Phân Biệt 4 Triệu Chứng Đặc Trưng Của Sỏi Túi Mật

1. Sỏi Túi Mật Hình Thành Ra Sao?

Sỏi túi mật là các tinh thể rắn hình thành trong túi mật, có kích thước khác nhau, có thể lớn đến vài cm. Sự hình thành của sỏi túi mật do dịch mật bão hòa muối canxi, cholesterol và sắc tố mật. Tinh thể nhỏ kết tụ thành viên sỏi lớn hơn. Người bệnh có thể có một hoặc nhiều viên sỏi hoặc thành đám giống bùn gọi là sỏi bùn.

Sỏi túi mật là tình trạng bệnh phổ biến tại Việt Nam

Mọi người đều có thể gặp phải vấn đề về sỏi túi mật, bệnh lý này có tỉ lệ cao tại nước ta, đặc biệt là ở các nhóm đối tượng sau:

• Phụ nữ sử dụng thuốc tránh thai có chứa estrogen trong thời gian dài.

• Người có trọng lượng cơ thể cao, thừa cân: Do việc hấp thu lượng cholesterol quá mức dẫn đến sự tích tụ của chất này trong máu và dịch mật.

• Người mắc các bệnh viêm đường ruột như viêm đại tràng, bệnh Crohn.

Không phải mọi trường hợp sỏi túi mật đều gây nguy hiểm cho sức khỏe, điều này còn phụ thuộc vào kích thước, số lượng và tính chất của từng viên sỏi.

Sỏi túi mật thường phổ biến hơn ở những người có cân nặng thừa

2. Phát hiện các biểu hiện tiêu biểu của sỏi túi mật

Người mắc sỏi túi mật có thể thấy các biểu hiện khác nhau tùy thuộc vào vị trí, kích thước và loại sỏi. Thông thường, người bệnh ít hoặc không có biểu hiện gì ở giai đoạn đầu, đặc biệt là khi sỏi nhỏ và không di chuyển. Ngược lại, khi xuất hiện các biểu hiện rõ ràng và nhiều hơn, thường là do sỏi di chuyển và gây ra va chạm hoặc tắc nghẽn dịch mật.

Các dấu hiệu của sỏi túi mật lúc này thường bao gồm:

2.1. Đau vùng bụng phía dưới phải

Cơn đau này thường do sỏi di chuyển và va chạm vào túi mật hoặc đường mật, cơn đau thường xuất hiện đột ngột và kéo dài từ vài phút đến vài giờ. Nhiều người mắc sỏi túi mật cho biết, cơn đau thường xuất hiện nhiều hơn sau khi họ tiêu thụ nhiều chất béo hoặc đạm.

Trong nhiều trường hợp, sỏi túi mật gây đau vùng mạn sườn phải một cách nhẹ nhàng, chỉ làm cảm thấy không thoải mái, không đau rõ ràng.

Sỏi túi mật thường là nguyên nhân của cơn đau vùng mạn sườn phải

Các dấu hiệu của cơn đau vùng mạn sườn phải do sỏi túi mật thường đi kèm với các vấn đề tiêu hóa như khó tiêu, đầy hơi, buồn nôn,... Cần phải phân biệt với các cơn đau bụng khác do sỏi đường mật trong gan hoặc sỏi ống mật chủ. Đau bụng do sỏi ống mật chủ thường gây ra đau mạnh, lan rộng ra vai hoặc lưng kèm theo sốt hoặc cảm giác rét. Trong khi đau bụng do sỏi đường mật trong gan thường đi kèm với triệu chứng vàng da, vàng mắt do nghẹt mật.

2.2. Vấn đề tiêu hóa không ổn định

Rối loạn tiêu hóa thường xuyên xuất hiện ở bệnh nhân mắc bệnh sỏi túi mật, nhưng cũng dễ bị nhầm lẫn với các vấn đề khác, đặc biệt là đau dạ dày. Đặc điểm của rối loạn tiêu hóa do sỏi túi mật thường xuất hiện sau khi ăn nhiều dầu mỡ, thực phẩm khó tiêu hoặc ăn quá no.

Đôi khi, người bệnh cảm thấy buồn nôn hoặc nôn mửa ngay sau khi ăn. Nguyên nhân là do thức ăn chứa dầu mỡ kích thích túi mật sản xuất nhiều dịch mật, nhưng sỏi mật cản trở quá trình tiêu hóa làm giảm lượng dịch mật tiết ra, gây khó tiêu hóa.

2.3. Sốt cao

Sốt cao thường là dấu hiệu của nhiễm trùng, nếu xuất hiện ở người mắc bệnh sỏi túi mật thì có nguy cơ cao bị nhiễm khuẩn đường mật. Cần phải cảnh giác nếu sốt cao đi kèm với các triệu chứng như vã mồ hôi, cảm giác lạnh, nhịp tim nhanh,...

Sốt cao là dấu hiệu của nhiễm trùng do sỏi túi mật

2.4. Da và mắt màu vàng

Sỏi túi mật di động có thể gây tắc nghẽn dòng chảy của dịch mật, dẫn đến sự tích tụ bilirubin trong máu và lắng đọng trong da. Do đó, bệnh nhân có thể bị da và mắt màu vàng từ nhẹ đến nặng tùy thuộc vào mức độ tắc nghẽn dịch mật do sỏi.

Cần phải cảnh giác nếu sỏi túi mật gây cơn đau bụng kéo dài kèm theo sốt cao, cảm giác lạnh, mệt mỏi, nước tiểu màu sậm,... Bệnh nhân cần được cấp cứu và điều trị kịp thời để tránh viêm túi mật hoặc tổn thương túi mật do sỏi.

3. Có những cách điều trị nào cho sỏi túi mật?

Quyết định phương pháp điều trị sỏi túi mật phụ thuộc vào kích thước, số lượng, và tính chất của sỏi cũng như tình trạng sức khỏe của bệnh nhân. Nếu sỏi túi mật lớn hơn 1cm nhưng không di chuyển và không gây triệu chứng gì, thì không cần phải phẫu thuật. Tuy nhiên, cần thay đổi chế độ ăn uống và lối sống để giảm nguy cơ sỏi túi mật phát triển và kiểm tra định kỳ để phát hiện sớm biến chứng.

Khi sỏi túi mật xuất hiện ở phụ nữ mang thai, không nên tiến hành phẫu thuật hay điều trị trong giai đoạn này. Trừ khi tình trạng quá nghiêm trọng, bệnh nhân sẽ được theo dõi và điều trị sau khi sinh.

Những trường hợp sỏi túi mật nhỏ từ 2 - 3mm cần điều trị ngay bằng can thiệp ngoại khoa ngay cả khi chưa có triệu chứng, vì nguy cơ viêm tụy hoặc tổn thương túi mật là rất cao. Nếu có dấu hiệu nhiễm trùng hoặc đau sốt nặng, càng cần phải điều trị ngay.

Cần phải phẫu thuật cắt túi mật nếu sỏi gây ra các triệu chứng nguy hiểm.

Để điều trị sỏi túi mật, phẫu thuật cắt túi mật nội soi là phương pháp chính được sử dụng ngày nay. Bác sĩ sẽ tạo 3 vết nhỏ trên bụng để tiến hành phẫu thuật nội soi vào túi mật, sau đó cắt bỏ và rút ra ngoài. Sau phẫu thuật, bệnh nhân chỉ cần nghỉ ngơi 1 - 2 ngày là đã hồi phục và trở lại hoạt động bình thường.