Phân tích khổ thứ hai trong bài thơ Đây thôn Vĩ Dạ

Đề bài: Phân tích khổ thứ hai trong bài thơ Đây thôn Vĩ Dạ

2 bài văn mẫu Phân tích khổ thứ hai trong bài thơ Đây thôn Vĩ Dạ

Mẫu số 1: Phân tích khổ thứ hai trong bài thơ Đây thôn Vĩ Dạ

Huế, hòa mình vào vẻ đẹp và tình thơ. Núi sông hòa quyện mộng mơ. Con gái Huế khéo léo và đong đầy tình cảm. Lối sống thanh lịch ở miền núi Ngự sông Hương làm say đắm lòng bao người:

'Hai lần đến với Huế, mơ mộng không lường
Tôi ôm trọn tình yêu êm đềm...'

Thơ ca về Huế tỏa sáng với nhiều tác phẩm xuất sắc. Trong số đó, bài thơ 'Đây thôn Vĩ Dạ' của Hàn Mặc Tử (1912 - 1940), nhà thơ nổi tiếng trong trào lưu 'Thơ mới', là điển hình. Bài thơ này với ba khổ thơ thấp thoáng hình ảnh về cảnh đẹp và cô gái Vĩ Dạ, mang đến cảm xúc đậm đà, u buồn, và nỗi niềm thẫn thờ.

Vĩ Dạ, một làng cổ tráng lệ bên bờ Hương Giang thuộc cố đô Huế, qua bức tranh thơ của Hàn Mặc Tử đã trở nên gần gũi và đáng yêu trong lòng nhiều người suốt bảy thập kỷ qua. Đây là khổ thứ hai trong bài thơ 'Đây thôn Vĩ Dạ':

'Gió dạo chơi theo lối gió, mây về đường mây
Dòng nước buồn bã, hoa bắp lay nhẹ
Thuyền nào đậu bến sông trăng kia
Có chở trăng về đúng tối nay không?'

Khổ thứ nhất nói về vẻ đẹp của thôn Vĩ khi 'bình minh sáng'... Trong khổ thứ hai, Hàn Mặc Tử hồi tưởng về một miền sông nước hùng vĩ, bao la, là một không gian nghệ thuật đẹp đẽ và ghi sâu trong tâm trí. Gió thoảng nhẹ, nhưng 'gió dạo chơi theo lối gió'. Cũng có mây, nhưng 'mây về đường mây'. Mây và gió điều hòa cùng nhau:

'Gió theo lối ,gió/mây về đường mây'.

Với nhịp điệu 4/3, hai đoạn văn tiểu đối, mô tả không gian rộng lớn của gió và mây, như một hình ảnh đầy ấn tượng. Cụm từ 'gió' và 'mây' được lặp lại hai lần trong mỗi đoạn, tạo ra bức tranh bầu trời rộng lớn, thơ mộng. Thi sĩ sống trong cảnh chia lìa và xa cách, nên cảm nhận gió mây như tình yêu và trái tim con người vốn luôn rối bời. Không gian gió mây cũng là tâm hồn của Hàn Mặc Tử.

Không có hình bóng con người xuất hiện trước cảnh gió mây. Chỉ có 'Dòng nước buồn thiu, hoa bắp lay'. Cảnh vật mang theo nhiều nỗi buồn. Dòng sông Hương trôi êm đềm, trong tâm trí thi sĩ, nó trở thành 'dòng nước buồn thiu', mơ hồ và xa xôi. 'Buồn thiu' là sự buồn bã đậm sâu, một cảm giác buồn vô tận, ẩn sau nỗi đau lòng triền miên, thấm sâu vào tâm hồn. Hai từ 'buồn thiu' là cách diễn đạt đậm chất miền Trung. Bờ sông cũng trở nên trống rỗng, chỉ thấy 'hoa bắp lay'. Từ 'lay' miêu tả hình ảnh hoa bắp đung đưa trong làn gió. Hoa bắp, biểu tượng của sự bình dị trong cuộc sống miền núi, mang theo cảm xúc và tâm hồn con người.

Bốn thiên nhiên (gió, mây, dòng nước, hoa bắp) cùng hai câu thơ thất ngôn tạo nên bức tranh sống động về thôn Vĩ. Đây có lẽ là cảnh chiều hôm nào? Hàn Mặc Tử tận dụng từ ngắn gọn nhưng gợi lên nhiều tượng trưng và ấn tượng. Ngoại cảnh biểu hiện sự chia lìa, buồn bã, lặng lẽ thể hiện tâm trạng nỗi buồn xa xôi và cô đơn.

Hai câu thơ tiếp theo hồi tưởng về cảnh đêm trăng trên Hương Giang ngày xưa. 'Dòng nước buồn thiu' biến đổi thành 'sông trăng' tuyệt vời:

'Con thuyền đậu bến sông trăng nơi ấy
Liệu chở trăng về kịp tối nay?'

Đây là hai câu thơ tuyệt vời của Hàn Mặc Tử, được nhiều người khen ngợi vì vẻ đẹp tinh tế và nghệ thuật của chúng. Vần điệu tinh tế, sức hút đặc biệt. 'Có' cuối câu thứ ba gặp vần với 'đó' ở câu thứ tư, tạo ra một âm điệu nhẹ nhàng như một câu hỏi nhỏ 'Liệu chở trăng về kịp tối nay?'. 'Thuyền ai' mang theo sự bí ẩn, gợi lên nhiều cảm xúc kỳ lạ, như một điều quen mà lại xa lạ, quen thuộc nhưng độc đáo. Con thuyền cô đơn nằm bên bờ, chờ đợi 'sông trăng' như một hình ảnh thơ mộng và độc đáo. 'Thuyền ai đậu bến Cô Tô' từng xuất hiện trong ánh trăng và tiếng quạ kêu sương của Trương Kế trong thơ Đường. 'Gió trăng chứa một thuyền đầy' (Nguyễn Công Trứ). 'Trăng sông Trà như tấm gương soi dòng nước bạc' (Cao Bá Quát). Hình tượng 'sông trăng' trong thơ của Hàn Mặc Tử là mới mẻ, độc đáo. Mỗi câu thơ đều gắn liền với ánh trăng. Ánh trăng chiếu sáng trên dòng sông, con thuyền và bến đợi. Con thuyền không chở người (vì người xa cách) mà chỉ 'chở trăng về'. Nhưng phải 'về kịp tối nay' vì đã trôi xa và mong đợi suốt nhiều năm. Con thuyền tình yêu của ước vọng nhưng đã trở nên vô vọng! Bến sông trăng trở nên trống rỗng vì 'thuyền ai' chỉ là một con thuyền cô đơn.

Sau cảnh gió, mây, là con thuyền, bến đợi và sông trăng, một cảnh đẹp mộng mơ. Tất cả ba hình ảnh này đều truyền đạt một tâm trạng cô đơn, nhớ nhung về cảnh và người ở thôn Vĩ. Như chúng ta đã biết, Hàn Mặc Tử đã từng học ở Huế và có một tình yêu đơn phương với một cô gái thôn Vĩ, có tên là một loại hoa. Với thi sĩ tài năng, đa tình và không hạnh phúc, sống trong cô đơn và bệnh tật, ký ức về Vĩ Dạ là ký ức về những ngày xưa. Cảnh 'gió theo lối gió, mây đường mây' và cảnh 'thuyền ai đậu bến sông trăng đó' là cảnh đẹp nhưng cũng buồn bã. Buồn bởi sự xa cách, lẻ loi, và vô vọng.

Khổ thơ trên, mỗi câu, mỗi từ, mỗi vần thơ đều tràn ngập tình cảm nhớ nhung và nỗi 'buồn thiu' cô đơn, vần thơ tả cảnh ngụ tình một cách độc đáo. Thơ của Hàn Mặc Tử thực sự là thơ trữ tình nội tâm 'tình trong cảnh ấy, cảnh trong tình này'...

Ngoài Việc Hiểu Khổ Thơ Hai Trong Đây thôn Vĩ Dạ, các em nên khám phá những phần như Bình giảng Phần Đầu trong Bài thơ Đây thôn Vĩ Dạ hoặc Đánh Giá Bài thơ Đây thôn Vĩ Dạ để củng cố hiểu biết.

Mẫu Số 2: Bình giảng Khổ Thơ Hai trong Đây thôn Vĩ Dạ

Hàng triệu năm anh dạo quanh trái đất một lần

Một lần anh là nguồn tài năng vô biên.
... Như tuyết băng ẩn chứa điều gì?
Tặng người viên ngọc, thơ tuyệt vời chói lọi

(Lang Thang Trong Thơ 2)

Những dòng thơ của Chế Lan Viên về Hàn Mặc Tử đúng như lá thơ ca ngợi Đây thôn Vĩ Dạ. Tác phẩm này tôn vinh vẻ đẹp tuyệt vời của xứ Huế, với lòng kính trọng gửi đến tình người và cuộc sống của nhà thơ. Khổ thơ thứ hai mở ra một không gian tràn ngập niềm đau chất chứa trong bài thơ:

Gió dạo theo lối gió, mây rưng theo dòng mây
Nước trôi buồn bã, hoa bắp lay mềm
Thuyền ai đậu bến sông trăng kia
Chở trăng về đến kịp tối nay không?

Khổ thơ đầu mô tả vẻ đẹp thuần khiết, mới mẻ và hạnh phúc của thôn Vĩ. Tâm trạng hướng về một quá khứ bình yên hiện rõ trong từng chi tiết. Bức tranh này vẫn là nguồn cảm hứng cho sự quyến luyến sâu sắc và mong đợi yêu thương, khiến cho những dòng thơ vén vào tâm hồn tác giả. Hàn Mặc Tử mong ước gặp người quen, nhưng hiện thực đau thương và không công bằng khiến cho tình duyên trở thành câu chuyện đầy biến động:

Như gió theo lối gió, mây đường theo mây

Câu thơ cắt ngang, gió cuốn đi gió, mây hướng về phía mây, mỗi vần thơ được đặt trong khung cảnh của từ gió và mây, như bức tranh về số phận. Gió và mây chia cách trước sau, nhưng không tuân theo quy luật tự nhiên. Thực tế, gió thường thổi mây đi, mây theo gió để có thể đồng hành đến những nơi xa xôi. Nhưng ở đây, tất cả đều xa cách và chia lìa. Khách thể trừu tượng ấy, trong tình cảnh này, thể hiện sự xa cách giữa nhà thơ và cuộc sống, cũng như với người mà anh ta âm thầm yêu mến. Số phận nghiệt ngã, đau thương về nỗi đau từ căn bệnh làm cho tình yêu trở nên đắng cay và không hiệu quả. Ước mong không thành, đau khổ tràn ngập tâm hồn, lăn xuống từng chiếc lá cây, cả dòng nước buồn cũng không muốn chảy đi, hoa bắp êm đềm lay động trong làn gió nhẹ:

Nước chảy buồn thiu, hoa bắp lay mềm

Tác giả không chỉ mô tả dòng sông buồn bã mà còn làm hiện lên cảnh dòng sông trong lành lững lờ trôi trong ánh chiều tà, gợi lên vẻ đẹp êm đềm, hiền hòa của dòng Hương. Cảnh sông cũng hòa mình trong không khí đặc trưng: trầm tư, mặc tưởng, chút sâu lắng, nhẹ nhàng đặc trưng của xứ Huế, vẻ đẹp duyên dáng và trữ tình của dòng Hương cũng như được Tố Hữu ca ngợi:

Dòng Hương êm đềm, hương giang tràn ngát
Trái tim ta vẫn hòa mình tự tình

Tình yêu của nhà thơ đã đưa dòng sông Hương vào quãng thời gian xa xăm.

Nỗi buồn nặng nề chìm tâm hồn, nhà thơ bắt đầu rời bỏ thế giới hiện thực để đắm chìm trong thế giới tuyệt mỹ, siêu hình: cảnh dòng Hương mênh mông dưới ánh trăng như thực, như mơ:

Thuyền ai đậu bến sông trăng đó
Có chở trăng về kịp đêm nay ?

Khắp vùng quê trải mình dưới ánh trăng, huyền bí như chốn cổ tích, vẻ đẹp huyền diệu của Huế được nhà thơ Pháp tôn vinh:

Núi Ngự hiên ngang, cỏ mọc xanh mơn
Sông Hương lưu luyến, bóng trăng xưa.

(Chailli Bert)

Bức tranh thơ lung linh với chiếc thuyền trăng nằm bên bến sông trăng, không gian tràn ngập ánh trăng vàng. Cảnh thơ hồn nhiên như trong chuyện cổ tích, ngọt ngào đến bất ngờ, một lần nhà thơ Hồ Chí Minh mô tả:

Giữa bàn bạc của quân thù
Khi đêm buông trăng sáng trên thuyền.

Tâm hồn tác giả như đang du ngoạn trong miền cực lạc rạng ngời. Nhưng trái tim vẫn còn đau buồn, chưa thoát khỏi cõi thực tại để hòa mình vào bến mơ. Trong cảnh đẹp trơ trọi không có tình người ấy, lòng nhà thơ trỗi lên niềm khao khát yêu thương và hạnh phúc, biết rằng xa xôi nhưng vẫn mong đợi. Vì vậy, khổ thơ kết thúc bằng một câu hỏi đầy khắc khoải:

Chở trăng về kịp tối nay?

Thơ của Hàn Mặc Tử là một thế giới đầy trăng với nhiều tình cảm khác nhau. Đôi khi, trăng tạo ra thế giới huyền bí:

Không gian tràn ngập vẻ đẹp của trăng
Tôi là trăng và nàng cũng là trăng.

(Mộng mơ)

Trong Đây thôn Vĩ Dạ, trăng không chỉ là biểu tượng của sự đẹp đẽ, mà còn là biểu tượng của hạnh phúc, được tác giả thể hiện qua hình ảnh con thuyền mộng chở trăng về bến mơ. Nhưng phải về kịp tối nay. Phải là tối nay, thời điểm cuối cùng, nếu không, mọi thứ sẽ tan biến. Tác giả đang đua với thời gian, để đem hạnh phúc từ vầng trăng tròn đầy quay trở lại trong đêm nay. Để thay đổi dòng sông buồn thiu, ám ảnh, để thay đổi số mệnh, con đường mờ ảo. Lòng nhà thơ luôn đong đầy khao khát, khát khao gặp gỡ những hình ảnh huyền diệu, những thiên thần:

Tôi bước trên ánh trăng mơ mộng
Tìm kiếm con trăng lạc ngoài bờ kia

Mong ước, dù cảm xúc thấp thoáng, chỉ là hư vô. Vì con thuyền ẩn chưa lộ diện, và trăng chỉ là niềm hạnh phúc xa xôi, mong manh, mơ hồ, như một bài thơ khác nói về con thuyền tình mơ ước:

Thuyền anh lang thang trong bóng tối
Em chưa bừng tỉnh, lòng chưa hồi.

(Hương khói tan)

Con thuyền mơ của tác giả khó dẫn lối tới bến hạnh phúc. Chuyện tình duyên mộng ảo như đêm trăng. Mặc cho khổ thơ cuối tràn đầy bản nặng, nhưng đoạn thơ tiếp theo, tác giả vẫn làm nổi bật vẻ dịu dàng, mơ mộng của xứ Huế qua dòng Hương. Khổ thơ giúp tăng thêm tình cảm quê hương, đất nước Việt Nam. Đồng thời, nhà thơ vẫn thể hiện lòng khao khát đầy ám ảnh, với tình yêu cuộc sống mãnh liệt, chân thành của hồn thơ Hàn Mặc Tử. Bài thơ mở lời cho người đọc cảm nhận và trân trọng vẻ đẹp, giá trị cuộc sống.

Ngoài phần kiến thức trên, hãy khám phá thêm về Soạn bài Đây thôn Vĩ Dạ để chuẩn bị cho bài học sắp tới.

Đồng thời, để tự tin hơn trong kiến thức Ngữ Văn 11, hãy nghiên cứu phần Soạn bài Bản tin để chuẩn bị cho bài giảng tiếp theo.