Núi lửa Tonga phun trào, thải ra 50 triệu tấn hơi nước có thể làm Trái Đất ấm lên

(Tổ Quốc) - Hơn tám tháng sau khi núi lửa dưới nước gần Tonga phun trào vào ngày 14/01, các nhà khoa học vẫn đang phân tích tác động của vụ nổ mạnh mẽ và phát hiện ra lượng hơi nước bốc lên có thể làm nóng cả hành tinh.

Gần đây, các nhà nghiên cứu tính toán rằng vụ phun trào của núi lửa Hunga Tonga-Hunga Tonga vào ngày 14/01/2022 đã thải ra một lượng hơi nước đáng kinh ngạc lên đến gần 50 triệu tấn vào bầu khí quyển, kèm theo một lượng tro và khí núi lửa khổng lồ.

Một nghiên cứu mới chỉ ra rằng việc phun hơi nước lớn này đã làm tăng lượng ẩm trong tầng bình lưu toàn cầu lên khoảng 5%, kích hoạt quá trình làm mát nhưng cũng làm nóng bề mặt của tầng bình lưu. Dự kiến những tác động này có thể kéo dài trong nhiều tháng tới.

Vụ phun trào của Tonga, bắt đầu vào ngày 14/01 và đạt đỉnh hai ngày sau đó, là vụ phun trào mạnh nhất từng được chứng kiến trên Trái Đất trong nhiều thập kỷ.

Theo Cơ quan Khí tượng và Đại dương Quốc gia (NOAA), vụ nổ kéo dài 260 km và đưa các cột tro bụi, hơi nước và khí bay lên không trung cao hơn 20 km.

Hoạt động phun trào của núi lửa thường làm cho hành tinh nguội dần bằng cách thải lưu huỳnh điôxít vào các tầng cao của khí quyển Trái Đất, giúp lọc ánh sáng mặt trời. Các hạt đá và tro cũng có thể tạm thời làm cho hành tinh mát mẻ hơn bằng cách tạo ra một lớp màn chắn để chắn bớt ánh sáng mặt trời.

Theo cách này, các hoạt động núi lửa phổ biến và mãnh liệt trong lịch sử của Trái Đất có thể đã đóng góp vào biến đổi khí hậu toàn cầu, gây ra sự tuyệt chủng hàng loạt của các loài sinh vật hàng triệu năm trước đây.

Các vụ phun trào gần đây cũng đã chứng minh được khả năng làm mát của chúng. Ví dụ, vào năm 1991, khi ngọn núi lửa Pinatubo ở Philippines phun trào, các dòng khí phun ra từ ngọn núi lửa mạnh mẽ này đã làm giảm nhiệt độ toàn cầu xuống khoảng 0,5 độ C trong vòng một năm.

Chính các núi lửa ở Tonga cũng từng thải ra khoảng 441.000 tấn lưu huỳnh đioxit, tương đương khoảng 2% lượng khí mà núi lửa Pinatubo phun ra trong vụ phun trào năm 1991.

Tuy nhiên, không giống như Pinatubo (nơi hầu hết các vụ phun trào núi lửa lớn thường xảy ra trên đất liền), các nhóm núi lửa ở Tonga nằm dưới mặt nước. Điều này có nghĩa là khi phun trào, chúng thường thải ra một lượng hơi nước lớn vào tầng bình lưu.

Trong vòng 24 giờ sau vụ phun trào, các cột khói từ núi lửa ở Tonga đã kéo dài hơn 28 km, đưa luồng hơi nước thẳng vào bầu khí quyển. Hơi nước trong khí quyển hấp thụ ánh sáng mặt trời và phát lại dưới dạng nhiệt. Với hàng chục triệu tấn hơi ẩm từ Tonga hiện đang tích tụ trong tầng bình lưu, bề mặt Trái Đất sẽ trở nên nóng lên.

Tuy nhiên, do hơi nước nhẹ hơn so với các khí núi lửa khác và không chịu ảnh hưởng lớn từ lực hấp dẫn, việc hạ nhiệt này sẽ kéo dài lâu hơn. Vì vậy, sự ấm lên của bề mặt Trái Đất có thể tiếp tục trong vài tháng sắp tới.

Trước đó, các nghiên cứu về vụ phun trào đã chỉ ra rằng Tonga đã phun ra một lượng hơi nước đủ để lấp đầy 58 nghìn bể bơi cỡ Olympic, và lượng ẩm khí quyển không thường này có thể làm suy yếu tầng ôzôn.

Trong nghiên cứu mới, các nhà khoa học cũng đã xác định rằng lượng hơi nước lớn này có thể thay đổi các chu trình hóa học kiểm soát ôzôn ở tầng bình lưu.

Tham khảo: ScienceAlert; ZME; SCI