Buzz
Mặc dù cháy rừng xảy ra mỗi năm ở Mỹ với hàng trăm đến hàng ngàn vụ, nhưng trận cháy rừng vào ngày 8/8 tại Lahaina, đảo Maui của tiểu bang Hawaii được các nhà khoa học xem là thảm họa cháy rừng tồi tệ nhất trong vòng 1 thế kỷ qua.
Theo các nhà nghiên cứu, trận cháy này đã âm ỉ suốt hàng chục năm, nhưng cho đến đầu tháng 8 năm nay mới bùng phát, khi tất cả các yếu tố như đất, gió và lửa đều đầy đủ và kết hợp.
Cách gió mang theo lửa ra sao?
Khi gió thổi qua các thung lũng núi, không khí được nén và thổi mạnh hơn, đồng thời nhiệt độ cũng cao hơn, làm giảm độ ẩm trong không khí. Những khe hở trong thung lũng, dòng gió thúc đẩy mạnh mẽ, mang theo nhiều oxy hơn để kích thích đám cháy.
Sau đó, nhiệt độ cao và lượng than tro được gió đưa đi xa hơn, dẫn đến việc diện tích cháy ngày càng lan rộng ra.
Đây là những gì còn lại ở Lahaina sau cơn hỏa hoạn. Người dân bản địa Hawaii gọi Lahaina là “mặt trời tàn bạo”, bởi nơi này nằm trong bóng tối của dãy núi Maui phía tây.
Trời Hawaii mùa Đông năm nay khô quá, La Niña ảnh hưởng không như mong đợi, mưa ít quá trời. Cảm giác như bị lừa đảo vậy!La Niña làm Hawaii mùa mưa suy thoái nặng nề hơn. Đã 30 năm rồi không còn những cơn mưa ngọt ngào nữa, thật là đáng tiếc.Abby Frazier, chuyên gia khí hậu từ Massachusetts, không tin nổi vào cảnh khô hanh của Hawaii. La Niña quá đáng kìa!
Gió mạnh từ hướng phía tâyTheo thông tin từ Cơ quan Thời tiết quốc gia Mỹ, trong 3 ngày từ 7 - 9/8, tại Maui, gió giật cực mạnh với tốc độ lên đến 108km/h, làm đổ cây và làm động biển mạnh mẽ. Ban đầu, các chuyên gia dự báo thời tiết nghĩ rằng đây là hậu quả của cơn bão Cat4 tên Dora, hình thành cách đảo Honolulu khoảng 1.100km về phía Nam.Tuy nhiên, nhà phân tích thời tiết John Bravender, làm việc tại đảo Honolulu, lại cho rằng cơn bão Dora không đóng góp nhiều vào vụ cháy rừng tại Maui. Ông cho biết sức gió của Dora thực sự yếu và không đáng kể so với một cơn bão Cat4, cũng như vị trí của Dora khá xa so với Maui.
John thừa nhận bão Dora làm cho không khí nóng giảm xuống gần mặt đất hơn bình thường.
Năm 1880 tại MauiGió khô đã làm mất đi những phần trăm ẩm ướt cuối cùng của cỏ khô, khiến cho tình trạng hạn hán trở nên nghiêm trọng hơn.Trong hàng trăm năm qua, nhiệt độ trung bình của hành tinh đang tăng lên không ngừng, một phần do sự tiêu thụ nhiên liệu hóa thạch của con người. Hậu quả của điều này là chúng ta đang chứng kiến các đám cháy rừng xảy ra ngày càng nhiều, quy mô lớn và gây ra hậu quả nghiêm trọng.
Cỏ - nguồn nhiên liệu mớiKhi các nhà thám hiểm Mỹ đặt chân tới Lahaina vào đầu thế kỷ 19, họ đã bắt đầu xây dựng một cách ồ ạt trên các vùng đất trước đây là đầm lầy và ao hồ, và đồng thời xây dựng một cảng biển quốc tế để thương mại dầu cá voi - một nguồn nhiên liệu quan trọng nhất thời đó.Khi người thực dân đặt chân tới Hawaii, họ dần thay đổi lối sống và truyền thống của người bản xứ. Nhiều người Hawaii đã mất mạng vì các bệnh truyền nhiễm, vì cơ thể họ không có sự miễn dịch tự nhiên với những căn bệnh này.Thời kỳ đó, các vụ cháy rừng ít hơn so với hiện nay. Nếu có, cũng chủ yếu do sét đánh hoặc dung nham từ núi lửa.
Vào giữa thế kỷ 19, người di cư từ Polynesia mang theo cây mía và trồng nó trên đảo Hawaii. Mía nhanh chóng trở thành cây trồng xuất khẩu chính của Lahaina. Nhà máy đường Pioneer Mill được xây dựng, biến các khu rừng khô và vùng cây bụi của Lahaina thành các trang trại mía. Nhiều công ty mía đường khác sau đó đến và làm ăn. Đến những năm 1930, diện tích trồng mía ở đây lên đến 100.000 ha.
Một căn nhà ở Lahaina bị cháy rụi, mất hết nội thấtTrong bối cảnh cạnh tranh từ các nền kinh tế mới có nguồn lao động rẻ hơn như Ấn Độ, các quốc gia ở vùng Caribbean và Nam Mỹ, trước khi bước vào thế kỷ 21, các công ty mía đường tại Lahaina phải đóng cửa để tránh lỗ lực kinh doanh, bao gồm cả Pioneer Mill đã phải đóng cửa vào năm 1999. Hàng trăm ngàn hecta đất trồng mía đường dần bị bỏ hoang.Tuy nhiên, rừng cây không thể trở lại như trước. Đất màu mỡ ở Lahaina đã bị hao mòn do trồng mía.
Diện tích trồng mía đường vào năm 1937Khi chúng ta can thiệp vào hệ sinh thái này bằng cách lấp đầy các đồn điền, nó sẽ không thể phục hồi như ban đầu. Thomas Smith, một nhà khoa học nghiên cứu về lửa tại trường đại học Kinh tế và Chính trị London, đã nhấn mạnh điều này.Bên cạnh đó, các loài cỏ xâm lấn như cỏ trâu và cỏ guinea, xuất phát từ châu Phi, đã được mang đến Maui để làm thức ăn cho gia súc, và dần dần chiếm ưu thế và phủ lên tới ¼ diện tích của tiểu bang Hawaii. Các nhà khoa học ước tính rằng Hawaii đã mất tới 90% diện tích rừng khô bản địa.Nhà chuyên gia sinh thái lửa Jennifer Balch từ trường Đại học Colorado Boulder cho biết: Giống như con người, cây bản địa Hawaii ở những vùng hoang sơ xa xôi không có khả năng tự vệ để chống lại sự xâm lấn của cây cỏ ngoại lai.
Dự án Pacific Fire Exchange, chuyên về thông tin về hỏa hoạn của trường Đại học Hawaii, cho biết sự mở rộng trong suốt 1 thế kỷ qua ở tiểu bang này, lại đã tăng tỷ lệ cháy rừng lên đến 400%.Nhà thực vật học Mike Opgenorth, giám đốc của Sở thú Kahanu trên đảo Maui, nói: “Mỗi khi chúng ta nhìn thấy đồng cỏ khô, tâm trạng của chúng ta luôn là: Cháy lắm rồi đây!!!”
Tuy nhiên, một khu rừng dù có khô hạn cũng khó cháy hơn so với cánh đồng cỏ khô. Cây cỏ khô vẫn giữ được độ ẩm hơn là cây và lá khô. Hơn nữa, lửa cũng lan truyền chậm hơn trong rừng do lá và cây cản gió.Hiện nay, các nhà khoa học Mỹ vẫn chưa xác định chính xác nguyên nhân gây ra vụ cháy tại Lahaina vào ngày 8/8, nhưng họ đã biết được là lửa có thể lan rất nhanh trên cánh đồng cỏ, phá hủy các dãy nhà gỗ còn sót lại từ thời đồn điền mía và tiến về phía biển chỉ trong vài giờ.Thomas Smith nhấn mạnh: Đó là một tình huống rất dễ cháy, vây quanh một thị trấn vô cùng dễ bị cháy.
Theo Reuters, Hình ảnh: Grist
