Phân tích phần đầu và phần cuối của bài thơ Đoàn thuyền đánh cá

Đề bài: Phân tích phần đầu và phần cuối trong bài thơ Đoàn thuyền đánh cá

Phân tích phần đầu và phần cuối trong bài thơ Đoàn thuyền đánh cá

I. Cấu trúc Phân tích phần đầu và phần cuối trong bài thơ Đoàn thuyền đánh cá (Chuẩn)

1. Giới thiệu:

- Thảo luận về tác giả, tác phẩm và phân khúc đầu, phân khúc cuối trong bài thơ 'Đoàn thuyền đánh cá'.

2. Phần chính:

a. Tổng quan về tác giả, tác phẩm:

- Huy Cận đồng hành với thơ ca hiện đại của Việt Nam.
- Bài thơ 'Đoàn thuyền đánh cá' được sáng tác năm 1985 trong chuyến thực tế tại Quảng Ninh và đăng trong tập 'Trời mỗi ngày lại sáng'.

b. Đánh giá khung đầu của bài thơ 'Đoàn thuyền đánh cá' (Cảnh đoàn thuyền ra khơi và tâm lý của người lao động):

- Cảnh hoàng hôn trên biển được mô tả từ góc nhìn đặc biệt, điểm nhìn di động trên con thuyền ra khơi:
+ Bức tranh mặt trời như viên than cháy hồng, rơi xuống biển, làm bước đi của thời gian.
+ Màn đêm buông xuống như 'sóng cài then', 'đêm sập cửa', tạo cảm giác gần gũi, thân thiện, vũ trụ như một tổ ấm lớn.

- Cảnh ra khơi của đoàn thuyền đánh cá với tinh thần vui tươi, hân hoan:
+ Hình ảnh 'đoàn thuyền' tạo nên sự tấp nập, làm sống động mặt biển.
+ Cảnh câu hát, cánh buồm, gió khơi thể hiện niềm vui, sự phấn chấn của người lao động, tạo ra sức mạnh hòa mình với gió để căng cánh buồm.

c. Đánh giá khung cuối bài thơ 'Đoàn thuyền đánh cá' (Cảnh đoàn thuyền trở về trong ánh bình minh rực rỡ):

- Hình ảnh câu hát lặp đi lặp lại như một khúc ngân nga nhấn mạnh niềm vui lao động, làm phong phú quê hương của những người chài.
- Đoàn thuyền như một sinh linh sống động, đua với thiên nhiên với tốc độ ánh sáng.
- Đoàn thuyền trở về khi bình minh 'nhô màu mới', báo hiệu sự sống động, nảy nở với vô vàn niềm vui, hạnh phúc của người lao động ven biển.
- Đôi mắt cá lấp lánh như những ngôi sao, là ánh sáng của thành quả lao động, thể hiện niềm tin, hi vọng của người lao động về một tương lai rạng ngời.

d. Đánh giá chung:

- Hình ảnh thơ phong phú, tinh tế, khung đầu và khung cuối bài thơ đã tạo nên bức tranh thiên nhiên với hoàng hôn, bình minh đặc sắc và tràn đầy sức sống.
- Qua phân tích khung đầu và khung cuối, ta nhìn thấy tâm hồn yêu thiên nhiên, trân trọng vẻ đẹp con người của ngòi bút sôi động, phóng khoáng của Huy Cận.

3. Kết luận:

- Tóm tắt lại giá trị đặc biệt của khung đầu và khung cuối trong bài thơ 'Đoàn thuyền đánh cá'.

II. Mẫu văn Phân tích khổ đầu và khổ cuối trong bài thơ Đoàn thuyền đánh cá (Chuẩn)

Thiên nhiên, nguồn cảm hứng bất tận của mọi nhà văn, nhà thơ, cũng không làm ngoại lệ với Huy Cận. Nếu cảnh 'Tràng Giang' chạm đến một 'nỗi buồn vạn cổ,' thì hình ảnh 'Đoàn thuyền đánh cá' đưa ta vào không khí hào hùng, phấn chấn. Khung đầu và khung cuối bài thơ chính là bức tranh tự nhiên về một ngày làm việc của những người lao động ven biển.

Huy Cận, biểu tượng thơ ca hiện đại Việt Nam, trước Cách mạng tháng Tám thường dành cho thiên nhiên, vũ trụ một dòng thơ buồn bã. Sau cách mạng, sự sáng tạo của ông trở nên vui tươi, rõ ràng, thể hiện rõ trong bài thơ 'Đoàn thuyền đánh cá'. Năm 1985, trong chuyến thực tế tại Quảng Ninh, ông sáng tác bài thơ này, xuất bản trong tập 'Trời mỗi ngày lại sáng'.

Nhà thơ mở đầu bức tranh bằng cảnh hoàng hôn lộng lẫy, khi thiên nhiên dần chìm vào giấc ngủ, con người lại bắt đầu ngày làm việc của mình:

'Mặt trời chìm xuống biển như viên lửa.
Sóng đã cài then, đêm buông xuống.
Thuyền đánh cá lại ra khơi,
Âm nhạc cùng gió khơi vang lên.'

Cảnh hoàng hôn trên biển được mô tả từ góc nhìn đặc biệt, điểm nhìn di động trên con thuyền ra khơi. Khi quan sát về phía mặt trời lặn qua một biển rộng, mặt trời dần chìm xuống biển như một viên than cháy hồng, tạo nên bước đi của thời gian, là dấu hiệu của một ngày sắp kết thúc. Màn đêm buông xuống như 'sóng cài then,' 'đêm sập cửa,' tạo cảm giác gần gũi, thân thiện, vũ trụ như một ngôi nhà lớn với sự tồn tại của then cửa. Nhà thơ mô tả chân thực khoảnh khắc chuyển đổi giữa ngày và đêm, làm cho cảnh biển trở nên đẹp, hùng vĩ như trong thần thoại, đồng thời gợi lên sự gần gũi, thân quen như ngôi nhà của người dân chài.

Khi thiên nhiên nghỉ ngơi, con người bắt đầu ngày làm việc hàng ngày. Đoàn thuyền đánh cá ra khơi với tinh thần hân hoan, phấn chấn:

'Thuyền đánh cá lại ra khơi,
Âm nhạc cùng gió khơi vang lên.'

Hình ảnh 'đoàn thuyền' tạo nên không khí sôi nổi trên biển. Ngư dân cất cao ca khúc hành trình, đẩy lùi mệt mỏi. Từ 'lại' làm nổi bật sự đối lập giữa thiên nhiên và con người. Người lao động bắt đầu khi thiên nhiên nghỉ ngơi, là điều quen thuộc với người dân chài. Câu hát, buồm, gió là nguồn động viên cho niềm vui, phấn chấn của lao động vùng biển, là sức mạnh vô hình đẩy buồm. Họ ra khơi với niềm hứng khởi, yêu biển và say mê công việc chinh phục biển khơi, làm giàu đất nước.

Nếu ở khổ đầu chúng ta thấy đoàn thuyền ra khơi dưới bức hoàng hôn rực lửa, thì ở khổ cuối, họ quay về với đầy ắp cá trong bình minh tráng lệ:

'Câu hát căng buồm, gió khơi,
Đoàn thuyền chạy đua với mặt trời.
Mặt trời đội biển nhô màu mới,
Mắt cá huy hoàng muôn dặm phơi.'

Hình ảnh 'câu hát' lặp lại như điệp khúc nhấn mạnh niềm vui lao động, làm giàu quê hương. Câu hát ra khơi là lạc quan, tin tưởng, câu hát trở về là niềm vui trước thành quả sau đêm làm việc vất vả. Đoàn thuyền như sinh thể sống, đua với thiên nhiên bằng tốc độ ánh sáng. Hình ảnh bay bổng làm nổi bật tư thế của lao động, chiến thắng thiên nhiên, làm chủ mọi cuộc đua. Đoàn thuyền về khi mặt trời 'nhô màu mới', dấu hiệu của sự sống, niềm hạnh phúc sau một chuyến vất vả. Mắt cá lấp lánh như sao trời là ánh sáng của thành quả, gợi niềm tin, hi vọng về tương lai tươi sáng.