Chia sẻ của Chuyên gia Nhi khoa, Bác sĩ Ngô Thị Oanh - Chuyên viên hàng đầu tại Bệnh viện Quốc tế Mytour Hạ Long. Với hơn 10 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực Nhi khoa, Bác sĩ Oanh là người có khả năng khám, chẩn đoán và điều trị hiệu quả các vấn đề về hô hấp, tiêu hóa, tiết niệu và dinh dưỡng ở trẻ em.

Giấc ngủ đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển vững chắc của hệ thần kinh và tâm lý ở trẻ sơ sinh. Đồng thời, việc bé ngủ không sâu có thể ảnh hưởng đến sức khỏe của bản thân mẹ. Do đó, việc rèn bé tự ngủ là hết sức quan trọng.

Giai đoạn từ 3 - 4 tháng tuổi là thời kỳ lý tưởng để giúp bé phát triển thói quen ngủ tự nhiên. Khi bé có khả năng tự ngủ mà không cần sự hỗ trợ, việc dỗ bé hoặc đánh thức bé trở nên dễ dàng hơn.

Phần lớn các bé từ khi mới sinh đến 2 tuổi thường ngủ nhiều hơn thức. Trung bình, bé ngủ từ 16-18 giờ mỗi ngày, nhưng giấc ngủ thường bị gián đoạn bởi việc thức dậy để bú. Nguyên nhân chính là dạ dày của bé còn nhỏ, không chứa được nhiều thức ăn. Do đó, sau mỗi 2-3 giờ, bé cần được bú đầy đủ và tiếp tục giấc ngủ.

Với những bé đủ tháng, khỏe mạnh, việc ngủ quá 3 giờ một lần không là vấn đề lớn. Ngược lại, nếu bé thức dậy thường xuyên, đó chỉ là một giai đoạn tạm thời. Từ 3 tháng tuổi, dạ dày bé đã lớn hơn, có thể chứa nhiều thức ăn hơn, điều này đồng nghĩa với việc giấc ngủ của bé sẽ kéo dài hơn.

Đánh giá về khả năng tự ngủ độc lập của trẻ được thực hiện dựa trên những tiêu chí quan trọng sau:

• Khả năng ngủ liền mạch từ 6-8 giờ suốt đêm
• Khả năng tự ngủ lại sau khi thức dậy vào nửa đêm mà không cần sự hỗ trợ của cha mẹ
• Đến khi trẻ đạt mốc 6 tháng tuổi, có tới 60% trẻ có thể ngủ độc lập
• Nghiên cứu chỉ ra rằng cha mẹ có thể thực hiện một số biện pháp để giúp trẻ phát triển thói quen ngủ tự động khi trẻ đã sẵn sàng.

Trẻ em rất nhạy cảm và thường trải qua giai đoạn quấy khóc khi đi ngủ. Việc hiểu rõ về các lý do thường gặp cho tình trạng này sẽ giúp cha mẹ áp dụng các phương pháp để giúp trẻ vượt qua và có giấc ngủ ngon hơn. Những lý do thường gặp bao gồm:

• Độc lập: Biểu hiện của sự độc lập là khi trẻ khóc và không muốn đi ngủ. Phụ huynh có thể tạo cơ hội cho trẻ chọn lựa, như ôm gấu bông hoặc búp bê khi đi ngủ, tùy thuộc vào sở thích của trẻ để trẻ cảm thấy quan trọng
• Sợ hãi: Một số trẻ có nỗi sợ với bóng tối, nên thường xuyên quấy khóc vào đêm. Ôm và vỗ nhẹ có thể tạo cảm giác an toàn cho trẻ, giúp trẻ cảm nhận sự ấm áp và an toàn, làm giảm nỗi sợ bóng tối
• Mệt mỏi: Ngủ quá nhiều hoặc không đủ vào ban ngày có thể khiến trẻ trở nên mệt mỏi, nên cần tăng cường hoạt động vận động vào ban ngày để có giấc ngủ tốt hơn vào buổi tối
• Trẻ có vấn đề về sức khỏe: Những vấn đề như mọc răng, đói hoặc khát, trẻ sắp ốm hoặc bị dị ứng/ côn trùng đốt cần được kiểm tra và hỗ trợ từ phụ huynh để giúp trẻ vượt qua vấn đề sức khỏe và có giấc ngủ tốt hơn.

Có 3 phương pháp mẹ có thể áp dụng để tạo môi trường rèn luyện thói quen ngủ độc lập cho trẻ 3-4 tháng tuổi:

• Làm rõ sự khác biệt giữa ngày và đêm
• Đặt trẻ xuống giường khi trẻ còn tỉnh nhưng buồn ngủ
• Bắt đầu chu trình ăn, chơi, ngủ

Trẻ mới sinh thường chưa phân biệt rõ giữa ban ngày và đêm, dẫn đến việc trẻ thức giấc vào ban đêm và có thể ngủ nhiều vào ban ngày. Mẹ có thể hỗ trợ trẻ tự điều chỉnh giấc ngủ sao cho nhiều hơn vào ban đêm bằng cách:

• Giữ cho phòng ngủ của trẻ không quá sáng vào ban đêm (nhưng không cần tối hoàn toàn). Bật đèn nhẹ nếu trẻ cần chăm sóc
• Phản ứng nhanh chóng khi trẻ khóc bằng cách vỗ nhẹ hoặc cho bú khi cần thiết
• Trong ban ngày, mẹ nên tận hưởng thời gian chơi và trò chuyện với trẻ sau khi ăn, còn buổi tối thì chỉ cần vỗ nhẹ và giữ cho thời gian chơi cho ban ngày.

Trong 3-4 tháng đầu đời, áp dụng phương pháp này để giúp trẻ phát triển thói quen ngủ không phụ thuộc vào việc mẹ vỗ về vào ban đêm. Thói quen ngủ cũng tạo ra cảm giác buồn ngủ và giúp trẻ dễ dàng ngủ lại khi tỉnh giấc vào nửa đêm. Mẹ cần lựa chọn phương pháp phù hợp và dễ thực hiện như vỗ nhẹ hoặc hát ru để giúp trẻ hình thành thói quen ngủ. Việc để trẻ ngủ trên tay khi đung đưa sẽ khiến trẻ chỉ chịu ngủ khi được bế và đung đưa, mẹ cần cân nhắc kỹ về thói quen này vì nếu trẻ thích ngủ như vậy, sẽ khó khăn khi trẻ tỉnh giấc vào ban đêm.

Khi mọi thứ diễn ra suôn sẻ, hãy thực hiện mọi hoạt động theo cùng một trình tự hàng ngày: cho ăn - chơi - ngủ. Một chu trình như vậy sẽ giúp trẻ tự quản lý giấc ngủ của mình

Ngoài ra, một số thói quen không tốt cũng có thể khiến trẻ khó ngủ vào ban đêm

Không hiểu rõ tầm quan trọng của giấc ngủ ban ngày: một số cha mẹ ngăn trẻ ngủ vào ban ngày với hy vọng trẻ sẽ ngủ nhiều hơn vào ban đêm, nhưng thực tế là điều này có thể khiến trẻ mệt và khó ngủ hơn vào buổi tối

Ăn vào ban đêm: Từ 6 tháng trở đi, hầu hết trẻ không cần bữa ăn đêm để bổ sung dưỡng chất, tuy nhiên, vẫn có trẻ cần bữa ăn này. Nếu cha mẹ thoải mái với việc cho trẻ ăn vào ban đêm sau 6 tháng, thì có thể tiếp tục để duy trì nguồn sữa mẹ.

Trẻ cần được cung cấp đủ lượng kẽm mỗi ngày để đảm bảo ăn ngon, đạt chiều cao và cân nặng chuẩn. Kẽm đóng vai trò quan trọng trong nhiều quá trình sinh học cơ bản, đặc biệt là quá trình phân giải tổng hợp axit nucleic, protein... Thiếu kẽm có thể gây ra nhiều vấn đề sức khỏe như rối loạn thần kinh và tâm lý. Do đó, cha mẹ cần hiểu rõ về Vai trò của kẽm và cách bổ sung kẽm cho bé một cách hợp lý.

Ngoài kẽm, cha mẹ cũng cần bổ sung cho trẻ các loại vitamin và khoáng chất quan trọng khác như lysine, crom, vitamin nhóm B,... giúp con ăn ngon, hệ miễn dịch tốt, tăng cường sức khỏe để ít bị ốm vặt.

Thường xuyên ghé thăm trang web Mytour.com để cập nhật thông tin hữu ích và chăm sóc cho bé cùng gia đình.