'Nuôi mầm tài năng: Đừng đặt niềm tin vào lời đồn'

Khi tôi mới bắt đầu sự nghiệp nghiên cứu, một sự kiện đã thay đổi tất cả. Tôi quyết định nghiên cứu cách mọi người đối mặt với thất bại bằng cách quan sát học trò vật lộn với bài tập khó.

Bắt đầu với bài tập dễ, sau đó dần tăng độ khó. Trong quá trình này, tôi quan sát và thăm dò cách các em đối mặt với khó khăn và tìm kiếm giải pháp.

Một cậu bé tỏ ra thích thú với thách thức, trong khi một cậu bé khác tìm kiếm sự hỗ trợ thêm từ giáo viên.

Tôi tự hỏi, chúng có bí mật gì không? Tôi luôn cho rằng, khi gặp thất bại, chúng ta chỉ có hai lựa chọn: đối mặt hoặc bỏ cuộc. Nhưng chưa từng nghĩ rằng có người lại yêu thất bại.

Mỗi người đều có người hướng dẫn, những người chỉ đường trong những khoảnh khắc quan trọng của cuộc đời. Những đứa trẻ này là người hướng dẫn của tôi. Chúng biết điều gì đó mà tôi chưa biết và tôi quyết tâm phải tìm hiểu để biết - để hiểu cách biến thất bại thành một món quà.

Chúng biết điều gì không? Chúng hiểu rằng các phẩm chất của con người, như kỹ năng trí tuệ, có thể phát triển thông qua nỗ lực. Chúng đang cố gắng trở nên thông minh hơn. Thất bại không làm chúng nản lòng, chúng còn không nghĩ rằng mình đã thất bại. Chúng nghĩ rằng mình đang học hỏi.

Ngược lại, tôi nghĩ rằng những phẩm chất này được gắn kết với chúng ta từ khi sinh ra. Bạn có thể giỏi hoặc không giỏi, và nhiều thất bại chỉ chứng tỏ bạn thuộc nhóm sau. Đơn giản như vậy. Nếu bạn có thể vượt qua thất bại và tránh được nó (bằng mọi cách), bạn có thể vẫn được coi là thông minh. Sự đấu tranh, sai lầm, hoặc sự kiên nhẫn không xuất hiện ở những người xuất sắc.

Liệu phẩm chất của chúng ta có thể được nuôi dưỡng hay không, hay chúng là 'định mệnh'? Đây là một vấn đề cổ xưa. Câu hỏi mới là: Ý nghĩa của lối tư duy xem trí thông minh và tính cách có thể phát triển, so với lối tư duy coi chúng là bản chất cố định, có thể làm thay đổi cuộc đời của bạn ra sao?

'   TẠI SAO MỖI NGƯỜI KHÁC NHAU?   '

Từ khi thế giới mới hình thành, con người đã mang những suy nghĩ và hành động đa dạng, và đạt được những thành tựu khác nhau. Vì vậy, câu hỏi tự nhiên phải là: Tại sao một người lại thông minh hơn, tốt bụng hơn, và có điều gì đặc biệt khiến họ khác biệt như vậy. 

Có các chuyên gia ủng hộ cả hai quan điểm. Một số cho rằng sự khác biệt đó bắt nguồn từ các yếu tố sinh lý không thể thay đổi. Trong hàng trăm năm qua, những khác biệt này đã được nghiên cứu từ các đặc điểm về hộp sọ, kích thước và hình dạng của não, cho đến gene. 

Một số khác chỉ ra rằng sự khác biệt lớn đến từ hoàn cảnh sinh sống, kinh nghiệm, quá trình học tập, hoặc phương pháp giáo dục mới. Bạn có thể ngạc nhiên khi biết rằng một trong những người ủng hộ mạnh mẽ quan điểm này là Alfred Binet, người phát minh ra bài kiểm tra IQ. Bài kiểm tra IQ không được tạo ra để xác định trí thông minh cố định của trẻ em, mà để phát hiện những trẻ em cần hỗ trợ đặc biệt trong giáo dục. Binet tin rằng giáo dục có thể thay đổi trí thông minh cơ bản. Đây là một đoạn trích từ một trong những cuốn sách nổi tiếng của ông, Những Ý Tưởng Hiện Đại Về Trẻ Em, nơi ông tóm tắt công trình của mình khi nghiên cứu hàng trăm trẻ em có khuyết điểm học tập:

Ai nói đúng? Ngày nay, hầu hết các chuyên gia đều đồng ý rằng không có câu trả lời tuyệt đối có hoặc không. Vấn đề không phải là do tự nhiên hay nuôi dưỡng, gene hay môi trường. Từ khi còn trong bụng mẹ, sự tương tác giữa hai yếu tố luôn tồn tại. Theo Gilbert Gottlieb, một nhà khoa học thần kinh nổi tiếng, gene và môi trường không chỉ tương tác khi ta lớn, mà gene còn cần môi trường để hoạt động chính xác.

Các nhà khoa học cũng đang nhận ra rằng con người có khả năng học hỏi và phát triển não bộ suốt đời nhiều hơn chúng ta nghĩ. Mỗi người có những ưu thế gene khác nhau. Họ có thể bắt đầu với tính cách, khả năng khác nhau, nhưng rõ ràng là trải nghiệm, huấn luyện và nỗ lực cá nhân có thể làm thay đổi phần còn lại. Robert Sternberg, chuyên gia về trí thông minh, cho rằng: 'Không phải khả năng ban đầu, mà là sự rèn luyện có mục đích quyết định liệu một người có thể trở thành chuyên gia hay không.' Cũng giống như Binet, ông nhận thấy: 'Người thông minh nhất không nhất thiết phải sinh ra thông minh nhất.'

'   TẤT CẢ ĐIỀU NÀY CÓ Ý NGHĨA GÌ VỚI BẠN? HAI LOẠI TÂM TRÍ   '

Nghe các chuyên gia nói về khoa học là một chuyện. Hiểu cách áp dụng hai quan điểm này trong cuộc sống của bạn là một chuyện khác. Trong 20 năm qua, nghiên cứu của tôi cho thấy quan điểm bạn chọn có thể ảnh hưởng sâu sắc đến cách bạn sống. Nó có thể quyết định liệu bạn có thể trở thành người mà bạn mong muốn không và liệu bạn có thể đạt được những gì bạn coi trọng không. Làm thế nào một niềm tin đơn giản lại có thể thay đổi tâm lý và cuộc sống của bạn?

Khi bạn tin rằng bạn không thể thay đổi các phẩm chất của mình - tư duy cố chấp - bạn sẽ phát triển một nhu cầu không ngừng phải chứng minh bản thân. Nếu trí tuệ, tính cách, và đạo đức của bạn chỉ được xác định bởi một ngưỡng nhất định - thì tốt nhất là ngưỡng đó nên cao. Thật khó để chấp nhận việc thiếu đi những đặc tính cơ bản này trong bản thân.

Một số người đã được huấn luyện về tư duy này từ khi còn nhỏ. Thậm chí khi còn là đứa trẻ, tôi phải cố gắng thông minh, nhưng tư duy cố chấp thực sự được đánh dấu bởi cô giáo lớp 6 của tôi, bà Wilson. Khác với Alfred Binet, bà tin rằng điểm IQ sẽ phản ánh cuộc đời của bạn. Chúng tôi được sắp xếp ngồi theo thứ tự IQ trong lớp, và chỉ có những học sinh có IQ cao nhất mới được phục vụ, giặt giẻ và đưa giấy cho hiệu trưởng. Ngoài sự bất tiện hàng ngày mà bà gây ra khi phán xét học sinh, bà đang thúc đẩy một lối tư duy mà mục tiêu duy nhất của mọi học sinh trong lớp là phải chứng tỏ họ thông minh, không được phép tỏ ra ngu ngốc. Vậy thì ai còn quan tâm hoặc đam mê học hành nếu mỗi lần làm bài kiểm tra hoặc lên bảng, bạn sẽ mất hết danh dự của mình.

Tôi đã thấy rất nhiều người chỉ có một mục tiêu chứng tỏ bản thân kiểu này - trong lớp học, trong sự nghiệp và trong các mối quan hệ của họ. Mỗi tình huống đều đòi hỏi họ phải khẳng định sự thông minh, cá tính hoặc nhân cách của mình. Mỗi tình huống đều bị đánh giá: liệu họ sẽ thành công hay thất bại? Họ có trông thông minh hay ngu ngốc? Họ sẽ được chấp nhận hay bị loại? Họ cảm thấy như một kẻ chiến thắng hay thua cuộc?

Nhưng liệu xã hội của chúng ta có thực sự đánh giá cao trí tuệ, cá tính và nhân cách không? Mong muốn đạt được chúng không phải là điều quá bình thường sao? Đúng, nhưng...

Có một lối tư duy khác mà không coi những phẩm chất này là 'trời sinh voi, trời sinh cỏ', không phải lúc nào cũng cố gắng thuyết phục bản thân hoặc người khác rằng mình tài giỏi. Theo lối tư duy này, bạn đang ở những bước đầu tiên của quá trình phát triển. Tư duy cầu tiến được xây dựng trên niềm tin rằng những phẩm chất cơ bản của bạn là những thứ bạn có thể nuôi dưỡng thông qua nỗ lực. Mặc dù mỗi cá nhân có điểm khởi đầu khác nhau - từ tài năng, năng lực, sở thích, tính cách - nhưng ai cũng có thể thay đổi và phát triển qua huấn luyện và trải nghiệm.

Có phải những người với tư duy này tin rằng bất kỳ ai cũng có thể làm bất cứ điều gì, rằng ai có đam mê hoặc giáo dục đúng đắn cũng có thể trở thành Einstein hay Beethoven? Không, nhưng họ tin rằng tiềm năng thực sự của một con người vẫn còn chưa được khám phá; rằng ta không thể đoán trước được những gì một cá nhân có thể đạt được nếu họ có niềm đam mê, cố gắng và được đào tạo đúng cách.

Bạn có biết rằng Darwin và Tolstoy từng được coi là những đứa trẻ bình thường? Rằng Ben Hogan, một trong những tay gôn vĩ đại nhất mọi thời đại, khi còn nhỏ là một đứa vô cùng vụng về? Rằng nhiếp ảnh gia Cindy Sherman, người nằm trong mọi danh sách những nghệ sĩ quan trọng nhất của thế kỉ 20, đã trượt lớp học chụp ảnh đầu tiên của cô? Rằng Geraldine Page, một trong những nghệ sĩ vĩ đại nhất của ta từng được khuyên hãy từ bỏ vì bà không có tài?

Niềm tin vào việc những phẩm chất quý giá này có thể phát triển sẽ khơi dậy niềm đam mê học hỏi. Tại sao phải dành thời gian để chứng minh sự vĩ đại của bản thân khi bạn có thể tiến bộ mỗi ngày? Tại sao phải che đậy các khiếm khuyết thay vì vượt qua chúng? Tại sao phải tìm kiếm sự ủng hộ từ bạn bè hay người yêu chỉ để tăng sự tự tin, thay vì tìm kiếm những người sẵn lòng thách thức bạn? Đam mê làm vượt qua giới hạn của bản thân và quyết tâm tiến tới cuối cùng, thậm chí (và đặc biệt) khi mọi thứ không diễn ra suôn sẻ, là biểu hiện đặc trưng của tư duy cầu tiến. Đó là cách tư duy này giúp mọi người vượt qua những thử thách khó khăn nhất trong cuộc sống.

Một GÓC NHÌN TỪ HAI KIỂU TƯ DUY

Để hiểu rõ hơn về cách hoạt động của hai loại tư duy, hãy tưởng tượng, sống động nhất có thể, rằng bạn đang có một ngày rất rất tồi tệ:

Ngày hôm đó, bạn đi học một môn rất quan trọng. Giáo viên tổ chức bài kiểm tra giữa kỳ cho cả lớp. Bạn chỉ đạt được điểm 4. Bạn rất thất vọng. Buổi tối trên đường về nhà, bạn bị cảnh sát giao thông kiểm tra. Bạn cảm thấy buồn chán và gọi điện cho người bạn thân nhất của mình để tâm sự, nhưng không nhận được sự chú ý.

Bạn sẽ nghĩ gì? Bạn cảm thấy ra sao? Bạn sẽ làm gì?

Khi hỏi về tư duy bảo thủ, họ sẽ đáp: 'Tôi cảm thấy như bị bỏ rơi.' 'Tôi là một thất bại to lớn.' 'Tôi thực sự ngu ngốc.' 'Tôi là kẻ thất bại.' 'Tôi không có giá trị - mọi người đều giỏi hơn tôi.' 'Tôi là kẻ thua cuộc.' Tóm lại, họ xem những điều vừa xảy ra như thước đo trực tiếp về khả năng và giá trị của mình.

Đây là suy nghĩ của họ về cuộc sống: 'Cuộc đời tôi thật đáng thương.' 'Tôi sống như chết.' 'Có ai đó trên trời không ưa tôi.' 'Thế giới này ruồng bỏ tôi.' 'Ai đó muốn phá hủy cuộc sống của tôi.' 'Không ai yêu tôi cả, mọi người đều căm ghét tôi.' 'Cuộc sống thật bất công và mọi nỗ lực của tôi đều thất bại.' 'Đời thật u ám. Tôi thật ngu. Chẳng có điều tốt đẹp nào sẽ đến với tôi.' 'Tôi là người bất hạnh nhất hành tinh này.'

Xin lỗi về sự gián đoạn, nhưng có phải bầu trời đang sụp xuống hay chỉ là vấn đề về điểm số, việc bị Pikachu bắt, hoặc một cuộc gọi điện thoại ngớ ngẩn?

Có phải họ chỉ thiếu tự tin? Hoặc luôn tiêu cực? Không, khi không gặp thất bại, họ cảm thấy lạc quan và yêu cuộc sống - và tỏa sáng, thu hút - giống như những người có tư duy cầu tiến.

Vậy họ sẽ đối mặt với vấn đề ra sao? 'Tớ sẽ chẳng buồn bỏ thời gian và công sức để hoàn thành tốt thứ gì nữa.' 'Đếch làm gì sất.' 'Ở nhà ngủ.' 'Đi uống rượu.' 'Ăn.' 'Quát bất cứ đứa nào nếu tớ có cơ hội.' 'Ăn kẹo sô cô la.' 'Nghe nhạc và bĩu môi.' 'Chui vào tủ quần áo của tớ và ngồi đó.' 'Đánh nhau với đứa nào đấy.' 'Khóc.' 'Đập thứ gì đó.' 'Còn gì để tớ giải sầu nữa không?'

Bạn biết đấy, khi tôi viết tình huống này, tôi cố tình để điểm 4, chứ không phải 2.  Đây là bài giữa kì chứ không phải bài cuối kì. Bị công an bắt, chứ đâu phải gặp tai nạn giao thông. Đứa bạn thân chỉ không chú tâm, chứ đâu phải chối bỏ bạn. Không phải tận thế đang đến. Vậy mà từ những nguyên liệu này, tâm trí bảo thủ đã tạo ra cảm giác thất bại hoàn toàn và tê liệt

Khi tôi đưa tình huống tương tự này cho những người có tư duy cầu tiến, đây là những gì họ nói. Họ nghĩ rằng:

'Tớ cần cố gắng hơn trong lớp, cẩn thận hơn khi đi xe, và hỏi xem liệu bạn mình cũng đang có một ngày tồi tệ.'

'Điểm 4 có nghĩa là tớ phải chăm chỉ học bài hơn, nhưng tớ còn cả nửa kì còn lại để gỡ điểm.'

Có rất nhiều câu nói kiểu này, nhưng tôi nghĩ là bạn hiểu vấn đề rồi. Giờ, họ sẽ đối mặt với thử thách ra sao? Đáp án là đối mặt trực tiếp.

'Tớ bắt đầu nghĩ về việc học hành chăm chỉ hơn (hoặc học theo phong cách khác) cho bài kiểm tra tiếp theo trong lớp, đằng nào cũng mất tiền công an rồi, và tớ sẽ giải quyết chuyện với người bạn thân nhất của mình trong lần gặp mặt tới.'

'Ôn bài chăm chỉ cho bài kiểm tra tiếp theo, nói chuyện với giáo viên, cẩn thận khi lái xe và tìm hiểu xem bạn mình có vấn đề gì.'

Dù bạn có tư duy bảo tiến hay bảo thủ thì bạn vẫn sẽ bức bối thôi. Đời này ai không buồn chứ? Những chuyện như bị điểm xấu hay bị người bạn thân hay người yêu bỏ rơi - chúng chẳng có gì vui vẻ cả. Tuy nhiên những người có tư duy cầu tiến không tự chụp mũ mình và buông tay. Kể cả khi họ đang sầu đời, họ sẵn sàng chấp nhận rủi ro, đối mặt với những thách thức và tiếp tục cố gắng.

'   VẬY, CÓ GÌ MỚI KHÔNG?   '

Đây có phải một ý tưởng chưa từng có không? Người đời đã nói nhan nhản về tầm quan trọng của rủi ro và sức mạnh của sự kiên trì, như là 'Liều thì ăn nhiều' và 'Nếu ban đầu bạn không thành công, hãy thử lại, thử tiếp' hay 'Rome không được xây trong một ngày.' Điều ngạc nhiên là những người có tư duy bảo thủ sẽ không đồng ý. Đối với họ, 'Trèo cao thì ngã đau.' 'Nếu ban đầu bạn không thành công, có thể bạn không có khả năng đó.' 'Nếu Rome không được xây trong một ngày, có lẽ đừng xây nữa.' Hay nói cách khác, rủi ro và nỗ lực là hai thứ có thể bộc lộ sự bất tài của bạn và chỉ ra rằng bạn không đủ khả năng để làm việc này. Trên thực tế, thật ngạc nhiên khi thấy mức độ những người có tư duy bảo thủ không tin vào sự nỗ lực.

Điểm mới nữa là quan điểm của mọi người về rủi ro và nỗ lực nảy sinh từ chính lối tư duy của họ. Không đơn giản chỉ là một số người ngẫu nhiên nhận ra giá trị của việc thách thức bản thân và sự quan trọng của tính kiên trì. Nghiên cứu của chúng tôi đã cho thấy rằng lối suy nghĩ này bắt nguồn trực tiếp từ tư duy cầu tiến. Khi chúng tôi dạy mọi người cách tư duy cầu tiến, tập trung vào sự phát triển, góc nhìn của họ về sự thất bại và cố gắng cũng thay đổi theo. Tương tự, vấn đề không phải là ngẫu nhiên một số người lại ghét thử thách và cố gắng. Khi ta (trong một khoảng thời gian) đặt mọi người vào lối tư duy bảo thủ, tập trung vào những phẩm chất cố định, họ nhanh chóng sợ hãi chướng ngại và đánh giá thấp nỗ lực.

Ta thường gặp những cuốn sách với tựa đề kiểu Mười bí mật của những người thành công nhất thế giới chiếm hết các giá sách, và những cuốn này có thể đưa ra một vài lời khuyên hữu ích. Nhưng chúng thường là một danh sách những bài học rời rạc, như 'Hãy liều lĩnh hơn!' hay 'Hãy tin vào bản thân mình!' Mặc dù đọc xong bạn có thể ngưỡng mộ những vĩ nhân này, bạn không bao giờ thấy rõ các bài học kết nối với nhau như thế nào hoặc các bước để mình đạt được thành tích tương tự. Vì vậy, bạn có thể đầy nhiệt huyết trong vài ngày, nhưng về căn bản thì bí mật thành công của họ vẫn được giữ kín.

Nhưng nếu bạn bắt đầu hiểu tư duy bảo thủ và cấu tiến, bạn sẽ hiểu chính xác tính logic của chúng - làm sao một niềm tin rằng những phẩm chất của bạn được trời cho dẫn tới một loạt những suy nghĩ và hành động kiểu này, và làm sao một niềm tin rằng những phẩm chất của bạn có thể được phát triển lại có dẫn tới một loạt những suy nghĩ và hành động hoàn toàn khác. Đó là thứ mà các nhà tâm lý học như chúng tôi gọ là trải nghiệm Aha!. Tôi không chỉ chứng kiến cảnh này khi dạy mọi người về lối tư duy mới, mà tôi đã nhận được rất nhiều các bức thư từ những độc giả đã học công trình của tôi...

'   TỰ KHAI SÁNG: AI CÓ QUAN ĐIỂM CHÍNH XÁC VỀ TÀI NĂNG VÀ GIỚI HẠN CỦA HỌ.   '

Có thể, những người có tư duy cầu tiến không nghĩ mình là Einstein hay Beethoven, nhưng chẳng phải họ có khả năng tâng bốc bản thân qua và cố gắng làm những điều bất khả thi? Trên thực tế, các nghiên cứu cho thấy con người đánh giá năng lực của mình cực kì tệ. Gần đây, chúng tôi có làm thí nghiệm để xem ai dễ chuẩn đoán sai hơn? Đúng là mọi người đều đoán sai, nhưng chính những người có tư duy bảo thủ lại là nhóm chiếm phần sai nhiều nhất. Những người có tư duy cầu tiến, ngạc nhiên thay, lại đoán vô cùng chuẩn xác.

Khi nghĩ sâu hơn về hiện tượng này, bạn sẽ thấy nó hợp lý. Nếu, giống như những người có tư duy cầu tiến, bạn tin rằng mình có thể phát triển bản thân, thì bạn sẽ cởi mớ trước các thông tin chính xác xác định năng lực hiện tại của mình. Hơn nữa, nếu bạn muốn học để giỏi hơn, bạn lại càng cần sự phản ánh chính xác để có thể học hiệu quả. Tuy nhiên, nếu có tin tốt hay xấu về những phẩm chất quý giá của bạn - như với những người có tư duy bảo thủ - chắc chắc thông tin đó sẽ bị biến đổi. Một số kết quả sẽ bị phóng đại, một số thì được biện hộ, và bạn sẽ chẳng bao giờ biết được mình là ai.

Howard Gardner, trong cuốn sách Những trí tuệ siêu phàm (Extraordinary Minds), kết luận rằng những kẻ xuất chúng có 'tài năng đặc biệt khi xác định điểm mạnh và điểm yếu cảu mình.' Thú vị là những người có tư duy cầu tiến dường như cũng có năng lực này.

'   Phát Triển Tư Duy Của Bạn   '

Bạn có kiểu tư duy nào? Hãy trả lời những câu hỏi sau về trí thông minh. Đọc mỗi câu sau và quyết định liệu bạn đồng ý hay phản đối chúng.

1. Trí thông minh của bạn là đặc điểm cơ bản mà bạn không thể thay đổi đáng kể.
2. Bạn có thể học những thứ mới, nhưng bạn thực sự không thể thay đổi mức độ trí thông minh của bạn.
3. Bất kể bạn thông minh tới đâu, bạn có thể luôn luôn thay đổi chút ít.
4. Bạn có thể luôn luôn thay đổi phần lớn trí tuệ của mình.

Câu hỏi 1 và 2 là những câu hỏi tư duy bảo thủ. Câu hỏi 3 và 4 phản ánh tư duy cầu tiến. Lối tư duy nào bạn đồng ý hơn? Bạn có thể là ở nửa bên này, nửa bên kia, nhưng đa số mọi người đều chỉ theo một bên.

Bạn cũng có lòng tin với những khả năng khác của mình. Bạn có thể thay “thông minh” bằng “tài năng nghệ thuật”, “năng khiếu thể thao”, hoặc “năng lực kinh doanh”. Thử mà xem.

Không chỉ những khả năng mà cả những phẩm chất của bạn cũng vậy. Hãy xem những nhận định về nhân phẩm và tính cách sau và cân nhắc xem bạn đồng ý hay không đồng ý với câu nào nhất.

1. Bạn thuộc một kiểu người nhất định, và khó có gì có thể thay đổi tính cách của bạn.
2. Cho dù bạn thuộc kiểu người nào, bạn luôn luôn có thể thay đổi bản thân hoàn toàn.
3. Bạn có thể hành động thế này thế khác, nhưng bản chất của bạn không dễ dàng thay đổi.
4. Bạn có thể thay đổi luôn luôn những đặc tính cơ bản giúp phân định bạn thuộc kiểu người nào.

Câu hỏi 1 và 3 là câu hỏi tư duy bảo thủ. Câu hỏi 2 và 4 phản ánh tư duy cầu tiến. Bạn đồng ý với lối tư duy nào hơn?

Liệu nó có khác với trí thông minh? Có thể. Trí thông minh của bạn sẽ vào cuộc trong những trường hợp liên quan đến khả năng tâm thần.

Tư duy thiên về tính cách sẽ được sử dụng trong những trường hợp cần phẩm chất cá nhân – ví dụ, để xem bạn độc lập, dễ hợp tác, biết quan tâm hoặc có năng lực xã hội khác như thế nào. Tư duy bảo thủ khiến bạn quan tâm mình được đánh giá như thế nào, tư duy cầu tiến khiến bạn quan tâm đến phát triển bản thân.

Sau đây là vài cách khác để nhận định về hai kiểu tư duy

• Nghĩ về ai đó bạn biết lúc nào cũng suy nghĩ bảo thủ. Nghĩ về cách họ lúc nào cũng cố gắng chứng minh bản thân, rằng họ siêu nhạy cảm khi làm sai, mắc lỗi. Bạn đã từng băn khoăn tại sao họ lại như vậy? (Hay bạn lại như vậy?) Giờ thì bạn có thể hiểu lí do.
• Nghĩ về người có tư tưởng tiến bộ - người hiểu rằng những phẩm chất quan trọng có thể được nuôi dưỡng. Hãy nghĩ về cách họ đối mặt với khó khăn. Nghĩ về những việc họ làm để khiến mình tốt hơn. Có điều gì bạn muốn thay đổi hay cách nào giúp bạn phát triển bản thân?
• Vâng, giờ hãy tưởng tượng bạn quyết tâm muốn học một ngoại ngữ mới, bạn đăng kí một lớp học. Bạn tham gia vài buổi trong khóa học, giảng viên gọi bạn lên trước lớp và bắt đầu hỏi bạn hết câu này đến câu khác.

Hãy thử áp dụng tư duy cầu tiến. Bạn đang được thử thách về năng lực. Cảm nhận ánh mắt của mọi người dành cho bạn. Hãy nhìn thấy nét mặt của giảng viên đánh giá bạn. Cảm nhận áp lực và khám phá sự tự tin bên trong bạn. Bạn còn suy nghĩ và cảm nhận gì khác không?

Giờ hãy áp dụng tư duy bảo thủ. Bạn không phải là tay mơ – bạn ở đây vì một lý do. Bạn ở đây để học. Giảng viên đang hỗ trợ bạn để học tốt hơn. Hãy nhận ra áp lực biến mất và thư giãn tâm trí.

Thông điệp quan trọng là: Bạn có khả năng thay đổi cách suy nghĩ của mình.

 Mytour (Đọc Sách)