Ô Cầu Dền Hà Nội - Ký ức của một lối ra vào thăng trầm

Ô Cầu Dền (còn được gọi là Yên Ninh) từng là một trong những lối vào quan trọng của kinh thành Thăng Long thời xưa. Dù đã mất trong cuộc chiến tranh, nhưng những dấu vết và câu chuyện lịch sử xung quanh nơi này vẫn được truyền kỳ lại cho thế hệ sau.

Trong hành trình du lịch Hà Nội để tìm hiểu về các cửa ô, bạn sẽ thấy nhiều điểm nổi tiếng đã không còn tồn tại, mặc dù chúng đã trở thành một phần của văn hóa và lịch sử thủ đô. Ô Cầu Dền là một ví dụ. Dù đã biến mất trong chiến tranh, nhưng những câu chuyện về cửa ngõ đặc biệt này vẫn được lưu truyền qua thời gian.

1. Vị trí Ô Cầu Dền ở đâu?

Cửa Ô Cầu Dền thời xưa nằm tại ngã tư quan trọng gắn với bốn con đường: Đại Cồ Việt, Bạch Mai, Trần Khát Chân và phố Huế. Nếu bạn xuất phát từ Trung tâm Thương mại Tràng Tiền Plaza, cách Hồ Gươm, hãy bước dọc theo phố Hàng Bài khoảng 620m, sau đó tiếp tục trên phố Huế khoảng 1.200m là bạn sẽ tới nơi này.

2. Sử sách về Ô Cầu Dền Hà Nội

Hà Nội từng có 5 cửa ô nổi tiếng, thường được ca tụng trong văn thơ và ca khúc về Thủ đô, bao gồm: Ô Cầu Dền, Ô Quan Chưởng, Ô Cầu Giấy, Ô Chợ Dừa và Ô Đống Mác. Tuy nhiên, số lượng này được xem như tượng trưng. Trong thực tế, số lượng cửa ô tại Hà Nội thay đổi theo thời kỳ lịch sử.

Cuốn sách “Bắc thành dư địa chí” (soạn thảo vào đầu thế kỷ 19) ghi chép rằng Thủ đô Hà Nội từng có 21 cửa ô, nhưng không đưa ra danh sách đầy đủ các tên. Các nhà sử học cho biết rằng vào thời Lê, Hà Nội có 16 cửa ô (trong đó có 8 cửa ô kép), thời Nguyễn giảm còn 15, và sau đó dần dần giảm xuống còn 12 cửa.

Trong giai đoạn giải phóng Thủ đô, đường tiến quân của nhân dân ta chia thành hai hướng, đó là Ô Cầu Giấy và Ô Cầu Dền. Điều này cho thấy rằng trong mọi giai đoạn lịch sử của đất nước, Ô Cầu Dền luôn là một trong những địa điểm quan trọng và đặc biệt đối với Thủ đô.

Về mặt lịch sử, theo Đại Việt sử lược (quyển II & III, NXB Sử Học - Hà Nội - 1960), địa danh Ô Cầu Dền tại Thăng Long đã xuất hiện trong sách lịch sử từ thời kỳ Lý, khoảng thế kỷ XI - XII. Trước đó, tên gọi này đã có ở cố đô Hoa Lư (Ninh Bình), trên tấm bia cổ và cầu đá qua sông Hoàng Long. Cùng lúc, Ô Cầu Dền còn là tên của một cửa ngõ của cố đô Hoa Lư. Liên quan đến tên gọi, giáo sư Sử học Trần Quốc Vượng cho rằng địa điểm này, cùng với nhiều cửa ô khác tại Hà Nội, được đặt theo tên vùng cố đô cổ kính sau khi di chuyển lên kinh thành mới.

Ô Cầu Dền còn kết nối với câu chuyện về một học trò mồ côi sống tại làng Kim Liên, thời nhà Mạc. Do hoàn cảnh nghèo khó, cậu bé phải đi dạy học để kiếm miếng cơm qua ngày. Trong thời gian khó khăn đó, nhờ những lá dền, cậu đã giúp nhiều người vượt qua giai đoạn khó khăn. Vì thế nơi cậu sống sau này được gọi là Cầu Dền.

Theo lời kể của các người lớn, từ xa xưa đến những năm 1945 - 1954, vị trí Ô Cầu Dền ngày nay có dòng sông chảy qua. Hai bên bờ sông là những cánh đồng màu mỡ với nhiều mảng đất trồng rau màu xanh quanh năm, và loại cây chính là rau dền phát triển nhiều nhất. Do đó, con cầu qua sông và khu vực xung quanh được gọi là Cầu Dền.

Theo tài liệu và bản đồ cổ, các nhà sử học cũng nhận thấy Ô Cầu Dền đã tồn tại từ lâu đời (ít nhất từ thế kỷ thứ XVIII). Thời nhà Nguyễn, nơi này là một trong cửa ô quan trọng nhất trên đường Cái Quan, kết nối Thăng Long với các trấn và tỉnh phía Nam.

Hình ảnh của Ô Cầu Dền vào cuối thế kỷ XVIII bao gồm ba đống đất thấp, tiếp theo là một dãy tường nhỏ có hành lang trên đỉnh. Bên dưới cầu ô có một hàng rào tre dày đặc và hào sâu, trong hào cắm những thanh chông sắc nhọn và cực kỳ chắc chắn. Cầu ô có ba tầng vọng canh, và luôn có lính gác cầm đao kiểm tra chặt chẽ mọi người vào ra (Theo mô tả của Lê Hữu Trác khi đi qua Ô Cầu Dền vào năm 1782).

Vào cuối thế kỷ XIX và đầu thế kỷ XX, trong khi ô Quan Chưởng vẫn giữ vẻ nghiêm trang, Ô Cầu Dền cùng nhiều cửa ô khác đã bị người Pháp gỡ bỏ. Từ đó, nơi này trở thành điểm họp chợ sầm uất, náo nhiệt suốt năm.

Gần đó, bạn có thể thăm thủy cung Times City Vinpearl Aquarium - nơi sinh sống của hơn 30.000 sinh vật biển từ khắp nơi trên thế giới. Bên cạnh việc khám phá thế giới dưới đáy biển, du khách còn được tham gia vào các hoạt động độc đáo như làm quen với bò sát, xem chim cánh cụt ăn và chụp những bức hình độc đáo trong buổi biểu diễn nàng tiên cá.

>>> Đừng quên đặt vé vui chơi tại VinKE & Vinpearl Aquarium tại đây để tận hưởng ưu đãi hấp dẫn nhất!

4. Món ngon không nên bỏ lỡ gần Ô Cầu Dền

Khám phá ẩm thực xung quanh khu vực Ô Cầu Dền, Thanh Nhàn, Hai Bà Trưng, Hà Nội là trải nghiệm không thể thiếu cho du khách. Dưới đây là một số món ngon đặc trưng bạn nên thử:

Phở Hà Nội - món ngon nổi tiếng trên toàn thế giới. Bạn có thể thưởng thức tại nhiều địa điểm như: 13 Lò Đúc, số 8 Hàng Trống, hay 75 Đại Cồ Việt… Bún đậu mắm tôm Hà Nội: quanh Ô Cầu Dền có nhiều quán ngon mà người dân sành ăn Hà Nội thường ghé qua, như 42 Đoàn Trần Nghiệp, số 29/ ngõ 31 Hàng Khay, số 49 ngõ Phất Lộc Hàng Bài. Bún chả - món ăn hấp dẫn, luôn nằm trong danh sách các món ăn đường phố phải thử khi đến Hà Nội. Một số quán ngon nổi tiếng bao gồm: số 34 Hàng Than và 24 Lê Văn Hưu.

Với vị trí trung tâm ngay tại Ô Cầu Dền, bạn có cơ hội thưởng thức nhiều món ngon nổi tiếng như chả cá, bún riêu, bún thang, bánh giò, cà phê trứng, và kem Tràng Tiền…

Dù không còn là chiến lũy và không còn đóng vai trò quan trọng trong chiến sự, Ô Cầu Dền ngày nay vẫn đóng vai trò quan trọng trong mạng lưới giao thông của thủ đô. Các tuyến đường hiện đại tấp nập qua lại, biến nơi đây thành một trung tâm sầm uất. Mặc dù đã từng trải qua những biến động trong thời chiến, nhưng Ô Cầu Dền vẫn luôn là một địa danh đặc biệt, kết nối với lịch sử và nhân dân Hà Nội.

>>> Hãy đặt vé vui chơi cho VinKE & Vinpearl Aquarium giá ưu đãi ngay hôm nay để có những kỷ niệm đáng nhớ tại Hà Nội cùng gia đình!!!