Buzz
Phần Lan đang thực hiện kế hoạch để đóng gói nhiên liệu hạt nhân đã qua sử dụng và chôn cất chúng trong một 'hầm mộ' khổng lồ tên là Onkalo. Các thùng chứa chất thải hạt nhân sẽ được làm bằng đồng và chôn ở độ sâu khoảng 400 mét trong một khu vực rừng ở phía tây nam Phần Lan. Cơ sở này gần 3 lò phản ứng trên đảo Olkiluoto và cách Helsinki khoảng 240 km, nơi dự kiến lưu giữ trong 100.000 năm. Đến năm 2020, Posiva, công ty xây dựng hầm Onkalo, đã di dời hơn nửa triệu mét khối đá để chuẩn bị cho công trình, sau nhiều thử nghiệm và khảo sát để đảm bảo sự phù hợp của địa điểm. Hoạt động chôn lấp dự kiến bắt đầu vào năm 2025 hoặc 2026.
Công nhân đang kiểm tra một phần của hầm Onkalo.
Vì Onkalo được đào sâu nên không phải là nơi để chôn tất cả các loại chất thải, mà chỉ dành cho chất thải hạt nhân cấp cao (HLW), tức là nhiên liệu đã qua sử dụng từ các nhà máy điện hạt nhân. HLW có tính phóng xạ cao và phát sinh nhiều nhiệt, với các đồng vị có thể mất hàng ngàn đến hàng triệu năm để phân rã hoàn toàn, do đó cần phải cách ly chúng khỏi sinh quyển trong thời gian rất dài.
Hai loại chất thải ít nguy hiểm hơn là chất thải cấp thấp (LLW) và cấp trung gian (ILW). LLW bao gồm các vật liệu như giấy, giẻ lau, thiết bị, dụng cụ và quần áo. Vì chúng có chu kỳ bán rã ngắn nên chỉ cần xử lý tại các cơ sở gần mặt đất.
Còn ILW gồm nhựa, hóa chất và các bộ phận của lò phản ứng, có tính phóng xạ kéo dài hơn và cần được lưu trữ trong các thùng bằng bê tông hoặc thép. Tuy nhiên, không cần chôn sâu hàng trăm mét như HLW.
Dự án Onkalo có hai phần chính: nhà máy đóng gói chất thải trên mặt đất và hầm chôn lấp. Nhà máy đóng gói đã hoàn thiện gần xong các hệ thống cuối cùng. Cơ sở chôn lấp đã hoàn thành việc đào hầm, bao gồm một đường hầm xoắn ốc hơi vuông, bốn trục thẳng đứng (thang máy chở nhân sự, thang chở thùng chất thải và hai trục thông gió), và các đường hầm nhánh để đặt chất thải cùng phòng kỹ thuật ở độ sâu từ 420-437 mét.
Sơ đồ của cơ sở chôn lấp chất thải hạt nhân Onkalo.
Hiện tại, năng lượng hạt nhân cung cấp khoảng 9% điện năng toàn cầu. Việc triển khai một hầm chứa tiên tiến như Onkalo đánh dấu một bước tiến lớn không chỉ cho Phần Lan mà còn cho ngành công nghiệp điện hạt nhân toàn cầu. Dự án tiên phong này được kỳ vọng sẽ trở thành mô hình cho việc chôn lấp chất thải hạt nhân trên toàn thế giới.
Theo [1], [2].
