Phân tích hình tượng rừng xà nu

Đề bài: Anh/chị hãy phân tích hình tượng Rừng xà nu của Nguyễn Trung Thành.

Văn mẫu phân tích hình tượng Rừng xà nu, tuyển chọn

Bài làm

Trong truyện 'Rừng xà nu', nhà văn Nguyễn Trung Thành khắc họa về anh hùng của làng Xô Man trong cuộc chiến chống Mĩ. Tác phẩm đặc trưng cho thế hệ sử thi và sự lãng mạn trong văn học Việt Nam giai đoạn 1954-1975. Cảm hứng về nhân vật anh hùng được kết nối chặt chẽ với tình yêu quê hương hùng vĩ, đặc biệt là hình tượng cây xà nu của Tây Nguyên.

Nhà văn đã chọn một loại cây xà nu đặc biệt, có gỗ và nhựa quý, thể hiện sức sống mạnh mẽ và tính linh hoạt gần gũi với đời sống người dân Tây Nguyên. Đây là biểu tượng cho phẩm chất và sức mạnh tinh thần bất khuất của dân làng Xô Man và cả những dân tộc Tây Nguyên.

Truyện mở đầu và kết thúc bằng hình ảnh của rừng xà nu. Trong suốt câu chuyện, hình ảnh rừng xà nu được nhắc đi nhắc lại như một bản hòa nhạc, lặp đi lặp lại gần hai mươi lần. Cây xà nu không chỉ là một biểu tượng tượng trưng mà còn là ngôn ngữ của sức sống bền vững và tinh thần quật khởi của dân làng Xô Man, cũng như của cả Tây Nguyên bất khuất. Sự sử dụng chất liệu sử thi trong truyện sẽ không thể hiện rõ nếu không có hình tượng cây xà nu được khai thác từ nhiều góc độ, được lặp lại nhiều lần như vậy, đặc biệt là những hình ảnh 'đồi xà nu' (bốn lần), 'rừng xà nu' (năm lần), với 'hàng vạn cây' 'ưỡn tấm ngực lớn của mình ra che chở cho làng'.

'Làng nằm bên trong tầm bắn của đại bác địch... Đa phần đạn đại bác đều rơi vào ngọn đồi xà nu gần con nước lớn. Cả khu rừng xà nu với hàng vạn cây, không một cây nào không mang vết thương. Có những cây bị đứt ngang, đổ như một trận bão. Tại những vết thương, nhựa chảy ra, tràn ngập, thơm mùi hương ngào ngạt, lấp lánh dưới ánh nắng hè gay gắt, rồi dần dần bị đen và kết tinh thành từng viên máu lớn'. Hình ảnh cây xà nu mở đầu truyện là biểu tượng cho cuộc chiến đấu quả cảm của dân làng. Bằng nghệ thuật nhân hoá, tác giả diễn đạt nỗi đau mất mát của làng Xô Man và lên án tội ác của kẻ thù. Mỗi cây xà nu gục đổ, ta cảm nhận nó giống như một người dân làng Xô Man ngã xuống.

Hình tượng cây xà nu cũng là biểu trưng cho sức sống bền bỉ, mạnh mẽ của dân làng Xô Man, của con người Tây Nguyên. 'Trong rừng ít có loại cây sinh sôi nảy nở khoẻ mạnh như thế. Bên cạnh mỗi cây xà nu mới gục, đã có bốn năm cây con bắt đầu mọc lên, những ngọn xanh tươi, hình nhọn mũi tên bắn thẳng lên bầu trời. Cũng ít loại cây nào cần ánh sáng mặt trời đến như vậy. Chúng nhanh chóng phát triển để bắt lấy ánh sáng...'

'Có những cây mới nảy mọc từ mặt đất, nhọn nhất như những chiếc mũi lê'. Rừng xà nu mang đầy ý nghĩa tượng trưng cho con người. 'Đặt trong bối cảnh câu chuyện, những cây xà nu này đại diện cho những Tnú, Mai, Dít, bé Heng... thế hệ trẻ của làng Xô Man mạnh mẽ, đồng lòng với cách mạng'. Chỉ với một chi tiết nhỏ như vậy, cây xà nu trở nên giống như con người! 'Tuy nhiên, cũng có những cây vươn lên cao đầu người, cành lá rậm rạp như những con chim có đủ lông mao, lông vũ. Đạn đại bác không thể hạ gục chúng, những vết thương chúng nhưng lẹt qua, tỏa ra như trên một thân thể cường tráng'. Hình ảnh này giống với Tnú, người đã chịu nhiều nhát dao từ sau lưng, trên tấm lưng chưa rộng bằng bề ngang của cái xà lét mẹ để lại, nơi đó đọng một dải máu đậm, từ buổi sáng đến buổi chiều, màu tím như 'nhựa xà nu'. Nhưng sau khi thoát khỏi tù, những vết thương đều lành lặn, Tnú khỏe mạnh, cường tráng, trở thành một chiến sĩ kiên cường.

Cái chết của những cây xà nu giống như cái chết của mẹ con Mai. 'Có những cây con mới lớn đến tầm ngực người lại bị đại bác chặt đứt làm đôi. Ở những cây đó, nhựa vẫn còn trong, chất dầu vẫn loãng; vết thương không lành, vẫn loét mãi, sau mười năm cây chết'. Và ở đây, Dít giống như một cây xà nu non đang lao thẳng lên trời, bất khuất. Dít nhỏ nhưng linh hoạt, cứ nhanh nhẹn bò theo đường nước đổ từ cánh đồng gạo về để mang gạo cho cụ Mết và thanh niên. Chúng bắt Dít lại. Chúng làm cho con bé đứng giữa sân, đặt đạn tôm-xông và từ từ bắn từng viên. Mặc dù không bắn trúng, viên đạn chỉ sát qua tai, xơi tóc, xé vụn chiếc váy của nó thành từng mảnh. Nó hét lên, nhưng đến viên thứ mười, nó lau nước mắt, từ đó nó yên lặng. Nó đứng im giữa đám lính, mỗi viên đạn nổ, cơ thể mảnh mai của nó lại nhấc lên nhưng đôi mắt vẫn nhìn bọn giặc bình thản, huyền bí.

Hình ảnh những cây xà nu vững chắc, không khuất phục trước bão tố, bom đạn của kẻ thù, 'ưỡn tấm ngực lớn che chở cho làng', đưa ta đến hình ảnh cụ Mết, biểu tượng cho sức sống mạnh mẽ của làng Xô Man, người nuôi dưỡng ngọn lửa khát vọng tự do, liên kết với Đảng. Chính cụ Mết nói với Tnú: 'Không có cây nào mạnh bằng cây xà nu đất ta...' Cụ cũng bảo dân làng: 'Nghe rõ chưa các con, rõ chưa Nhớ lấy, ghi lấy. Sau khi ta chết, họ còn sống, ta phải kể lại cho con cháu: Chúng nó đã cầm súng, ta phải cầm giáo!'. Và khi cuộc khởi nghĩa bùng nổ, nguyên nhân trực tiếp là do lửa xà nu bùng trên mười đầu ngón tay Tnú. Cả làng Xô Man rộn lên, đuốc xà nu bốc cháy khắp rừng 'Đứng trên đồi xà nu gần con nước lớn. Qua đêm, cả rừng Xô Man rên rỉ, rung động. Và lửa lan khắp rừng...'

Viết về Tây Nguyên, Nguyễn Trung Thành muốn liên kết chặt chẽ đất nước với con người. Nói về anh hùng Đinh Núp, tác giả đặt tên tiểu thuyết của mình là 'Đất nước đứng lên'. Kể về cuộc khởi nghĩa của dân làng Xô Man trong cuộc chiến chống Mĩ, đặt tên là 'Rừng xà nu'... Hình tượng cây xà nu là một sáng tạo nghệ thuật độc đáo của Nguyễn Trung Thành. Bằng cách sử dụng biểu tượng và tư tưởng chủ đề trong truyện 'Rừng xà nu', cây xà nu làm cho những nhân vật anh hùng trở nên bất tử.

""""""--HẾT"""""---

Sau khi tham khảo bài mẫu phân tích hình tượng rừng xà nu, các em có thể tiếp cận Phân tích hình tượng cây xà nu trong Rừng xà nu hoặc tham khảo So sánh chủ nghĩa anh hùng cách mạng trong hai tác phẩm Rừng xà nu và Những đứa con trong gia đình để củng cố kiến thức.