Buzz
(Ngày Tốt) Đức Phật phân biệt 4 loại con người dựa trên đặc điểm tính cách riêng, đồng thời đề cập đến những khổ đau mà họ phải trải qua do tâm lý tự tạo ra.
Theo lời dạy của Đức Phật Thích Ca, mức độ khổ đau mà chúng ta trải qua phụ thuộc vào khả năng điều khiển tâm lý của chính mình.
Phân loại 4 kiểu con người theo tri giác của Đức Phật
Nguyên tắc này được thể hiện qua câu chuyện về 4 loại ngựa mà Đức Phật Thích Ca sử dụng để minh họa thực tế xã hội:
“Loại thứ 1 là loại ngựa thượng phẩm. Chúng chạy vô cùng nhanh, có thể mỗi ngày đi được khoảng 1.000 dặm khi chủ nhân giơ roi lên, chúng biết ngay là lúc phải chạy hoặc dừng lại.
Loại thứ 2 là ngựa nhất phẩm. Khi chủ nhân giơ roi lên, nó không chạy ngay. Nhưng khi bị roi đụng, nó sẽ hiểu và chạy. Mạnh mẽ và nhanh nhẹn, nó vẫn là một loại ngựa tốt.
Loại thứ 3 là ngựa nhị phẩm. Không bám theo lệnh ngay cả khi bị quất roi, chỉ khi bị đánh mạnh, nó mới chịu chạy. Tuy không nhanh nhẹn, nhưng cuối cùng nó cũng tỉnh ngộ để thay đổi.
Loại thứ 4 là ngựa tam phẩm, loại kém nhất với tốc độ chậm và tính cách ngoan cố. Chúng thà bị đánh còn hơn là chạy. Để kiểm soát chúng, người chủ thường phải dùng roi mạnh, khiến chúng đau và thậm chí bị thương.
Nghe Phật Thích Ca kể đến đây, các đồ đệ vẫn chưa hiểu hết ý Phật. Hiểu được điều này, Ngài tiếp tục: “Con người trên thế gian cũng có thể chia thành 4 loại như vậy:
Kiểu thứ 1 là người tinh tấn bẩm sinh, nhìn nhận cuộc sống thông suốt, luôn nỗ lực trở thành cá nhân được người khác tôn trọng.
Kiểu thứ 2 là người có căn cơ thông tuệ, nhưng chỉ khi trực tiếp trải qua những biến cố của cuộc đời, từ sự nở hoa đến sự tàn lụi, họ mới tự động học hỏi và phát triển từng bước.
Kiểu thứ 3 là người ngộ tính kém cỏi, chỉ tỉnh mộng trần gian và thiện đãi khi trải qua nhiều tai ương. Nỗi đau là liều thuốc giúp họ đến bến bờ an lạc.
Kiểu thứ 4 là người chấp mê bất ngộ, mãi mãi không chịu quay đầu mê mải trong giấc mộng không có thật. Khi mang nặng nghiệp chướng và bệnh tật, họ mới tỉnh giấc hối cải. Đáng tiếc, đã quá muộn.
Hãy tự suy xét để biết mình thuộc 4 kiểu người trên.
Đức Phật phân biệt 4 kiểu người cơ bản để chúng ta tự nhìn nhận và đánh giá bản thân. Việc này rất quan trọng, ta không thể thay đổi ai ngoại trừ bản thân.
Kiểu thứ 1 là người may mắn sinh ra tinh tấn, thông minh, nhạy cảm. Họ biết lường sức mình, đoán biết ý định người khác để không làm tổn thương.
Người này không quá chú ý đến thành công hay giàu có. Họ thấu hiểu rằng tất cả là nhân duyên từ kiếp trước, và quan trọng nhất là tu thân và học hỏi để hoàn thiện mình.
Những người thấy số phận đen tối khi theo đuổi lợi danh, tiền bạc, và dục vọng cuốn trôi, nhưng họ vẫn không biết sợ hãi là gì. Cứng đầu, họ 'vô tư' phạm lỗi và gieo rắc tội lỗi mà không hối tiếc. Bị mù quá khổ, họ sống trong địa ngục suốt đời, không nhìn thấy đau khổ mà họ gây ra cho người khác.
Họ không chịu học hỏi, thường xuyên đánh mất niềm tin và bỏ lỡ cơ hội học đạo. Đến khi đối diện với nạn, bệnh, và tử, họ mới mong muốn sửa chữa lỗi lầm. Sự hối tiếc thực sự là hành động xin lỗi về những lỗi lầm đã gây ra. Nhưng họ thường e dè trước lời xin lỗi vì bị chấp thủ và chấp ngã.
Kết luận
Sống không phải ai cũng nhìn thấu mọi điều. Nhưng sự sợ hãi, hối cải, và cố gắng sửa sai mới là điều quan trọng. Không ai có quyền chọn nơi sinh ra, bố mẹ, trí tuệ, hay ngoại hình. Quan trọng là cách ta đối xử với cuộc sống, biết tự nhận ra điểm yếu và cố gắng cải thiện bản thân. Hãy tin rằng, mỗi ngày sống là cơ hội để thay đổi cuộc sống theo hướng tốt đẹp hơn. Tôn trọng quan điểm khác biệt là chìa khóa để sống hòa thuận với mọi người xung quanh.
