Phân tích bài thơ Chạy giặc để làm rõ ý kiến: Sáng tác của ông làm sống dậy và hướng tới chúng ta như những bài hát tình yêu đất nước

Đề bài: Phân tích bài thơ Chạy giặc của Nguyễn Đình Chiểu để làm rõ ý kiến: Sáng tác của ông làm sống dậy và hướng tới chúng ta như những bài hát tình yêu nước

Phân tích bài thơ Chạy giặc để làm rõ quan điểm

Mẹo Kỹ thuật phân tích đoạn thơ tinh tế, hấp dẫn cho người chấm

I. Kế hoạch phân tích bài thơ Chạy giặc của Nguyễn Đình Chiểu để làm sáng tỏ ý kiến (Chuẩn)

1. Khởi đầu

- Nguyễn Đình Chiểu (1822-1888), thường được gọi là Đồ Chiểu, là nhà thơ vĩ đại và xuất sắc nhất của miền Nam Việt Nam trong giai đoạn nửa cuối thế kỷ XIX.
- Có quan điểm cho rằng: 'Tác phẩm của Nguyễn Đình Chiểu thức tỉnh và dẫn dắt chúng ta như những bản ca yêu nước', điều này rõ ràng hiện hữu trong tác phẩm Chạy giặc, một trong những bài thơ yêu nước đầu tiên xuất hiện trong thời kỳ đối đầu với Pháp.

2. Phần chính

* Hai dòng đầu: Khám phá thời kỳ và bối cảnh chạy trốn giặc ngay từ khi ấy.
- Thời điểm: Khi chợ tan, dân đông đúc, hội tụ, mô phỏng hình ảnh cuộc sống hàng ngày của người dân Gia Định.
- Hình ảnh 'âm thanh súng Tây' xa lạ kích thích nỗi kinh hoàng, tàn phá hàng loạt...(Tiếp theo)

>> Xem chi tiết Dàn ý Phân tích bài thơ Chạy giặc của Nguyễn Đình Chiểu để làm rõ ý kiến tại đây.
 

II. Mẫu văn bản Phân tích bài thơ Chạy giặc của Nguyễn Đình Chiểu để làm rõ quan điểm (Chuẩn)

Nguyễn Đình Chiểu (1822-1888), thường được biết đến với cái tên Đồ Chiểu, là một nhà thơ lớn và xuất sắc nhất của miền Nam Việt Nam trong giai đoạn nửa cuối thế kỷ XIX, thời kỳ mà nước ta đối mặt với nhiều thách thức. Ông hiện diện trong bối cảnh triều đình suy thoái, thực dân Pháp xâm lược. Nhà thơ này có tâm huyết yêu nước sâu sắc, tạo ra những tác phẩm với tinh thần sống mạnh mẽ, luôn hướng đến lý tưởng nhân đạo, yêu nước và thương dân. Khi Pháp xâm lược, ngòi bút xuất sắc của ông lại chuyển hướng sang tinh thần chiến đấu, lên án thực dân Pháp và triều đình nhũng nhịch. Có nhận định cho rằng: 'Tác phẩm của Nguyễn Đình Chiểu thức tỉnh và dẫn dắt chúng ta như những bản ca yêu nước', điều này hiển nhiên qua tác phẩm Chạy giặc, một trong những bài thơ yêu nước đầu tiên xuất hiện trong giai đoạn đối mặt với Pháp.

Không rõ ngày nào bài thơ Chạy giặc được sáng tác, nhưng từ nội dung có thể suy đoán rằng nó ra đời trong thời điểm Gia Định bị thực dân Pháp xâm chiếm. Toàn bộ tác phẩm mô tả hình ảnh đau lòng của nhân dân Việt Nam phải rời bỏ quê hương, đối mặt với sự hoảng loạn và nỗi sợ hãi vì sự xuất hiện bất ngờ của quân giặc.

'Khi chợ vắng tiếng súng vang Tây
Một bàn cờ thế lúc sa tay'

Hai câu đề đánh bại thời điểm và bối cảnh chạy giặc, ngay sau một buổi họp chợ bình thường, nơi đông đúc, mọi người quây quần, trao đổi mua bán, tạo ra hình ảnh bình yên, phồn thịnh. Nhưng mọi thứ bị phá hủy bởi 'tiếng súng Tây', âm thanh kinh hoàng và xa lạ đã làm cho những con người đơn thuần, chưa biết đến đạn dược, trở nên sợ hãi và mất bình tĩnh. Không chỉ là điều lạ lùng trong ý thức của nhân dân Việt Nam thời đó, âm thanh kinh hoàng còn đánh dấu sự đau thương và tàn phá hàng loạt, mở đầu cho thời kỳ văn học đầy sôi nổi và chiến đấu cho độc lập. Hình ảnh 'Bàn cờ thế lúc sa tay' gợi nhớ đến tình trạng của đất nước lúc bấy giờ, bị thao túng và không lường trước được, nhân dân đang đối mặt với nguy cơ mất nước và nhà, đất nước dường như rung chuyển tận đáy bởi 'tiếng súng Tây', tình hình hết sức cấp bách.

Hai dòng thực sự mô tả cảnh chạy giặc trong nỗi kinh hoàng của nhân dân.

'Bỏ nhà lũ trẻ lơ xơ chạy
Mất ổ bầy chim dáo dác bay'

Tiếng súng đinh tai nhức óc, khiến con người rơi vào tình trạng hoảng loạn, khung cảnh chợ từ đông đúc và trật tự, giờ đây trở nên hỗn loạn và yên bình không khác mấy so với đàn ong mất tổ, mọi người đều đang chạy trốn mà không biết nơi nào là an toàn. Hình ảnh 'lũ trẻ' và 'bầy chim' là biểu tượng cho số phận đau thương của nhân dân lúc đó, đều phải đối diện với cảnh mất nhà, mất tổ, buộc phải xa lánh nơi họ gọi là nhà từ lâu để trốn thoát khỏi âm thanh đáng sợ, từ tiếng súng Tây. Các từ ngữ như 'lơ xơ', 'dáo dác' tạo nên một cảm giác hoang mang, không định rõ, chạy trốn trong tâm trạng thất thần và sợ hãi, khi mọi thứ xung quanh tan tác như đàn ong mất tổ. Hai câu thơ thực sự nhấn mạnh nỗi ám ảnh của cảnh chạy giặc đau lòng, bi thương trong những năm đầu thực dân Pháp xâm chiếm nước ta, là những ký ức kinh hoàng không thể nào phai mờ trong trí nhớ của những con người thời ấy.

Hai dòng nhận định là sự so sánh giữa triển vọng của đất nước trước và sau khi giặc xâm lược.

'Bến Nghé của tiền tan bọt nước
Đồng Nai tranh ngói nhuốm màu mây'

Bến Nghé, một thời giàu có, nhộn nhịp với những người dân hạnh phúc, giờ đây chỉ còn lại những dấu vết của sự phá hủy, còn Đồng Nai, vốn ấm cúng với mái ngói đỏ, mái tranh vàng, bây giờ chỉ là bức tranh u ám, với những cột khói cháy ngút trời, như màu mây xám, làm đau lòng và thương tâm. Tất cả đã bị hủy diệt bởi âm thanh kinh hoàng của quân xâm lược, tạo nên cảnh tượng đau lòng, bi thương.

Trái với 6 câu thơ đầu của Nguyễn Đình Chiểu, nơi ông sử dụng bút pháp tả thực và hình ảnh đặc trưng để mô tả sự tan hoang của thành thị Gia Định trong ngày giặc đến, hai câu thơ cuối cùng là biểu hiện của lòng tự tâm của tác giả trước cảnh tượng thê thảm của dân tộc.

'Hỏi làm sao trang trải lầy loạn
Dân chìm đắm nỗi khổ nào này'

Câu hỏi đau đớn, bức xúc về sự bất lực của triều đình, đòi hỏi sự can đảm và lãnh đạo của những nhân tài kiệt xuất để bảo vệ quê hương. Là lời kêu gọi hy vọng vào những anh hùng yêu nước, sẵn sàng đứng lên bảo vệ Tổ quốc. Dù chế độ có yếu đuối, nhưng Nguyễn Đình Chiểu vẫn tin tưởng vào lòng yêu nước của những bậc anh hùng.

Nguyễn Đình Chiểu, bằng tâm huyết và niềm đau đớn, viết nên những tác phẩm ca ngợi phong trào bảo vệ tổ quốc, thức tỉnh tinh thần yêu nước của nhân dân. Những dòng thơ cũng là lời phê phán, lên án chế độ phong kiến và thực dân Pháp, đồng thời kêu gọi sự đoàn kết chống lại kẻ thù.

""""-HẾT"""---

Đồng thời, khi tham gia phân tích bài thơ Chạy giặc để minh họa nhận định trước đó, học viên cũng có thể xem xét thêm danh sách các bài văn nổi bật lớp 11 được tổng hợp bởi Mytour. Đây bao gồm Bình giảng về bài thơ Chạy giặc, Hoàn cảnh sáng tác bài thơ Chạy giặc, ... Những tài liệu này giúp các em ôn tập, củng cố kiến thức và nâng cao hiệu suất học tập môn Ngữ văn lớp 11.