Những rủi ro mà cơ thể con người phải đối mặt tại 'vùng tử thần' trên đỉnh Everest

Ở độ cao 5 dặm so với mực nước biển, oxy trong không khí trở nên rất loãng đến mức ngay cả khi có bình khí oxy bổ sung, những người leo núi cảm thấy như đang 'chạy trên máy chạy bộ và thở bằng ống hút'

Hoạt động của cơ thể con người ổn định nhất ở độ cao tương đương với mực nước biển vì mật độ oxy trong không khí đủ cho não và phổi của chúng ta hoạt động. Ngược lại, ở độ cao cao hơn nhiều, cơ thể chúng ta không thể hoạt động bình thường do mật độ oxy quá thấp.

Những người leo núi muốn chinh phục đỉnh Everest, đỉnh núi cao nhất thế giới ở độ cao 8.848 mét so với mực nước biển, sẽ phải vượt qua cái được gọi là 'vùng tử thần'.

'Chạy trên máy chạy bộ và thở bằng ống hút'

Vùng tử thần là khu vực có độ cao trên 8.000 mét, nơi có rất ít oxy đến nỗi tế bào trong cơ thể dần mất. Trong vùng này, não và phổi của những người leo núi thiếu oxy, tăng nguy cơ đau tim và đột quỵ, cùng khả năng phán đoán giảm.

'Cơ thể bạn đang suy sụp và về cơ bản là đang chết. [Buổi leo núi] trở thành cuộc đua với thời gian', Shaunna Burke, một nhà leo núi đã chinh phục đỉnh Everest vào năm 2005, nói với Business Insider.

Trong năm 2019, ít nhất 11 người đã mất trên đỉnh Everest, đa số đã trải qua thời gian quá lâu ở vùng 'tử thần'. Đây đã trở thành một trong những mùa leo núi đầy rủi ro nhất trên Everest trong những năm gần đây.

Ở mực nước biển, không khí chứa khoảng 21% oxy. Nhưng ở độ cao trên 3,6km, mức oxy thấp hơn 40% so với mức trung bình ở mực nước biển. Theo Jeremy Windsor, một bác sĩ đã từng leo lên đỉnh Everest vào năm 2007, máu lấy từ bốn người leo núi trong khu vực tử thần chỉ chứa 1/4 lượng oxy cần thiết để sinh tồn ở mực nước biển.

'Các con số này có thể tương đương với những chỉ số trên những bệnh nhân sắp qua đời', Windsor nói.

Ở độ cao 8 kilomet so với mực nước biển, không khí loãng đến mức ngay cả khi có bình khí oxy bổ sung, các nhà leo núi cảm thấy như đang 'chạy trên máy chạy bộ và hít thở qua ống hút', theo nhà làm phim và nhà leo núi David Breashears.

Phải thích nghi với tình hình thiếu oxy

Thiếu oxy gây ra nhiều nguy cơ về sức khỏe. Khi oxy trong máu giảm xuống mức nhất định, nhịp tim có thể tăng lên đến 140 nhịp/phút, tăng nguy cơ đau tim.

Những người leo núi cần thời gian để thích nghi với điều kiện khắc nghiệt ở dãy Himalaya trước khi leo núi Everest. Thông thường, họ thực hiện ít nhất ba chuyến từ Trại Chân Everest (ở độ cao 5,3km) và lần lượt tăng cao độ lên 3 trại tiếp theo, trước khi leo lên đỉnh vào ban đêm.

Trong thời gian dài ở độ cao lớn, cơ thể sản xuất nhiều huyết sắc tố hơn để vận chuyển oxy. Tuy nhiên, sự tăng lên này có thể làm đặc máu và gây ra các vấn đề như đột quỵ hoặc phù phổi do độ cao (HAPE).

Quá nhiều huyết sắc tố có thể gây đặc máu và làm tim khó bơm máu, có thể dẫn đến đột quỵ hoặc HAPE. Các triệu chứng của HAPE bao gồm mệt mỏi, khó thở và ho đậm màu trắng hoặc có bọt.

Những triệu chứng khác bao gồm mệt mỏi, khó thở ban đêm, suy nhược và ho đậm màu trắng hoặc có bọt. Các cơn ho mạnh có thể làm nứt xương sườn. Những người bị HAPE thường thấy hụt hơi, ngay cả khi nghỉ ngơi.

Nếu não không nhận đủ oxy, nó có thể sưng lên, gây phù não do độ cao (HACE)

Sự sưng tấy não có thể gây buồn nôn, khó tập trung và suy luận. Bộ não thiếu oxy có thể khiến người leo núi mất trí và rơi vào trạng thái mê sảng, được coi là một dạng rối loạn tâm thần ở độ cao. Khả năng phán đoán của họ giảm và họ có thể có hành động kỳ lạ như cởi quần áo hoặc tưởng tượng nói chuyện với bạn.

Những nguy hiểm khác có thể bao gồm mất ngủ, mù tuyết và buồn nôn. Trong khi leo núi, người leo núi Burke thường xuyên bị ho.

'Mỗi hơi thở, cơ thể bạn đều rối bời và bạn tỉnh giấc', cô nói. Không khí loãng khiến cô không thể ngủ ngon.

'Tình trạng cơ thể sẽ trở nên xấu đi', Hackett nói. 'Giấc ngủ trở nên khó khăn. Quá trình tiêu hao cơ diễn ra. Quá trình giảm cân diễn ra.'

Buồn nôn và nôn do các vấn đề liên quan đến độ cao có thể làm giảm cảm giác thèm ăn. Ánh sáng chói từ tuyết có thể gây ra hiện tượng mù tuyết - mất thị lực tạm thời, hoặc thậm chí là vỡ mạch máu trong mắt.

Bất kỳ phần da nào hở ra ngoài đều bị đông cứng ngay lập tức. Việc mất lưu thông máu đến ngón tay và chân có thể gây ra tê cóng, và trong các trường hợp nghiêm trọng, có thể dẫn đến hoại tử. Mô hoại tử thường cần phải được cắt bỏ. Tất cả những suy yếu về thể chất và thị lực này có thể dẫn đến các vụ tai nạn chết người.

Quyết định sai lầm có thể khiến người leo núi quên kẹp dây an toàn, đi lạc hoặc không chuẩn bị đúng các thiết bị cứu sinh.

Dù vùng tử thần khắc nghiệt nhưng không làm nhụt chí hướng những người quyết tâm chinh phục đỉnh Everest. Cô Lhakpa Sherpa, 9 lần chinh phục đỉnh Everest, là người phụ nữ duy nhất đạt thành tích này.

Với sự phát triển của công nghệ, việc leo Everest đã an toàn hơn. Bây giờ, sự thiếu oxy có thể được bù đắp bằng quần áo ấm và bình dưỡng khí.

Dù dễ dàng hơn nhưng chinh phục Everest vẫn là thách thức khắc nghiệt. Nhưng thành công sẽ là niềm tự hào với những ai vượt qua vùng tử thần, đứng trên đỉnh thế giới.

Tham khảo Business Insider