Nơi sông gặp biển

Cửa sông là điểm mà dòng sông chảy ra biển hoặc hồ lớn.

Theo Xamoilov I.B. (1952), cửa sông gồm hai loại chính: châu thổ (delta) và cửa sông hình phễu (estuary).

Pritchard (1967) định nghĩa vùng cửa sông hình phễu (estuary) là một vùng nước ven bờ nửa kín, nơi nước ngọt từ đất liền hòa lẫn với nước biển.

Hiện nay, estuary được hiểu là vùng hạ lưu ngập nước không bồi đắp trầm tích, nơi thủy triều đóng vai trò chủ đạo. Các estuary nổi tiếng gồm Xen, Jironda (Pháp), Thame, Mersey (Anh), Rein, Maas (Hà Lan), Potomac (Mỹ) v.v.

Herodotus (485 – 425 TCN) lần đầu sử dụng thuật ngữ châu thổ để mô tả hình tam giác của vùng cửa sông Nil. Châu thổ hình thành khi bồi tụ vượt xâm thực, như Mississippi, Hoàng Hà, Nil, Mê Kông v.v.

Trong địa lý và sinh thái, vùng cửa sông thường được gọi là estuarine zone, có thể bao gồm nhiều cửa sông nhánh. Ví dụ, châu thổ Mê Kông có 9 cửa sông, còn vùng cửa sông Bạch Đằng có 3 nhánh: Cửa Cấm, Nam Triệu và Lạch Huyện.

Cửa sông là nơi giao thoa giữa sông và biển, ảnh hưởng bởi thủy triều, sóng và độ mặn, đồng thời cung cấp lượng lớn chất dinh dưỡng cho cả nước và trầm tích, tạo điều kiện cho môi trường sống phong phú.

Phần lớn các cửa sông hiện nay hình thành trong kỷ Holocen, khi biển tiến vào các thung lũng ven bờ sau thời kỳ băng hà cuối cùng, cách đây khoảng 10.000-12.000 năm. Cửa sông được phân loại dựa trên đặc điểm địa mạo hoặc sự lưu thông của nước và có thể được gọi với nhiều tên khác nhau tùy theo đặc trưng của nó.

Cửa sông là một trong những hệ sinh thái đa dạng nhất, chứa khoảng 60% sinh vật toàn cầu. Tuy nhiên, nó đang bị đe dọa bởi các yếu tố như bồi lắng, phá rừng, chăn thả quá mức, đánh bắt quá độ và ô nhiễm từ cống rãnh. Lượng dinh dưỡng quá mức có thể gây ra hiện tượng thiếu oxy trong nước, giết chết cá, cùng với các chất độc như kim loại nặng, PCB, và hydrocarbon. Đê điều cũng tác động mạnh mẽ đến hệ sinh thái cửa sông.

Liên kết bên ngoài

• Phim tài liệu về vịnh Chesapeake Lưu trữ 2010-10-23 tại Wayback Machine NOAA.
• “Habitats: Estuaries - Characteristics”. www.onr.navy.mil. Bản gốc lưu trữ ngày 17 tháng 5 năm 2009. Truy cập ngày 17 tháng 11 năm 2009
• The Estuary Guide (Dựa trên nghiên cứu và phát triển tại Anh).