Phân Tích Nhân Vật Cô Hiền Trong Truyện Một Người Hà Nội

Đề Bài: Phân Tích Nhân Vật Cô Hiền Trong Truyện Một Người Hà Nội Của Nhà Văn Nguyễn Khải

Bài Văn Mẫu Phân Tích Nhân Vật Cô Hiền Trong Truyện Một Người Hà Nội

Bài Làm:

Truyện Một Người Hà Nội của nhà văn Nguyễn Khải, xuất bản trong tập truyện cùng tên năm 1990, thời đại đổi mới văn hóa Việt Nam. Nhân vật chính là cô Hiền, mở ra những vẻ đẹp tinh tế trong tâm hồn và tính cách của người Hà Nội, đại diện cho phụ nữ Việt Nam qua những thăng trầm lịch sử của đất nước. Nhân vật 'tôi' chia sẻ về cô Hiền, thể hiện tình cảm quý mến: 'Chị em ruột, mẹ già của tôi'.

Tác giả không mô tả ngoại hình mà tập trung vào ngôn ngữ, lối sống, và ứng xử của cô Hiền trong các mối quan hệ gia đình, với người thân, bạn bè, và thời đại. Khi đứa cháu, anh bộ đội Cụ Hồ, hỏi về giai cấp, cô Hiền trả lời mỉm cười: 'Tao có vẻ tư sản, cách sống tư sản, nhưng không bóc lột ai, đó mới là tư sản'.

Khi bạn bè nghi ngờ: 'Trông bà như tư sản mà không cần học tập, lạ nhỉ?', cô nhẹ nhàng đáp: 'Nhà nước biết điều đó'. Thông minh hơn bạn bè và 'đầu tư'' vào chính mình hơn chồng. Trước đó, nhà cô có một anh bếp và một chị vú. Chị vú coi con cho cô từ 19 đến 45 tuổi, trong 26 năm đó, cô xem chị vú như người trong gia đình, đã giúp đỡ khiến cô sau này trở thành chủ nghiệm hợp tác xã. Hai vợ chồng giữ liên lạc thân tình, mang quà đến cô và các em trong những dịp quan trọng.

Chứng minh bản lĩnh kinh doanh, cô Hiền 'thông minh hơn' so với các bà bạn và 'linh hoạt hơn' ông chồng. Chồng cô, giáo viên, nhờ viết sách có ít tiền, mua hai căn nhà, một để ở và một tại Hàng Bún cho thuê. Khi Hà Nội giải phóng năm 1954, cô bán căn nhà Hàng Bún cho một chiến sĩ mới về. Năm 1956, thời kỳ 'cải tạo...', cô Hiền nhấn mạnh: 'Hãy đến nhà chủ nhà, hỏi trực tiếp xem họ trả lời thế nào. Nếu còn thắc mắc, đừng ngần ngại quay lại'.

Khi ông chồng không được phép mở trường tư thục và muốn mua máy in nhỏ để kinh doanh, cô Hiền hỏi: 'Ông có thể đứng máy được không? Có thể sắp chữ được không?'. Ông chồng 'sợ hãi và rút lui' trước những câu hỏi thời đại của vợ.

Cô Hiền cũng kinh doanh và có cửa hàng. Nhưng cô bán một sản phẩm đặc biệt - hoa giấy. Những loại hoa giấy, lẵng hoa tre... do chính tay cô làm, bán với giá cao, nhưng 'đánh thuế rất nhẹ', không mang dáng vẻ tư sản giữa thời đại 'cải tạo và đấu tranh giai cấp'. Cô Hiền thực sự khôn ngoan, biết sống hợp lý, ứng xử theo thời cuộc. Phải là người trưởng thành và có kinh nghiệm mới có thể sống và làm ăn như vậy, có 'tư duy rất thực tế'.

Cô Hiền tinh tế, sắc sảo và nhạy bén. Nghe con kêu to: 'Mẹ ơi! Đồng chí Khải đến!' thì cô la mắng: 'Phải gọi là anh Khải, nói hiểu chưa'. Khi thấy chồng nắm tay cháu, hỏi ngây thơ: 'Chủ nhật trước đồng chí không ra chơi, cả nhà đợi cơm mãi', cô 'thở dài, quay người bỏ đi'. Khi cháu hỏi về xã hội, thời đại, cô trả lời: 'Vui một chút, nói một chút, nhưng phải nghĩ đến làm ăn chứ?'. Khi nghe chị vú kể có anh cán bộ bám theo 'xui', cô Hiền nhận xét: 'Cách mạng làm gì, toàn để ý những chuyện lặt vặt'.

'Cô Hiền bên ngoài, chị Đại bên trong' là những phụ nữ Hà Nội tài năng, phong cách, mọi việc đều được họ 'lập kế hoạch trước', và luôn luôn 'tính toán đúng'. Họ 'tự tin mà không tự cao, thâm hơn thù, không ghen tị'. Những phụ nữ này 'đẩy lùi sự lãng mạn và ảo tưởng. Tính toán là làm, làm là không để ý đến những lời đàm tiếu của người khác'. Điều này được mô tả qua góc nhìn của người cháu - đồng chí Khải.

Cô Hiền thẳng thừng tuyên bố với đứa cháu: 'Cả đời tao chẳng bao giờ bị ai quấy rối, kể cả chế độ'. Mặc dù là gái Hà Nội, con nhà giàu, nhưng cô chỉ lấy chồng khi gần ba chục tuổi. Không chọn người quan trọng. Không liên quan đến giới nghệ sĩ hay văn nhân. Cô chọn một giáo viên Tiểu học hiền lành, người bạn của cô từ thuở nhỏ, để làm chồng, làm bố, 'làm cho cả Hà Nội ngạc nhiên'.

Sau khi sinh đứa con thứ năm, cô nói với chồng: 'Từ giờ chấm dứt việc sinh con, tôi đã qua bốn chục, nếu chúng ta sống đến sáu chục tuổi, con út đã hai mươi, đủ khả năng tự lập mà không phải phụ thuộc vào anh chị'.

Cô Hiền đặc biệt coi trọng vai trò người phụ nữ gia đình: người vợ không chỉ là người quản lý nhà cửa mà còn là 'nội tướng'. Cô chỉ trích người cháu - đồng chí Khải: 'Mày phải tôn trọng vợ mày hơn, không nên quá can thiệp vào mọi quyết định của nó, điều này làm hại'. Người phụ nữ không làm 'nội tướng' thì gia đình đó sẽ không ổn định'.

Là người mẹ, cô chăm sóc và hướng dẫn các con về việc 'biết giữ gìn phẩm chất, biết tự giác', tức là thể hiện tôn trọng bản thân. Ngay từ nhỏ, khi ngồi bàn ăn, cô luôn quan tâm đến 'cách ngồi, cách sử dụng đũa bát, thậm chí cả cách trò chuyện trong bữa ăn'. Cô khuyến khích con cháu: 'Là người Hà Nội, phải có lối đi, ngôn ngữ phải chuẩn mực, không nên sống tự do, không kiểm soát'.

Gia huấn ca truyền thống từ Nguyễn Trãi có đoạn:

Nhỏ nhà còn làm hầu hạ,
Dưới hai thân vâng dạ theo lời.
Khi đi, khi đứng, khi ngồi,
Luôn giữ phong cách, tôn trang trí...

Liệu cô Hiền đã truyền đạt cho con cháu cách sống theo truyền thống của người xưa? Cô nói rõ với đứa cháu về ''trách nhiệm' của một người mẹ là dạy dỗ con cái: 'biết giữ gìn phẩm chất, biết tự giác, còn cái còn lại là do tự quyết định'.

Trong giai đoạn chống Mĩ, cô Hiền thể hiện tình mẹ con và ý thức công dân rõ ràng. Năm 1965, khi Hà Nội tuyển quân, con trai Dũng vừa tốt nghiệp trung học, tự nguyện tham gia chiến đấu. Khi được hỏi liệu cô đồng ý cho con đi chiến đấu không, cô trả lời: 'Tao đau lòng nhưng đồng ý, vì tao không muốn nó sống dựa vào sự hy sinh của bạn. Nếu nó dám đi, đó là biểu hiện của sự tự trọng'.

Trong thời kỳ khó khăn, cô Hiền dạy con về lòng tự trọng và nghĩa vụ của người thanh niên. Cô thể hiện lòng yêu nước và tâm thế của một người mẹ, người phụ nữ Hà Nội: 'Tôi muốn sống bình đẳng với các bà mẹ khác, có thể sống hoặc chết vì quốc gia, điều đó làm tôi vui vẻ'.

May mắn, vào tháng 12 năm 1975, con trai Dũng trở về. Cô Hiền ngạc nhiên hỏi anh ấy muốn mua gì khi thấy con trai đeo ba lô. Nhưng con trai đã thay đổi ngoại hình, và cô không nhận ra anh ấy ngay lúc đầu.

Trong những dịp bình thường, cô Hiền và bạn bè thường ăn mặc giản dị. Nhưng trong buổi liên hoan mừng con trai trở về, họ diện trang phục lịch lãm. Các vị khách cựu công dân Hà Nội mặc đẹp, còn cô Hiền xuất hiện như một diễn viên sân khấu, trang điểm hoa hậu.

Cô chia sẻ với đứa cháu về cách sống: giữa bình dân, mọi người 'có quyền ăn nói thô tục', nhưng trước quý phái, cần xử sự như thế nào. Cô Hiền và bạn bè thể hiện cách sống của người Hà Nội, với chuẩn mực về văn hóa, đạo đức, và văn minh tiến bộ.

Cuối cùng, nhân vật 'tôi' trở về Hà Nội thăm cô Hiền sau nhiều năm. Mọi thứ đã thay đổi, nhưng cô vẫn giữ vững bản sắc Hà Nội, không pha trộn. Phòng khách của cô với đồ xa lông gụ, bảo vật cổ quý giá, là hình ảnh đẹp. Cô Hiền, một bà lão nâng niu những giá trị tốt đẹp của văn hóa Thăng Long, để lại ấn tượng sâu sắc cho đứa cháu.

Cô Hiền nhắc nhở: 'Nhiều người đến Hà Nội đã trở lại sống'. Đứa cháu chia sẻ về những hiện tượng không vui mừng mà anh phải đối mặt ở thủ đô.

Nhân vật 'tôi' tóm lược lại cuộc trò chuyện, nói về sự bình tĩnh trước vẻ đẹp trang trọng của một Hà Nội truyền thống, qua góc nhìn nâng niu của cô Hiền.

Cô Hiền tự bày tỏ về tuổi già như một bà già nhà quê, suy ngẫm về những biến đổi của cuộc sống. Cô chia sẻ câu chuyện về cây si cổ thụ ở đền Ngọc Sơn, khi gió bão làm đổ nghiêng, tán đè lên hậu cung. Ban đầu cô nghĩ đó là biểu hiện của sự dời chuyển, nhưng cây si sống lại, trổ lá non sau một tháng. Cô suy ngẫm về sự tuần hoàn của thiên nhiên, điều không thể lường trước được.

Người cháu kính trọng và thầm thốt: 'Bà già giỏi quá, bà khiêm tốn và rộng lượng quá'. Cô Hiền như một hạt bụi vàng, nhỏ bé nhưng rất đẹp. Tâm hồn và tính cách của cô là biểu tượng tuyệt vời cho vẻ đẹp thanh lịch và phẩm chất cao quý của người Hà Nội.

Không thơm nhưng hoa nhài vẫn quý giá, không thanh lịch nhưng con người Tràng An vẫn đáng quý.

(Ca dao)

Trong tác phẩm 'Một người Hà Nội', Nguyễn Khải tạo nên một ngọn lửa sáng tác độc đáo, là biểu tượng cho phong cách sáng tạo của ông sau năm 1975. Tìm hiểu kỹ về truyện ngắn này, hãy đọc không chỉ về Phân tích nhân vật cô Hiền trong Một người Hà Nội, mà còn tham khảo các tài liệu khác như: Phân tích tác phẩm Một người Hà Nội của Nguyễn Khải, Vẻ đẹp của bà Hiền trong truyện Một người Hà Nội, Phân tích những nét đẹp trong suy nghĩ và ứng xử của bà Hiền trong Một người Hà Nội, để hiểu rõ hơn về sự sáng tạo của tác giả.