Niềm vui phải giữ kín

Ngay từ những dòng đầu tiên, một cảm xúc khó tả đã hiện ra trong tâm trí người đọc. Cảm giác như được tiếp cận tận cùng tâm hồn của một con người đại diện cho nhiều thế hệ, đại diện cho nhiều mối quan hệ, và thông qua câu chữ, chúng ta như được trải qua lại những đoạn đời mà tác giả đã trải qua.

Khi đọc, ta cảm nhận được rằng tác giả đã sống đến rất nhiều. Làm thế nào để sống một cuộc đời đầy đủ khi thời gian cho mỗi người là như nhau? Chắc chắn rằng tác giả đã trải qua nhiều hơn rất nhiều người khác.

Hãy kể những câu chuyện về làng, về những người thân, về gia đình và về bản thân mình như một phần nhỏ trong hàng chục năm trôi qua từ khi còn bé, khi mọi chi tiết xung quanh còn tươi mới trong trí nhớ.

Những từ ngữ ở đây như là một dòng suối phun lên từ tận đáy tâm hồn mà tác giả đã dùng để đối mặt với cuộc sống, chia sẻ số phận và chiến thắng trước những biến động của thời cuộc... Có lẽ phong cách đó đã giúp Trịnh Văn Sỹ sống một cuộc đời 'nhiều hơn' so với mọi người trong thời gian chung.

Buồn bã trước tình hình mất mát làng xóm, mất văn hóa, mất liên kết gia đình đang diễn ra, Trịnh Văn Sỹ không viết sử sách, không ghi lại tập tục của làng mình.

Ông kể từng câu chuyện như những miếng ghép gợi lên sức mạnh tinh thần, khiến người đọc cảm nhận sâu sắc giá trị của phẩm nghị lên từ cộng đồng - để từ đó làm nên nền văn hóa.

Lại hiểu thêm rằng con người luôn có mối liên hệ tâm linh với mảnh đất mình ở suốt một đoạn thời gian không ngắn không dài.

Chọn lựa nơi đất đai để xây dựng tổ ấm từ những người tiên phong cho đến thế hệ sau này... đó cũng là một phần của sự hiểu biết và trí tuệ của những cá nhân tiên phong.

Do đó, ngôi làng Đa Sĩ của ông từ thuở mới hình thành đã đặc biệt, ngay cả cái tên của làng cũng phản ánh một phần nào sức mạnh nội tại và sự sâu sắc của văn hóa ở đây.

Dù bị cuốn vào những câu chuyện hấp dẫn từ quá khứ nhưng gần gũi, người đọc vẫn không nhận ra rằng họ đã rơi nước mắt theo từng chi tiết. Tác giả dùng những câu chuyện đời thường về sinh hoạt hàng ngày của người làng để tổng hợp mọi giai đoạn trong lịch sử:

'Người mẹ vẫn phải đắn đo xem con nào được ưu tiên, con nào sau cùng. Con nào may quần, con nào may áo, con nào chỉ có dép. Con nào không có gì, làm thế nào để an ủi cho nó đồng ý chờ đến năm sau... Tôi còn nhớ một bà mẹ khác ngồi trên bậc cửa nhà.

Bà đã rơi lệ, nhìn các con tranh nhau xem, tranh nhau thử chiếc quần mới. Rồi chỉ có một đứa được mặc, được vui. Các đứa khác lặng lẽ nhìn mẹ, nhìn chiếc quần, lặng lẽ rời đi ngồi ngoài cổng...

Khi đọc đến giữa quyển sách, cuộc sống riêng của tác giả được phơi bày... Người đọc nhận ra thêm: Hai chị em mồ côi cả cha lẫn mẹ, nuôi nhau từ tuổi 10 trong thời kỳ đất nước đang chịu chiến tranh cực độ... Những trải nghiệm ấy chắc chắn đã ảnh hưởng đến cuộc sống của tác giả một cách quan trọng.

Những trải nghiệm cuộc sống đặc biệt như vậy đọng lại trong mỗi trang sách của Trịnh Văn Sỹ. Có những bài học quý giá đến bất ngờ, nhất là trong câu chuyện mang tên chính là đề sách:

Niềm vui phải giấu kín. Đó là cách đối nhân xử thế, là cách hành động tế nhị, bất ngờ và nhân ái vượt qua những quy tắc cố định, làm rung động lòng người qua nhiều thế hệ... Câu chuyện đó, mời bạn đọc tìm hiểu thêm qua cuốn sách này.