gây sốc thế giới: từ năm 2007 đến 2017, các vận động viên người Anh đã đoạt tổng cộng 66 huy chương vàng Olympic và Paralympic, cùng với 5 chiến thắng liên tiếp tại Tour de France.
Chuyện gì đã xảy ra?
Thực tế, ông chỉ thực hiện một số biện pháp nhỏ nhặt như: thay đổi gel massage để tăng cường phục hồi cơ bắp, thuê bác sĩ ngoại khoa để giảm tỷ lệ bị cảm lạnh, chọn gối nệm phù hợp với từng thành viên trong đội để đảm bảo giấc ngủ...
Theo ông: “Chúng tôi chỉ cải thiện từng chi tiết nhỏ, mỗi mắt xích một chút, và với thời gian, sự cải thiện tổng thể là rõ rệt.”
Đây là sức mạnh kỳ diệu của những thói quen vi mô, những thói quen nhỏ bé nhưng có sức ảnh hưởng lớn.
Thói quen là một lợi ích khi tự cải thiện bản thân, giống như lãi suất tiền gửi. Ban đầu có thể không cảm nhận được sự khác biệt trong một hoặc hai ngày, nhưng sau vài tháng hoặc nhiều năm, bạn sẽ thấy những thói quen này có ảnh hưởng rất lớn. Thực sự, thói quen có thể thay đổi số phận.
Nếu thói quen quan trọng như vậy, làm thế nào để chúng ta phát triển những thói quen tốt?
Tác giả của cuốn sách đã liệt kê 4 bí quyết cho việc phát triển thói quen tốt: hiển thị, lòng khao khát, phản ứng và phần thưởng.
2. Định luật đầu tiên: Hiển thị – làm cho nó dễ nhìn thấy

Ví dụ một cách rõ ràng:
Hệ thống đường sắt ở Nhật Bản được xem là một trong những hệ thống tốt nhất trên thế giới. Nếu bạn đi tàu ở Nhật, bạn sẽ nhận ra một thói quen đặc biệt của nhân viên:
Khi tàu đến gần đèn tín hiệu, người lái sẽ chỉ và nói: “Đèn tín hiệu đã chuyển sang màu xanh.”
Khi tàu vào hoặc ra khỏi ga, tài xế sẽ nhìn vào đồng hồ tốc độ và hét to về tốc độ hiện tại.
Trước khi tàu khởi hành, nhân viên trên sân ga sẽ thông báo: “Tất cả đều an toàn.”
Phương pháp này được gọi là “xác nhận chỉ định” nhằm giảm thiểu sai sót của con người.
Dù có vẻ đơn giản, nhưng hiệu quả của nó thực sự tốt, giúp giảm 85% sai sót và 30% tỷ lệ tai nạn.
Tại sao “xác nhận chỉ định” lại hiệu quả như vậy? Bởi vì nó tạo ra một hành động “hiển thị”, biến thói quen tiềm thức thành thói quen có ý thức, giúp chúng ta luôn tỉnh táo và nhận biết được những gì đang làm.
Trong thực tế, khi một hành vi trở nên tự động hóa hơn, thì việc suy nghĩ về nó càng trở nên khó khăn. Sau khi thực hiện một hành động nhiều lần, chúng ta bắt đầu trở nên bất cẩn. Theo thời gian, nó trở thành một thói quen và chúng ta chỉ lặp lại nó mà không suy nghĩ.
Điều này đòi hỏi một hệ thống “xác nhận chỉ định” trong cuộc sống.
Bạn có thể tạo ra một thời khóa biểu tùy chỉnh, liệt kê các thói quen hàng ngày và giữ cho bản thân luôn cảnh giác với chúng. Nếu bạn muốn thay đổi, hãy thử “xác nhận chỉ định” và nói to ra những gì bạn muốn làm và kết quả sẽ đến.
Ví dụ: Nếu bạn muốn tập trung vào công việc, nhưng nhận ra bạn dành quá nhiều thời gian cho điện thoại di động, hãy nói to: “Tôi muốn xem điện thoại di động, nhưng tôi không cần nó. Xem điện thoại di động có thể làm trễ công việc của tôi.”
Thay đổi hành vi bắt đầu từ ý thức. Xác nhận chỉ định và thời khóa biểu tùy chỉnh sẽ giúp bạn nhận biết thói quen và kích hoạt chúng, là bước quan trọng đầu tiên để phát triển thói quen tốt.
3. Định luật thứ 2: Khát vọng, làm cho nó có sức hấp dẫn

Điều gì hấp dẫn bạn, bạn sẽ muốn làm điều đó. Điều này là rất rõ ràng.
Do đó, một cơ hội hấp dẫn sẽ tạo ra khả năng hình thành thói quen mạnh mẽ hơn.
Làm thế nào để tạo ra sự hấp dẫn đó? Làm thế nào để chúng ta có thể tạo ra thói quen hấp dẫn hơn và thúc đẩy “khao khát” trong bản thân?
ABC, một đài truyền hình nổi tiếng của Mỹ, đã triển khai chiến lược “ràng buộc sự yêu thích” với quy mô lớn và đã tạo ra một chiến dịch tiếp thị rất thành công.
Mỗi thứ Năm, ABC phát sóng một bộ phim truyền hình. Ngoài việc phát sóng bình thường, họ còn khuyến khích người xem thưởng thức cùng bỏng ngô và rượu vang đỏ vào mỗi tối thứ Năm. Vì vậy, tỷ lệ người xem của ABC vào thứ Năm luôn tăng cao.
Theo những nhân viên của họ, ABC đang “buộc” những gì họ muốn khán giả làm (xem chương trình của họ) và những gì người xem muốn làm từ lâu (thư giãn, uống, ăn bỏng ngô) thành một. Điều này được gọi là “ràng buộc sự yêu thích”.
Theo thời gian, mọi người bắt đầu liên kết chương trình TV của ABC với cảm giác thư giãn và giải trí, từ đó thói quen xem chương trình TV ABC trở nên hấp dẫn hơn nhiều.
Trong cuộc sống hàng ngày, chúng ta có thể áp dụng sự “ràng buộc” này để nuôi dưỡng những thói quen tích cực. Ví dụ: bạn không thích xử lý email công việc, nhưng nếu bạn có thể kết hợp việc xử lý email với công việc bạn thích, bạn sẽ thấy thói quen xử lý email trở nên hấp dẫn hơn rất nhiều.
Nuôi dưỡng một thói quen có thể khó khăn, nhưng với cách này, gần như tất cả các thói quen đều trở nên hấp dẫn hơn.
4. Định luật thứ 3: Phản ứng, làm cho việc thực hiện trở nên dễ dàng
Một giáo sư tại Đại học Florida đã thực hiện một thử nghiệm thú vị. Ông chia sinh viên thành hai nhóm, một nhóm được gọi là “nhóm số lượng”, cuối kỳ gửi nhiều ảnh nhất sẽ nhận được điểm cao nhất.
Nhóm còn lại là “nhóm chất lượng” online, chỉ cần gửi một bức ảnh hoàn hảo trong suốt kỳ học, họ sẽ nhận được điểm cao.
Kết quả cuối cùng thật không ngờ, và tất cả các tác phẩm xuất sắc đều từ những sinh viên của “nhóm số lượng”.
Điều này là bởi vì họ đã rèn luyện được nhiều kỹ năng chuyên môn khác nhau khi chụp hàng trăm bức ảnh. Nhưng “nhóm chất lượng” lại ngược lại, họ luôn tìm cách để bức tranh hoàn hảo, kết quả lại chỉ là một bức tranh bình thường.

Câu chuyện này cho chúng ta biết rằng để thống trị một thói quen, bạn cần bắt đầu từ sự lặp lại, không phải là theo đuổi sự hoàn hảo, nhưng là không ngừng luyện tập, và số lượng chính là chìa khóa.
Tuy nhiên, bản tính của con người là “tiết kiệm mọi thứ” và bộ não của chúng ta luôn ưu tiên những việc dễ dàng hơn. Nói cách khác, một thói quen càng khó, thì càng khó nuôi dưỡng. Ngược lại, nếu chúng ta làm cho thói quen trở nên dễ dàng, thì việc bám víu vào nó cũng sẽ dễ dàng hơn.
Chúng ta nên làm gì?
Bí mật nằm ở môi trường. Môi trường giống như một bàn tay vô hình, và nó sẽ vô tình thay đổi mọi bước đi của chúng ta. Bạn đã nhận ra rằng:
Khi bạn đi ăn cùng một người bạn, việc kiểm soát chặt chẽ chế độ ăn uống của bạn trở nên đặc biệt khó khăn.
Khi có ai đó đang xem TV bên cạnh, bạn lại muốn tập trung vào công việc của mình, nhưng luôn cảm thấy khó khăn để tập trung.
Tất cả đều phụ thuộc vào môi trường. Vì vậy, chúng ta có thể phát triển các thói quen tốt hơn bằng cách tối ưu hóa môi trường và loại bỏ các “trở ngại” gây lãng phí thời gian và năng lượng của chúng ta trong môi trường đó.
5. Định luật thứ 4: Phần thưởng, khiến ta cảm thấy thoải mái
Sử thi của kẹo cao su là một minh chứng mạnh mẽ cho định luật thứ tư.
Ngay từ thế kỷ 19, kẹo cao su đã xuất hiện trên thị trường, nhưng doanh số bán hàng rất thấp. Cho đến khi kẹo cao su của Wrigley được ra mắt vào năm 1891, doanh số bán kẹo cao su bắt đầu tăng nhanh chóng. Nhai kẹo cao su cũng đã trở thành một thói quen lan rộng khắp thế giới.
Lần đầu tiên kẹo cao su xuất hiện, nó không mùi, nhưng vị không ngon. Wrigley thêm bạc hà vào kẹo cao su để làm cho sản phẩm thêm ngon và hấp dẫn, và thay đổi vị này cũng thay đổi cả ngành công nghiệp lúc đó.
Sau đó, Wrigley nâng cao chức năng làm sạch răng của kẹo cao su và quảng cáo rộng rãi với thông điệp: giúp hơi thở thơm mát hơn.
Khi chúng ta cảm thấy vui vẻ khi làm điều gì đó, chúng ta sẽ muốn làm lại. Giống như khi nhai kẹo cao su, mọi người thưởng thức hương vị thơm ngon, hạnh phúc này gửi tín hiệu đến não, và sau đó nó sẽ tự động nhớ và lặp lại hành vi này.
Ba luật đầu tiên – làm cho rõ ràng, hấp dẫn hơn, đơn giản và dễ dàng, tất cả đều tăng tần suất của một số hành vi cụ thể. Định luật thứ tư, làm cho thú vị hơn, tăng cơ hội thực hiện việc này trong tương lai, tạo thành một chu trình thói quen hoàn chỉnh.
Tuy nhiên, chúng ta không chỉ tìm kiếm sự hài lòng, điều chúng ta cần là cảm giác hài lòng ngay lập tức.
Vì chúng ta ưu tiên hiện tại hơn là tương lai, chúng ta thích lợi ích ngay lập tức hơn là lợi ích dài hạn. Đó là bản chất của con người.
Chúng ta cần điều chỉnh theo bản tính con người. Vì vậy, khi nuôi dưỡng thói quen tích cực, hãy thêm một chút hạnh phúc ngay vào đó, giúp bản thân “yêu” những thói quen này từ từ.
Ví dụ, sau một thời gian làm việc chăm chỉ, tự thưởng cho mình một buổi mát-xa toàn thân hoặc một chuyến du lịch. Sự thỏa mãn nhỏ này mang lại niềm vui tức thì, giúp bạn hưởng thụ thói quen hơn, và mọi việc trở nên dễ dàng hơn khi niềm vui tràn ngập trong thói quen.
