Buzz
Có lẽ nhiều người đã đọc cả hai tác phẩm này, nhưng tôi vẫn muốn chia sẻ ý kiến của mình về những điều Rand đã viết.
Có rất nhiều phần trong cả hai cuốn sách mà tôi hoàn toàn đồng ý, nhưng cũng có những điểm tôi cho rằng Rand đã lập luận không chính xác.
Dù thế nào đi nữa, nếu bạn muốn tìm những cuốn sách có thể thách thức quan điểm của mình, thì chắc chắn hai tác phẩm này có thể đứng đầu danh sách của bất kỳ ai.
Howard Roark là ai?
Suối Nguồn kể về câu chuyện của Howard Roark, một kiến trúc sư sống để xây dựng những công trình. Với anh, việc phục vụ người khác, của cải vật chất hay việc được ghi nhận cũng không thể sánh bằng sự vĩ đại của tòa nhà mà anh mường tượng. Roark là nhân vật được Rand tạo ra để làm mẫu cho một cá nhân đặc biệt đạo đức, người có lý lẽ riêng, sống cuộc sống của mình, và lấy bản thân làm trung tâm cho mọi mục đích.
Ở đầu cuốn sách, tôi không thích Roark. Anh cứng đầu một cách vô vọng và thường phải chịu tổn thương vì anh không thể chia sẻ với người khác về tầm nhìn của mình. Tuy nhiên, qua phần sau cuốn sách, bạn sẽ bắt đầu ngưỡng mộ Roark khi anh dần dần khẳng định hệ thống giá trị của mình và rõ ràng rằng anh sẽ không chấp nhận thỏa hiệp với những giá trị đó để đổi lấy sự nổi tiếng.
Atlas Gật Đầu cũng có một nhóm nhân vật tương tự, lần này là về một người đàn ông từ chối đem phát minh vĩ đại nhất của mình ra sản xuất vì không muốn chính phủ thối nát ăn cắp nó khỏi anh. Tôi cảm thấy rằng Atlas Gật Đầu thậm chí còn thể hiện quan điểm triết học của Rand rõ ràng hơn, nhưng không có giá trị giải trí phổ quát bằng Suối Nguồn.
Giá trị của chủ nghĩa khách quan
Hai cuốn sách này đã thách thức rất nhiều giả thuyết của tôi, bao gồm:
- Mục đích sống trong cuộc đời là phục vụ người khác.
- Làm phi lợi nhuận cao quý hơn là có lợi nhuận.
- Sự ích kỉ thì ác độc mà vị tha thì tốt đẹp.
Tôi đã thay đổi một vài quan điểm của mình nhờ hai cuốn sách này. Dưới đây là một số ý tưởng tôi cảm thấy hữu ích:
Tiền có giá trị
Trong mọi trường hợp, người kiếm nhiều tiền hơn cũng tạo ra nhiều giá trị hơn. Nếu bạn chấp nhận rằng tiền chỉ là phương tiện trao đổi giá trị, thì người kiếm được $400,000 mỗi năm tạo ra giá trị gấp 10 lần người chỉ kiếm được $40,000 mỗi năm. Điều này là một định luật cơ bản trong kinh tế, nhưng thường thì bạn sẽ nghĩ rằng người giàu tham lam thường là người xấu, thay vì xem họ là những người đóng góp cho thế giới.
Bạn không thể suy nghĩ bằng đầu óc của người khác
Tôi đã cố gắng diễn đạt điều này nhiều lần, nhưng chỉ có Rand mới thể hiện được đúng cách. Vấn đề là, lý tưởng cuối cùng mà cuộc sống của bạn phải hướng đến là lý trí (tư duy bằng đầu óc của bạn). Rand còn cho rằng chúng ta chỉ có thể tồn tại nếu chúng ta chấp nhận rằng bạn chỉ có thể tư duy bằng chính bản thân mình. Phần lớn cuốn Suối Nguồn đã chứng minh niềm tin này, qua những nhân vật sống dựa vào ý kiến của người khác.
Trong quá trình thảo luận về ý kiến này, nhiều người phản đối rằng lý trí đồng nghĩa với việc ta phủ nhận tất cả những thứ phi logic khác. Đây là một sự hiểu lầm. Trong bối cảnh mà Rand và tôi miêu tả, lý trí chỉ đơn giản là bạn sử dụng não mình để suy nghĩ, rằng bạn phải chấp nhận rằng A là A và 2+2=4. Tư duy bằng suy nghĩ thay vì bản năng. (Bạn vẫn có thể là một người có đức tin lý trí, nhưng bạn sẽ không đơn thuần tin chỉ vì muốn tin)
Cuộc sống là một mình
Khi nói về cô độc, tôi không ám chỉ đến việc ở một mình. Ở đây, cô độc chỉ là cuộc sống của bạn không dựa vào người khác. Suy nghĩ, giá trị và nguyên tắc của bạn phải tập trung vào chính bạn. Bạn không thể đổ lỗi cho cuộc sống của mình vào gia đình, bạn bè hoặc người khác nào đó.
Những sai lầm trong chủ nghĩa khách quan
Theo tôi, lý do mà Rand bị chỉ trích nhiều là vì cô đặt mình vào một vị trí mà yêu cầu người khác phải hoàn toàn đồng ý hoặc phản đối hoàn toàn. Bạn phải đồng ý hoặc phản đối tất cả mọi thứ cô nói. Điều này khiến người ta cảm thấy như Rand là một nhà lãnh đạo của một tôn giáo riêng, và thực tế là nhiều người nhìn nhận quan điểm của Rand như vậy.
Nếu bạn chấp nhận mọi lập luận và mâu thuẫn trong những quan điểm mà Rand đưa ra, thì đó cũng có nghĩa là bạn chấp nhận mọi suy luận và mâu thuẫn bên trong đó. Mặc dù tôi nhận thấy nhiều điểm của Rand là đúng, nhưng vẫn chưa thấy một quan điểm triết học nào lớn mà không bị phản bác.
Một điều mỉa mai là Rand ủng hộ những giá trị như tự tư duy và sống lí trí, nhưng lại định vị cuốn sách của mình như một loại Kinh Thánh cho những người duy lí trí. Nếu có một hệ thống suy nghĩ được tổ chức, có vẻ lý trí, nhưng đòi hỏi người khác phải tuân thủ nó toàn diện, thì đó chính là tôn giáo.
Trong những tác phẩm của Rand, tôi phát hiện một số lỗi nghiêm trọng và một số điểm tôi vẫn chưa đủ lí lẽ để bàn luận. Dưới đây là một số vấn đề của tôi, nhưng tôi khuyên bạn nên tự đọc cuốn sách để tự mình đưa ra quyết định.
Xã hội không tưởng ích kỷ như thế nào?
*Chú ý: Phần dưới đây có thể tiết lộ nội dung câu chuyện.*
Trong Atlas nhún vai, Rand tưởng tượng ra một xã hội không tưởng, nơi mọi người đều hạnh phúc và giàu có vì họ hoàn toàn làm việc vì bản thân mình, trao đổi dựa trên giá trị chứ không phải nhu cầu. Tuy nhiên, xã hội mà Rand mô tả không chỉ là một sự phóng đại vô căn cứ, mà còn là một bản lề cho sự ích kỷ của cô.
Bạn không thể chỉ bảo rằng việc theo đuổi ích kỷ tối thượng có thể tạo ra một xã hội không tưởng. Thực tế là, nếu bạn muốn một xã hội mà mọi người đều hạnh phúc và thịnh vượng, bạn phải quan tâm đến điều gì đó hơn cả bản thân mình. Vậy nên, nếu ai đó hoàn toàn tin tưởng vào quan điểm của Rand, thì xã hội không tưởng của họ sẽ trở thành một nơi mà mọi người đều khổ sở và tự gây tổn thương cho chính bản thân mình.
Các giá trị quan trọng nhất là gì?
Nếu bạn tập trung quá nhiều vào bản thân, thì con cái sẽ phải đối mặt với thách thức gì, hoặc bạn sẽ hồi phục như thế nào sau một thất bại ngắn hạn? Rand cố gắng tránh vấn đề này bằng cách khẳng định rằng một người ích kỷ sẽ luôn giữ vững giá trị của mình. Rất nhiều nhân vật chính trong tác phẩm của Rand sẵn lòng hy sinh vì niềm tin của họ.
Mặc dù Rand đã cố gắng sử dụng logic để giải quyết những khía cạnh tiêu cực của sự ích kỷ tối thượng, nhưng cuối cùng cô vẫn không thể tránh khỏi những vấn đề. Và những nhân vật, ngược lại với quan điểm của Rand, chỉ biết đánh giá cao lòng nhân từ và quên mình thì sao? Họ có thể thực hiện những hành động mà Rand ghê tởm, nhưng nếu đó là giá trị mà họ tuân theo, thì họ vẫn là một phần của hình mẫu mà Rand mô tả về một con người hoàn toàn ích kỷ.
Rand khẳng định, mọi người đều nên theo đuổi giá trị của riêng mình. Tuy nhiên, điều này bỏ qua bước quan trọng là đánh giá xem giá trị nào mới thực sự quan trọng. Việc một con người tuân thủ các giá trị mà họ sở hữu gần như là một điều hiển nhiên. Ví dụ, một trong những nhân vật xấu xa nhất trong tác phẩm của Rand, Elsworth Toohey, có thể coi là đã tuân thủ các giá trị riêng của mình, theo cách mà hoàn toàn ngược lại với những giá trị của Rand.
Ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường
Hiện tượng ấm lên toàn cầu không phải là một chủ đề chính mà Rand viết trong các tác phẩm của mình, nhưng nó gợi lên một vấn đề mà Rand đã bỏ qua. Nếu mọi người chỉ hành động dựa trên động cơ ích kỷ của họ, sẽ có những hậu quả không thể tránh khỏi. Nếu không có sự tổ chức hoặc kiểm soát nào đối với cá nhân, một xã hội có thể tự làm tổn hại cho bản thân.
Ví dụ, hãy tưởng tượng một cánh đồng rộng lớn, trong đó có 20 người chăn cừu đang chăm sóc đàn cừu của mình. Cừu càng ăn nhiều thì càng khỏe mạnh, và người chăn cừu sẽ thu được nhiều lợi nhuận hơn. Tuy nhiên, nếu tất cả 20 người chăn cừu đều cho đàn của họ ăn hết lượng cỏ tối đa mà chúng có thể, thì miền đất cuối cùng sẽ trở nên trơ trọi và vô ích.
Trong trường hợp này, chủ nghĩa tư bản vô độ đã bỏ qua yếu tố quan trọng về sự an toàn, đó là việc giới hạn những người chăn cừu chỉ cho cừu ăn cỏ ở mức độ ổn định để duy trì sự bền vững. Nếu đẩy mọi tư tưởng đến mức cực đoan (như vị tha, ích kỷ, chủ nghĩa cộng sản, chủ nghĩa phát xít), thì chắc chắn những ý thức hệ đó - được tối giản hóa - có thể gây ra những hậu quả không ngờ đến.
Tóm lại
Chắc chắn, trong Suối nguồn và Atlas nhún vai, có rất nhiều ý tưởng vĩ đại. Tôi không muốn chỉ qua vài phê bình mà kết luận cả hai tác phẩm là vô ích. Chúng đều là những tiểu thuyết tuyệt vời từ cả góc độ triết học và giải trí. Tôi khuyến khích bạn đọc và tự đưa ra quyết định. Tôi tin rằng bạn vẫn có thể thực hiện lý tưởng tối thượng của Rand về việc tự tư duy cho bản thân.
Mytour (Trạm Đọc)
Theo Scotthyoung
