Phân tích tình trạng động cơ qua bugi và biện pháp khắc phục

Bugi trên ô tô là phần quan trọng trong hệ thống đánh lửa của động cơ xăng. Nó tạo ra tia lửa để đốt cháy hỗn hợp nhiên liệu và không khí được nén ở áp suất cao để tạo ra công suất cho động cơ. Bugi bao gồm: Cực mát (cực được uốn cong), cực tâm (cực đánh lửa), khe hở đánh lửa giữa cực mát và cực tâm là 0,9mm (đối với hệ thống đánh lửa tiếp điểm) và 2,03mm (với hệ thống đánh lửa điện tử), sứ cách điện, phần vỏ kim loại, đầu tiếp xúc với dây cao áp...

Cấu trúc của một chiếc bugi thông thường

Vì là một bộ phận trực tiếp tiếp xúc với buồng đốt của động cơ, tình trạng hoạt động ổn định của động cơ sẽ ảnh hưởng đến bugi và sẽ được phản ánh qua tình trạng của bugi. Dưới đây là một số dấu hiệu của tình trạng hoạt động không ổn định của động cơ qua màu sắc và tình trạng làm việc của bugi.

Bugi có màu vàng nâu: 

Bugi có màu vàng nâu cho thấy động cơ hoạt động bình thường, tỷ lệ hỗn hợp khí (xăng/không khí) đúng tiêu chuẩn kỹ thuật và các thành phần cơ học ổn định. Khi thay bugi mới, nên chọn bugi có khoảng nhiệt tương đương nhau (có cùng chiều dài lớp cách điện phía dưới). Bugi có khoảng nhiệt dài sẽ hoạt động ở nhiệt độ cao hơn, còn bugi có khoảng nhiệt ngắn sẽ làm việc ở nhiệt độ thấp hơn. 

Bugi có màu đen và khô: 

Trường hợp bugi của xe có màu này thường là do động cơ hoạt động ở chế độ giàu nhiên liệu (dư xăng) hoặc xe chạy ở tốc độ thấp. Nếu có hiện tượng khói đen thoát ra từ ống xả, có thể là động cơ dư xăng. Nguyên nhân có thể bao gồm: lọc không khí bẩn gây tắc nghẽn, gây ra lượng không khí không đủ để tạo thành hỗn hợp khí đúng tỉ lệ, hệ thống phun xăng bị hỏng, cánh quạt khí bị kẹt, bugi đánh lửa yếu không đốt cháy hết hỗn hợp khí. Trước khi thay bugi, cần điều chỉnh lại tỷ lệ hỗn hợp khí, làm sạch cánh quạt, lọc không khí...

Bugi có màu đen và ẩm:

Bugi dầu kết ở động cơ bị hở supap-măng

Đây là biểu hiện cho thấy dầu đã vào trong xi lanh, bị đốt tạo ra muội than bám trên bugi và dầu kết dính vào bugi làm bugi ẩm ướt. Nguyên nhân dầu vào xi lanh có thể do supap bị rò hoặc măng bị hở hoặc vách xi lanh bị mài mòn. Nếu xe phát ra khói trắng và có mùi khét, cần phải sửa chữa ngay (làm lại động cơ) để tránh gây ra hậu quả nghiêm trọng khi xe hoạt động (máy bó khi hết dầu bôi trơn).

Bugi có màu trắng: 

Tình trạng này của bugi cho thấy động cơ đang hoạt động ở nhiệt độ quá cao. Nguyên nhân của tình trạng này có thể là do bugi không phù hợp (có khoảng nhiệt quá lớn), chỉ số octan của nhiên liệu quá thấp, thời điểm đánh lửa của động cơ không được tối ưu, hệ thống làm mát động cơ bị hỏng, hoặc động cơ thiếu nhiên liệu (quá nhiều không khí). Trong trường hợp này, cần kiểm tra và xác định nguyên nhân và khắc phục bằng cách thay thế bugi mới, điều chỉnh các hệ thống liên quan và các biện pháp khác.

Bugi bị tràn dầu cực tâm: 

Trong trường hợp này, bugi sẽ bị tràn dầu ở vị trí cực tâm hoặc toàn bộ cục bộ, và đầu sứ cũng có thể bị rạn hoặc nứt. Nguyên nhân của hiện tượng này có thể do đánh lửa tự động gây ra nhiệt độ quá cao, bugi có khoảng nhiệt không phù hợp, hoặc các nguyên nhân khác như: chất cháy tích tụ trong buồng đốt, bô bin hỏng, supap hỏng, chất lượng nhiên liệu kém. Tình trạng này sẽ dẫn đến mất lửa làm giảm công suất của động cơ. Trong trường hợp này, bạn cần kiểm tra bô bin, kiểm tra động cơ, tỉ lệ nhiên liệu và thay bugi mới.

Các cực bugi bị tràn dầu: 

Khi bugi của xe bạn bị tràn dầu ở cả hai cực và có chất lạ bám trên cực bugi. Điều này xảy ra vì bugi bị nhiệt độ cao do đánh lửa tự động. Sự đánh lửa sớm, bô bin hỏng, supap hỏng, chất lượng xăng kém hoặc chất cháy tích tụ trong buồng đốt cũng có thể gây ra tình trạng này. Hiện tượng này sẽ làm mất khả năng đánh lửa và giảm công suất của động cơ, có thể gây hỏng động cơ của xe. Bạn cần kiểm tra lại động cơ, chất lượng nhiên liệu và bô bin đánh lửa trước khi thay bugi mới.

Bugi có khoảng cách đánh lửa lớn: 

Tình trạng này là kết quả của việc sử dụng bugi quá lâu mà không thay mới. Quá trình đánh lửa sẽ làm mòn cực tâm, tăng khe hở đánh lửa và làm giảm khả năng đánh lửa của bugi, gây giảm công suất của động cơ. Trong trường hợp này, bạn cần thay bugi mới để động cơ hoạt động tốt hơn.

Bugi có cực âm bị mòn nhiều:

Trường hợp này xảy ra khi bugi bị tác động bởi các chất phụ gia có trong xăng và dầu động cơ. Khi có tình trạng này, động cơ sẽ mất lửa, đặc biệt là khi tăng tốc do khe hở đánh lửa giữa hai điện cực bugi mở rộng làm điện thế đánh lửa kém, xe của bạn cũng khởi động khó khăn. Bạn nên thay bugi mới.

Bugi bị vỡ đầu sứ: 

Bugi bể sứ do cặn bám.

Trường hợp này, bugi có thể hỏng do tác động của khí, bị rơi hoặc bị đè nặng lên cực tâm do sử dụng không đúng cách. Hoặc do sử dụng lâu dài, bugi bị cặn bám ở đầu sứ và cực tâm, cũng như bị gỉ sét. Tình trạng này sẽ gây mất lửa, đánh lửa chậm hơn so với thời điểm phun nhiên liệu, làm giảm công suất của động cơ. Trong trường hợp này, bạn nên thay bugi mới phù hợp.