Buzz
Từ năm 1990, tốc độ dịch chuyển của cực từ Bắc của Trái Đất tăng đột biến, lên đến 60 km mỗi năm từ 1990 đến 2005.
Trái Đất là một hành tinh với từ trường mạnh mẽ, bảo vệ sự sống khỏi các tia vũ trụ và gió mặt trời trong hàng tỷ năm qua.
Cực từ Bắc của Trái Đất được phát hiện vào năm 1831 tại vùng Nunavut của Canada.
Tuy nhiên, cực từ Bắc không ổn định, có mức độ di chuyển trung bình khoảng 15 km mỗi năm.
Trong những năm 1990, tốc độ trôi của cực từ Bắc tăng lên, đạt 60 km mỗi năm từ 1990 đến 2005 và đã di chuyển qua đường đổi ngày quốc tế vào năm 2017.
Tốc độ di chuyển của cực từ Bắc quá nhanh khiến các mô hình địa từ thế giới cần cập nhật để hỗ trợ các hệ thống dẫn đường như GPS.
Vậy điều gì khiến cực từ Bắc thay đổi liên tục như vậy?
Đường thay đổi ngày quốc tế là ranh giới tưởng tượng phân chia giữa UTC+14 và UTC-12, chạy dọc theo kinh tuyến 180 độ qua Bắc Cực, eo biển Bering, Thái Bình Dương và đến Nam Cực.
Một nghiên cứu từ Đại học Leeds, Anh cho thấy sự biến đổi này có thể xuất phát từ thay đổi bên trong Trái Đất. Khi lõi Trái Đất phát nhiệt ra bên ngoài, đối lưu của sắt nóng chảy trong lõi ngoài tạo ra từ trường và thay đổi cực bắc. Tại giao điểm giữa lõi và lớp phủ Trái Đất, luôn có sự 'đối đầu' giữa các dòng xoáy cuộn.
Sự không đồng đều trong mật độ lõi ngoài lỏng có thể tạo ra biến đổi trong cực từ Bắc.
Các dòng từ trường dưới Canada và Siberia được phát hiện nhờ quét sóng địa chấn, cho thấy từ trường thoát ra khỏi lõi Trái Đất và chạm đến vỏ Trái Đất.
Từ năm 1999 đến 2019, dòng từ dưới Canada kéo dài từ đông sang tây và chia thành hai dòng nhỏ hơn, có thể do thay đổi của lõi Trái Đất giai đoạn 1970 - 1999.
Sự chia tách của dòng từ trường dưới lòng đất Canada làm suy giảm sức mạnh từ trường ở khu vực này, tạo điều kiện cho dòng từ trường ở phía Siberia mạnh lên và kéo cực từ bắc về phía mình.
Dù hai dòng từ trường dưới Canada và Siberia thường ở trạng thái cân bằng, một sự thay đổi nhỏ có thể làm dịch chuyển vị trí cực từ bắc và gây khó khăn trong việc dự đoán hướng di chuyển của nó.
Trong 7000 năm qua, cực từ bắc di chuyển quanh Bắc Cực một cách không theo quy luật nào, từng đến Siberia 1300 năm trước Công nguyên và trôi dạt dưới Canada suốt 400 năm qua.
Các dòng từ trường sâu trong lòng đất ảnh hưởng đến sự dịch chuyển của cực từ bắc theo thời gian, khiến nó di chuyển qua miền bắc Canada trong 400 năm qua. Trong 7.000 năm qua, cực từ bắc dường như dịch chuyển không định hướng quanh cực Bắc địa lý và từng hướng về Siberia năm 1300 trước Công nguyên.
Dù cực từ bắc có di chuyển, sự sống trên Trái Đất sẽ không bị ảnh hưởng. Đây là hiện tượng đã diễn ra nhiều lần trong quá khứ, cho thấy những biến đổi bên trong Trái Đất.
