Thông tin tư vấn từ ThS.BS.Huỳnh Bảo Toàn - Bác sĩ Nhi Sơ sinh, Bệnh viện ĐKQT Mytour Nha Trang.

Mỗi em bé mới sinh đều có sự phát triển riêng biệt. Thông thường, bé thường tăng cân khi được bú sữa mẹ. Tuy nhiên, trường hợp bé không tăng cân khi bú mẹ có thể làm bậc phụ huynh lo lắng. Dưới đây là một số lời khuyên từ bác sĩ dành cho bạn.

Mỗi bé khi mới sinh ra đều phát triển theo tốc độ riêng. Bé có thể tăng cân nhanh hoặc ít hơn so với một số trường hợp khác. Điều quan trọng là phân biệt bé tăng cân chậm mà vẫn là tự nhiên hay có vấn đề sức khỏe. Dưới đây là một số điểm để bạn nhận biết:

• Bé tăng cân ít nhất 30 gram mỗi ngày trong 3 tháng đầu tiên.
• Từ 3 - 6 tháng, bé nên tăng khoảng 20 gram mỗi ngày.
• Trong 2 tuần đầu sau khi sinh, bé có thể giảm cân nhưng sẽ lấy lại sau và tăng đều khi bú mẹ.

Ngược lại, nếu bé không tăng cân hoặc tăng rất ít trong thời gian dài, đặc biệt là sau 7 - 14 ngày sau khi sinh mà không hồi phục cân nặng, đó có thể là dấu hiệu cần chú ý. Ngoài ra, bé còn có thể có sự sụt giảm đáng kể về tốc độ tăng trưởng nói chung.

Đáp án là có.

Nếu tình trạng cân nặng của bé không được kiểm soát, việc tăng cân kém ở trẻ sơ sinh có thể dẫn đến những vấn đề nguy hiểm như:

• Rối loạn tim mạch.
• Các vấn đề về tăng trưởng như còi xương, suy dinh dưỡng...
• Hệ thống miễn dịch suy giảm.
• Cơ bị yếu, xương yếu.
• Thiếu năng lượng,...

3.1. Thiếu hụt Lactose

Lactose là loại đường chính có mặt trong tất cả các loại sữa (sữa mẹ, sữa công thức, sữa động vật). Đây cũng là nguồn Carbohydrate quan trọng cho trẻ sơ sinh.

Tuy nhiên, do di truyền hoặc do đường ruột nhạy cảm, một số trẻ không thể tiêu hóa được Lactose, dẫn đến tình trạng trẻ không tăng cân khi bú mẹ.

Các dấu hiệu cho thấy bé thiếu hụt Lactose có thể bao gồm:

• Phân lỏng, màu xanh hoặc vàng.
• Bé đầy hơi, nôn mửa và tiêu chảy sau mỗi lần bú mẹ.

Tình trạng thiếu hụt Lactose khá hiếm gặp ở trẻ sơ sinh.

3.2. Sai lầm khi cho bé bú

Đây là nguyên nhân phổ biến khiến trẻ không tăng cân khi bú mẹ. Việc cho bú không đúng cách thường dẫn đến vấn đề: bé không bú đủ lượng sữa để tăng cân (xem thêm về cách bú đúng tại đây). Nguyên nhân có thể đến từ nhiều khía cạnh khác nhau, bao gồm:

• Mẹ không tạo ra đủ sữa cho bé.
• Bé không thể hút được sữa.
• Số lần bú mỗi ngày quá ít,...

3.3. Sinh non

Đây cũng là nguyên nhân phổ biến ở trẻ có dấu hiệu tăng cân kém. Cơ thể của những trẻ sinh non thường tiêu thụ nhiều calo hơn bình thường để thực hiện các hoạt động cơ bản, chẳng hạn như thở đúng cách.

Trẻ sinh non đòi hỏi sự chú ý nhiều hơn về nhu cầu dinh dưỡng cũng như phương pháp điều trị phù hợp để duy trì sức khỏe lâu dài.

Việc xác định liệu bé đang tăng cân theo cách bình thường hay có vấn đề gì khác trong cơ thể sẽ rất khó khăn. Vì vậy, khi phát hiện bé có dấu hiệu không tăng cân khi bú mẹ, đặc biệt là trong 3 tháng đầu tiên, hãy đưa bé đến thăm bác sĩ.

Bác sĩ có thể sử dụng nhiều phương pháp để chẩn đoán vấn đề tăng cân chậm của bé.

4.1. Cân nặng bé ở phần dưới của biểu đồ tăng trưởng

Biểu đồ của WHO hiển thị % tăng cân của trẻ sơ sinh. Nếu bé tăng cân dưới 3%, đó là dấu hiệu của tăng cân chậm.

4.2. Xét nghiệm máu

Nếu có nghi ngờ dựa trên các triệu chứng của bé, bác sĩ có thể yêu cầu xét nghiệm máu để xác định tình trạng cụ thể của bé và đưa ra phương án điều trị thích hợp.

4.3. Tiền sử gia đình

Các tình trạng di truyền có thể được phát hiện thông qua sự điều tra về tiền sử gia đình. Vì vậy, bạn cần cung cấp thông tin đầy đủ và trung thực khi được hỏi.

Hỗ trợ bé tăng cân cần diễn ra từ từ và kiên nhẫn. Một số điều sau đây có thể giúp bạn hỗ trợ bé tăng cân một cách hiệu quả:

• Sử dụng tấm bảo vệ núm vú nhỏ để thức ăn và sữa mẹ vào miệng bé dễ dàng hơn.
• Trong thời kỳ ăn dặm, sử dụng ống nhỏ giọt hoặc chai đựng để giảm thức ăn rơi ra ngoài;
• Cho bé sử dụng thuốc theo sự hướng dẫn của bác sĩ tiêu hóa.
• Đều đặn theo dõi sự tăng cân của bé.
• Mang bé đến thăm bác sĩ nhi khoa ngay từ khi có dấu hiệu bé không tăng cân để nhận tư vấn chính xác về tình trạng bé, nguyên nhân bé không tăng cân và cách chăm sóc - chế độ dinh dưỡng thích hợp nhất.

Nếu tình trạng kéo dài và không cải thiện, cha mẹ có thể bổ sung lysine, các khoáng chất như kẽm, crom, selen, vitamin nhóm B để đáp ứng đầy đủ nhu cầu dinh dưỡng cho bé. Đồng thời, các vitamin này còn giúp tiêu hóa, tăng cường khả năng hấp thụ dưỡng chất, cải thiện tình trạng biếng ăn và giúp bé ăn ngon miệng. Bạn cũng có thể bổ sung chất qua thức ăn và thực phẩm chức năng có nguồn gốc tự nhiên để bé dễ hấp thụ. Quan trọng nhất là việc cải thiện triệu chứng của bé cần diễn ra theo thời gian dài, tránh việc sử dụng nhiều loại thực phẩm chức năng cùng lúc hoặc thay đổi thường xuyên, có thể ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa của bé.