Buzz
Tôi nhận ra “Tôi biết tại sao chim trong lồng vẫn hót” lúc mới 15 tuổi. Đó thực sự là một bước tiến. Từ khi còn học lớp ba, tôi đã đọc rất nhiều, nhưng cho đến lúc đó tôi mới tìm thấy một câu chuyện đáng chú ý như vậy. Đó thật sự là một điều kỳ diệu. Làm thế nào tác giả Maya Angelou có thể trải qua những trải nghiệm tương tự như tôi, những cảm xúc, mong muốn và nhận thức, giống như một đứa con gái da đen, nghèo khó ở Mississippi?
Tôi đã ngạc nhiên từ những trang đầu tiên:
“Người ta nhìn tôi làm gì?”
Tôi không đến để ở...
Tôi chỉ đến để nhắc nhở
Hôm nay là ngày Phục sinh.”
Tôi chính là cô bé ấy, cô bé đã thuộc lòng những đoạn thơ về Phục sinh - và cả những đoạn thơ mừng Chúa giáng thế nữa. Tôi chính là cô bé mê đọc sách. Tôi chính là cô bé được người bà ở miền Nam chăm sóc. Tôi chính là cô bé đã trải qua cảm giác bị tấn công tình dục lúc chín tuổi, giấu kín điều đó trong lòng. Tôi hiểu tại sao Maya Angelou đã giữ im lặng suốt nhiều năm.
Tôi đã thấm đẫm từng từ bà viết ra.
Mỗi trang sách đều tiết lộ những suy nghĩ và cảm xúc sâu kín mà tôi chưa bao giờ nói thành lời. Tôi tin rằng, bà ấy hiểu tâm trạng của tôi, hiểu tâm hồn của tôi. “Tôi biết tại sao chim trong lồng vẫn hót” đã trở thành điều trấn an tâm hồn của tôi. Lúc mới 15 tuổi, tôi đã cố gắng thuyết phục tất cả mọi người tôi biết đọc cuốn sách. Và bây giờ, Maya Angelou đã trở thành tác giả yêu thích của tôi, là người mà tôi luôn ngưỡng mộ từ xa.
Tôi biết rằng đó là Ý Chúa khi hơn 10 năm sau, với tư cách là một phóng viên trẻ ở Baltimore, tôi có cơ hội phỏng vấn Maya Angelou sau một buổi giảng của bà tại một trường đại học địa phương. “Cháu hứa,” tôi nài nỉ, “sẽ không lấn hơn năm phút đâu nếu bác cho cháu nói chuyện với bác.” Giữ chặt lời hứa của mình, khi buổi phỏng vấn được 4 phút 58 giây, vào phút thứ 4:59 tôi quay sang người quay phim: “Kết thúc.” Lúc đó, Maya Angelou quay đầu, nghiêng mặt về phía tôi, bà nháy mắt, mỉm cười với tôi và hỏi: “Cháu là ai, bé gái?”
Đầu tiên chúng tôi trở thành bạn, sau đó trở nên thân thiết như chị em gái. Cuối cùng, khi bà nói rằng tôi là con gái của bà, tôi biết mình đã tìm thấy nơi thuộc về của mình. Tôi thích nhất những khoảnh khắc ngồi bên chân bà, dựa vào lòng bà và cười vui vẻ hoặc bên bàn bếp nhà bà trên Đường Thung lũng, Winston-Salem, Bắc Carolina, lắng nghe bà đọc thơ, những bài thơ từ thời thơ ấu của tôi – Paul Laurence Dunbar, “Em bé da nâu mắt lấp lánh”. Đắm chìm trong tất cả những điều bà biết, mọi thứ bà dạy – lòng biết ơn, tình yêu, tất cả – trái tim tôi tràn ngập khi được ở cùng bà.
Khá ít khi tôi quên ghi chép mỗi khi được nói chuyện qua điện thoại với bà. Mọi lúc bà đều dạy bảo tôi. “Khi bạn học được điều gì, hãy dạy lại cho người khác,” bà thường nói với tôi như vậy. “Khi nhận, hãy cho.” Tôi là một học trò chăm chỉ, học bài nào là hiểu bài ấy, cho đến cuối cùng, trong buổi trò chuyện cuối cùng, vào Chủ nhật trước khi bà qua đời. “Ta là một con người,” bà thường nói, “bởi thế không có gì thuộc về con người mà xa lạ với ta.”
Maya Angelou đã sống theo những điều bà viết. Bà hiểu rằng việc nói ra sự thật sẽ giúp kết nối bà với những sự thật vĩ đại hơn của loài người – về khát vọng, về cảm thức lạc loài, về tiếng lòng an yên, về niềm hy vọng, về điều kỳ diệu, định kiến, bí mật và cuối cùng, về hành trình tự khám phá bản thân: nhận ra mình thực sự là ai, nhận ra tự do mà tình yêu đem lại. Và mỗi sự thật ngàn đời ấy đều dần hiển hiện ra trong cuốn tự truyện đầu tiên về cuộc đời bà.
Tôi rất vui mừng (và tôi biết bà cũng vậy) là một thế hệ mới của độc giả sẽ biết đến câu chuyện của Maya Angelou và được trang bị sức mạnh để nhận ra câu chuyện của mình.
Nếu đây là lần đầu tiên bạn đọc cuốn sách này (như tôi đã từng nhiều năm về trước) hoặc nếu bạn đang thăm viếng một người bạn cũ (như cảm giác của tôi hiện tại, khi đọc lại những trang xưa), thì bạn sẽ nhận ra rằng lúc đó, dù còn là một cây bút trẻ, Maya đã truyền đi một chủ đề chung cho cả cuốn sách, một chủ đề đã trở thành tiếng gọi thiết tha, một lời kinh cầu cộng hưởng trong mọi bài phát biểu, mọi bài thơ, trước và trong suốt cuộc đời bà.
Bà đã nêu cao những lời trang trọng, tự hào và bền bỉ: “Chúng ta giống nhau nhiều hơn là khác!”
Sự thật đó là lý do tại sao chúng ta có thể đồng cảm, có thể xúc động khi nghe tiếng hót của chú chim trong lồng.
Oprah Winfrey
